1. Dosya Kimliği
Adı: Kazım Çillioğlu Doğum: 1 Ocak 1944 — Trabzon / Vakfıkebir Meslek: Jandarma subayı Rütbe: Kıdemli Albay Görevi: Tunceli İl Jandarma Alay Komutanı Ölüm tarihi: 3 Şubat 1994 Yer: Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanı İlk resmî ölüm değerlendirmesi: İntihar İlk soruşturma: 8. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı İlk karar: 22 Şubat 1994 — Kovuşturmaya yer olmadığı Yeniden soruşturma: 2011 Mezar açılması: 2011 Adli Tıp bulguları: Arsenik, kürek kemiğinde delik/kurşun yarası şüphesi, kaburga kırıkları Diğer kritik bulgu: İntihar notundaki imzanın sahte olduğu yönündeki inceleme Gündeme gelen isimler: Mahmut Yıldırım “Yeşil”, Yusuf Geyik “Bozo”, İsmail Kuru ve çeşitli askerî/güvenlik görevlileri JİTEM bağlantısı: Ciddi iddialar ve tanıklıklar mevcut; ancak Çillioğlu cinayetini JİTEM'in gerçekleştirdiğine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı yok.
1994 tarihli TBMM kaydına göre Çillioğlu 3 Şubat 1994'te “intihar ettiği bildirilen” Tunceli İl Jandarma Komutanı olarak geçiyor ve askeri savcılık tarafından 22 Şubat 1994'te kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği belirtiliyor.
2. Kazım Çillioğlu Kimdi?
Kazım Çillioğlu, Jandarma teşkilatında uzun süre görev yapmış bir subaydı.
Proje arşivinde yer alan biyografik kaynaklara göre:
1 Ocak 1944
tarihinde Trabzon'un Vakfıkebir ilçesinde doğdu ve:
1965 yılında
jandarma subayı olarak Harp Okulu'ndan mezun oldu. (Haber Aktüel)
Kariyerinin son döneminde:
Tunceli Jandarma Alay Komutanı
olarak görev yapıyordu.
3. Eşref Bitlis'le Bağlantısı
Çillioğlu dosyasında önemli bir tarihsel ayrıntı:
Eşref Bitlis'le aynı çalışma çevresinde bulunması.
Sonraki tanıklık ve araştırmalarda Çillioğlu:
“Eşref Bitlis'in ekibinden”
bir subay olarak tanımlandı. Bu ifade özellikle 1990'lar içindeki askerî personel ilişkilerini araştıran tanıklıklarda geçmektedir. (Cumhuriyet)
Ancak:
“Bitlis'in ekibindeydi, bu nedenle öldürüldü.”
şeklinde kesin bir nedensellik kuramayız.
Doğru kullanım:
Çillioğlu–Bitlis bağlantısı → BELGELENDİ/AKTARILDI
Bu bağlantının cinayet nedeni olduğu → DOĞRULANAMADI
4. 3 Şubat 1994 — Ölüm
Çillioğlu:
3 Şubat 1994
tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na ait lojmanda ölü bulundu.
İlk resmî açıklama:
intihar
yönündeydi.
Olayın ilk değerlendirmesi:
“Kafasına tek kurşun sıkarak intihar”
şeklindeydi. Bu değerlendirme daha sonraki yıllarda ciddi biçimde tartışıldı. (Yeni Şafak)
5. İlk Adli İnceleme
İlk dönemde yapılan işlemler sonucunda olay:
intihar
olarak değerlendirildi.
Ancak daha sonraki haber ve incelemelerde, ilk dönemde:
tam kapsamlı adli otopsi yapılmadığı
ve ölümün bu nedenle eksik değerlendirilmiş olabileceği ileri sürüldü. Düzce Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından 2011'de hazırlanan rapor da bu noktayı eleştirdi. (Aydınpost)
Bu yüzden dosyanın ilk aşaması:
“intihar kararı”
olarak kaydedilmeli, ama bunun nihai ve değişmez bir adli gerçek olmadığı belirtilmeli.
