ACH (Analysis of Competing Hypotheses — Rakip Hipotezlerin Analizi), CIA analisti Richards Heuer’in geliştirdiği yapılandırılmış bir analiz tekniğidir. Tüm makul hipotezler yan yana konur ve her kanıtın her hipotezle tutarlı olup olmadığı tartılır.
Hazırlayan: Furkan Emir Akca — İstihbarat Üzerine kitabına dayanır
Kitapta: Ek — Uygulamalı Alıştırmalar: ACH Alıştırması
Son güncelleme: Eylül 2026
✓ KISA CEVAP
ACH (Analysis of Competing Hypotheses — Rakip Hipotezlerin Analizi), CIA analisti Richards Heuer’in geliştirdiği yapılandırılmış bir analiz tekniğidir. Tüm makul hipotezler yan yana konur ve her kanıtın her hipotezle tutarlı olup olmadığı tartılır.
ACH’nin temel fikri şudur: analistler genellikle ilk akla gelen açıklamayı destekleyen kanıtları arar. ACH bunun tersini yapar ve en çok desteklenen hipotezi değil, en az çürütülen hipotezi arar. Çünkü birçok kanıt birden fazla hipotezle uyumludur ve ayırt edici değildir; asıl bilgi, bir hipotezle çelişen kanıttadır.
Uygulamada önce tüm makul hipotezler listelenir, sonra ilgili kanıt ve varsayımlar yazılır. Bir matriste her kanıt her hipoteze karşı “tutarlı”, “tutarsız” ya da “belirsiz” olarak işaretlenir. En az tutarsızlığa sahip hipotez öne çıkar. Son adımda duyarlılık sınaması yapılır: kilit bir kanıt yanlış çıkarsa sonuç değişir mi?
Grafikteki örnekte sınırdaki bir asker yığınağı için üç hipotez sınanıyor: tatbikat, saldırı hazırlığı ve caydırma gösterisi. ACH doğru cevabı garanti etmez; ama analistin ilk sezgisine kilitlenmesini önler ve değerlendirmenin hangi kanıtlara dayandığını görünür kılar. Kitabın uygulamalı alıştırmalar bölümünde adım adım bir ACH alıştırması da yer alıyor.
Kitapta devamı
✓ İSTİHBARAT ÜZERİNE
Bu konu, İstihbarat Üzerine kitabımın Ek — Uygulamalı Alıştırmalar: ACH Alıştırması başlığında ayrıntılı olarak ele alınıyor. Kitabın tamamı ücretsiz olarak okunabilir.