6. 22 Şubat 1994 — Askerî Savcılık Kararı
1. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı:
22 Şubat 1994
tarihinde:
1994/232-40 Esas ve Karar
sayılı karar ile:
“Kovuşturmaya yer olmadığı”
kararı verdi.
Bu karar dosyanın ilk hukuki sonucudur.
Çok önemli
Bu kararın anlamı:
1994 soruşturması bakımından cezai kovuşturmayı gerektirecek yeterlilikte bir suç şüphesi görülmedi.
Ancak daha sonraki yeni deliller nedeniyle soruşturmanın yeniden açılmasına engel olmadı.
7. İlk Dönemde Ailenin Şüphesi
Aile ve yakınları:
ölümün intihar olduğuna inanmadıklarını
o dönemde de ifade etti.
2011'de oğlu:
Gökhan Çillioğlu
savcılığa başvurarak babasının:
suikast sonucu öldürüldüğünü
ileri sürdü.
Bu müracaat üzerine dosya yeniden açıldı. (Cumhuriyet)
Arşiv statüsü
Ailenin cinayet iddiası → BELGELENDİ
Aile iddiasının tek başına cinayeti kanıtlaması → HAYIR
8. 2011 — Soruşturmanın Yeniden Açılması
2010 sonu/2011 başındaki başvuru sonrasında:
Malatya Özel Yetkili Cumhuriyet Savcılığı
dosyayı incelemeye aldı.
Soruşturma hızla genişledi.
AA'nın 2012 tarihli haberinde:
700'den fazla kişinin ifadesine başvurulduğu
bildiriliyor. (Cumhuriyet)
Başvurulan kişiler arasında:
- dönemin Tunceli Valisi,
- Cumhuriyet Savcısı,
- kurmay başkanı,
- bölük komutanı,
- korumalar,
- MİT görevlileri
bulunuyordu. (Anadolu Ajansı)
Bu, yeni soruşturmanın kapsamının ilk soruşturmadan çok daha geniş olduğunu gösteriyor.
9. Mezarın Açılması
Savcılık:
kesin ölüm nedenini
yeniden araştırmak için Çillioğlu'nun:
Düzce'deki mezarının açılmasına
karar verdi.
2011'de mezar açıldı ve kemik örnekleri:
Adli Tıp Kurumu
na gönderildi. (Anadolu Ajansı)
Bu olay dosyanın en büyük dönüm noktasıdır.
10. Adli Tıp — İlk Çarpıcı Bulgular
Adli Tıp'ın ilk incelemesinde:
Saç köklerinde
arsenik
saptandı.
Kürek kemiğinde
kurşun yarası olduğu öngörülen delik
bulundu.
Kaburgalarda
kırıklar
saptandı. (Anadolu Ajansı)
Bu bulgular:
ilk “intihar” senaryosunu ciddi biçimde sorgulattı.
11. 62 Sayfalık Bilirkişi Raporu
İstanbul Adli Tıp incelemesi ve Malatya Özel Yetkili Başsavcılığı tarafından oluşturulan bilirkişi heyetinin:
62 sayfalık bir rapor
hazırladığı ve bu raporda:
Çillioğlu'nun öldürüldüğü
sonucuna varıldığı dönemin haberlerinde aktarılıyor. (Habertürk)
Bu çok önemli.
Ancak:
“bilirkişi heyetinin ölümü cinayet olarak değerlendirmesi”
ile
“cinayetin hukuken kesinleşmiş olması”
aynı şey değildir.
Dolayısıyla:
Bilirkişi raporu → ÇOK GÜÇLÜ ADLİ BULGU
Kesinleşmiş cinayet hükmü → YOK
12. Ankara Adli Tıp İkinci İnceleme
İkinci inceleme de ilk bulguları doğrulayan nitelikteydi.
2012 tarihli haberlerde Ankara Adli Tıp Kurumu'nun:
- saç köklerinde arsenik,
- kürek kemiğinde delik,
- kaburgalarda kırık
bulgularını yeniden raporladığı aktarılıyor. (Sözcü 18)
Bu nedenle:
Adli Tıp bulguları tek bir haber veya tek bir uzmanla sınırlı değil.
Fakat arsenik bulunması:
“arsenik verilerek öldürüldü”
sonucunu tek başına kanıtlamaz.
13. Arsenik Bulgusu Nasıl Yazılmalı?
Burada özellikle dikkat.
Yanlış:
“Çillioğlu arsenikle zehirlendi.”
Bu mevcut kaynakların izin verdiğinden daha kesin.
Doğru:
“Mezar açıldıktan sonra yapılan Adli Tıp incelemelerinde Çillioğlu'nun saç köklerinde arsenik saptandı.”
Bu:
BELGELENMİŞ BULGU.
Arsenik kaynağı ve ölüm mekanizması:
AYRICA BİLİMSEL DEĞERLENDİRME GEREKTİRİR.
14. Kürek Kemiğindeki Delik
Dosyanın belki de en dikkat çekici maddi bulgusu:
sol/ilgili kürek kemiğinde delik.
Kaynaklarda bu:
kurşun yarası olduğu öngörülen delik
olarak aktarılıyor. (Anadolu Ajansı)
Eğer ölüm:
kafaya tek kurşun
olarak kaydedilmişse,
kürek kemiğindeki bu delik:
ilk olay anlatımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.
Ancak kesin balistik yorum için:
asli otopsi ve kemik inceleme raporu
gerekli.
15. Kaburga Kırıkları
Adli Tıp:
kaburga kırıkları
tespit etti.
Bu bulgu da ilk “tek kurşunlu intihar” anlatısıyla ilgili sorular doğurdu. (Anadolu Ajansı)
Ancak:
kaburga kırığı = kesin işkence
şeklinde sonuç çıkarılamaz.
Kırığın oluşma biçiminin adli tıp raporundaki teknik değerlendirmesi görülmeli.
16. İntihar Notu
Dosyadaki diğer önemli bulgu:
intihar notundaki imzanın sahte olduğu
yönündeki inceleme sonucudur.
2012 tarihli haberlerde savcılığın:
Çillioğlu'nun intihar notundaki imzanın sahte olduğunu belirlediği
aktarılıyor. (Habertürk)
Bu, eğer asli kriminal raporla doğrulanmışsa:
intihar senaryosuna karşı ciddi bir adli delil
niteliğinde.
17. Silahların Akıbeti
Çillioğlu'na ait silahlarla ilgili soruşturma da çok dikkat çekici.
2012 kaynaklarında:
silahların ölümünden yaklaşık üç yıl sonra
ailesinden:
sahte belgeyle
alındığının tespit edildiği aktarılıyor. (Habertürk)
Bu:
ölüm günü kullanılan silahın akıbetinin sorgulanmasına
neden oldu.
Dolayısıyla arşivde ayrı bir başlık:
“Çillioğlu'nun silahlarının ölümden yıllar sonra aileden alınması”
olmalı.
18. Mermi Çapı Çelişkisi
Bu dosyada çok dikkat çekici bir başka ayrıntı:
9,19 mm
ile
9,22 mm
arasındaki fark.
AA'nın 2012 tarihli haberinde savcılığın:
intiharda kullanıldığı ileri sürülen tabancadaki mermilerin 9,19
olduğunu,
ancak aileden:
9,22 mermi parası
alındığını tespit ettiği aktarılıyor. (Anadolu Ajansı)
Bu:
maddi kayıt çelişkisi
olarak dosyada tutulmalı.
Fakat bunun doğrudan:
“başka silahla öldürüldü”
sonucunu kesinleştirip kesinleştirmediği uzman balistik değerlendirme gerektirir.
19. Boş Kovan Meselesi
Dönemin aile yakını Savaş Kanlıoğlu'nun anlatımında:
intihar ettiği söylenen merminin boş kovanının bulunmadığı
ve aileye:
iki şarjör + bir silah + boş kılıf
teslim edildiği belirtiliyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)
Bu:
tanık/yakın anlatımı
olduğu için doğrudan kesin adli gerçek olarak yazılmamalı.
Ancak:
kovanın akıbeti
dosyanın önemli açık sorularından biri.
20. Cenaze Ve Otopsi Uygulaması
Aile yakını anlatımına göre:
- ölümün hemen ardından,
- hastaneye götürülmeden,
- cenazenin aileye teslim edildiği
ve yeterli otopsi yapılmadığı ileri sürüldü. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)
Daha sonraki Düzce Adli Tıp değerlendirmesi de:
şüpheli/zorlamalı ölümlerde kapsamlı otopsi yapılması gerekirken
Çillioğlu'nun bu şekilde kapsamlı incelemeye tabi tutulmadan intihar sonucu çıkarıldığı yönünde eleştiri getirdi. (Aydınpost)
Bu, ilk soruşturmanın yöntemine ilişkin önemli bir eleştiri.
21. Ölüm Saati Ve “yedi Saat” Sorusu
Savaş Kanlıoğlu'nun aktarılmış anlatımına göre Çillioğlu:
10.00 civarında
lojmana girdi.
Ölümün:
4–5 saat önce gerçekleştiği
yönünde tutanak bulunduğu halde:
yaklaşık yedi saat boyunca
telefon ve telsize cevap vermemesinin neden araştırılmadığı
sorusu ortaya konuldu. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)
Bu:
tanık/yakın anlatımı
olduğu için kesin olay kronolojisi olarak değil:
araştırılması gereken çelişki
olarak tutulmalı.
22. Cenazeyi Yıkayan İmamın Tanıklığı
2012'de soruşturmada:
Çillioğlu'nun cenazesini yıkayan imam
da ifade verdi.
AA'ya göre imam:
gece
komutanlığa çağrıldığını,
cenazeyi:
karanlık bir ortamda
yıkamaya zorlandığını
ifade etti. (Anadolu Ajansı)
Bu çok sıra dışı bir tanıklık.
Ancak:
karanlıkta yıkama → delillerin kasıtlı gizlendiği
sonucunu tek başına kanıtlamaz.
23. Yeşil'in Adının Dosyaya Girmesi
Soruşturmanın en önemli isimlerinden biri:
Mahmut Yıldırım — “Yeşil”
oldu.
MİT'in savcılığa gönderdiği yazıya göre:
Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalıştığı
bildirildi. (Anadolu Ajansı)
Bu çok önemli bir resmî yazışma bilgisidir.
Ancak:
Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalışıyor olması
tek başına:
Çillioğlu'nu öldürdüğü
anlamına gelmez.
24. “senin Defterini Dürdüm”
Gizli tanık olarak dinlenen emekli asker:
Yeşil'in Çillioğlu ile tartıştığını
ve:
“Senin defterini dürdüm.”
dediğini ileri sürdü. (Anadolu Ajansı)
Tanık, bu olayın:
ölümden kısa süre önce
gerçekleştiğini söyledi.
Bu:
çok önemli tanıklık
ama:
sanık itirafı
değil.
Statüsü:
İDDİA EDİLDİ / TANIK BEYANI
25. Yeşil'in Jitem Bağlantısı
Proje arşivindeki mevcut çalışma da Yeşil'in statüsünü farklı kurumlar açısından ayırıyor:
- Jandarma tarafından kullanılması → güçlü devlet kaydı,
- MİT tarafından kullanılması → devlet raporu ve Eymür beyanları,
- JİTEM tarafından kullanılması → çok sayıda tanıklık/iddianame/araştırma,
- resmî JİTEM kadrolu personel olduğuna ilişkin açık kadro belgesi → bulunmuyor.
Bu nedenle:
“Yeşil kesin olarak JİTEM mensubuydu.”
şeklinde kategorik bir cümle yerine:
“Yeşil'in JİTEM'le bağlantılı olduğu yönünde çok sayıda tanıklık ve iddia bulunurken, resmî kadro statüsünü gösteren açık bir belge ortaya konulmuş değildir.”
demek daha doğru.
26. Yeşil – Çillioğlu Bağlantısı
Dosyada iki ayrı veri var:
1.
MİT yazısı:
Yeşil, olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalışıyordu. (Anadolu Ajansı)
2.
Gizli tanık:
Yeşil ile Çillioğlu arasında ölümden kısa süre önce tartışma yaşandığını ileri sürdü. (Anadolu Ajansı)
Bu ikisi birlikte:
Yeşil'in olay çevresindeki varlığını
güçlü biçimde araştırılması gereken bir konu haline getiriyor.
Ancak yine:
Yeşil = katil
denemez.
27. Yusuf Geyik — “bozo”
Soruşturmada:
Yusuf Geyik
kod adı:
“Bozo”
da gündeme geldi.
2012 kaynaklarında savcılığın:
Yeşil + Yusuf Geyik
hakkında:
kırmızı bülten
talep ettiği aktarılıyor. (Yeni Şafak)
Bunun sebebi:
Çillioğlu'nun öldürülmesiyle bağlantılı şüphe
olarak dosyada yer aldı.
Ancak:
Geyik'in cinayeti işlediği
yargı kararıyla kesinleşmiş değil.
28. İsmail Kuru
Dosyanın önemli isimlerinden:
Tümgeneral İsmail Kuru
da soruşturmada gündeme geldi.
Özellikle 2012'de dinlenen gizli tanık:
Çillioğlu'na baskı yapıldığını
ve bu baskının Kuru tarafından gerçekleştirildiğini ileri sürdü. (Cumhuriyet)
Ancak Kuru'nun:
Çillioğlu cinayetinden sorumlu olduğu
kesinleşmiş bir yargı kararıyla ortaya konulmuş değil.
Ayrıca 2013'te Kuru'nun:
şüpheli sıfatıyla ifade vermesinin planlandığı
ancak öldüğü öğrenildi. (Star.com.tr)
Bu nedenle:
Kuru'nun soruşturmadaki rolü → ÖNEMLİ
Cinayet sorumluluğu → KESİNLEŞMEDİ
29. İsmail Kuru'nun Ölümü
Soruşturmada önce:
tanık
olarak düşünülen İsmail Kuru'nun daha sonra:
şüpheli olarak ifadesinin alınması
planlandı.
Ancak soruşturmacılar Kuru'nun:
vefat etmiş olduğunu
öğrendi. (Star.com.tr)
Bu durum dosyanın açıkta kalan önemli sorularından biri oldu.
30. Doğan Güreş'in İfadesi
Soruşturma kapsamında:
dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Doğan Güreş
hakkında da ifade alma işlemi yapıldı.
AA'nın 2012 tarihli haberine göre Güreş'in:
Ankara'da nöbetçi savcı tarafından ifadesi alındı. (Anadolu Ajansı)
Bu:
soruşturmanın üst düzey askerî makamlara kadar genişlediğini
gösteren önemli bir veri.
Ancak:
Güreş'in cinayetle bağlantılı olduğu
sonucunu doğurmuyor.
31. 700'den Fazla Kişinin Dinlenmesi
Malatya soruşturmasında:
700'den fazla kişinin
ifadesine başvurulduğu bildirildi. (Habertürk)
Bu kapsamda:
- askerî personel,
- yerel mülki amirler,
- güvenlik görevlileri,
- MİT personeli,
- aile çevresi,
- tanıklar
incelendi.
Böylesine geniş bir soruşturma:
ilk “intihar” dosyasından tamamen farklı bir soruşturma
ortaya çıktığını gösteriyor.
32. “cinayet” Sonucu
Burada en kritik ayrım.
2012 civarında:
bilirkişi raporu ve adli bulgular
Çillioğlu'nun ölümünü:
cinayet
olarak değerlendiren güçlü bir tablo ortaya koydu. (Habertürk)
Fakat elimizde:
belirli fail hakkında kesinleşmiş ceza mahkemesi hükmü
yok.
Dolayısıyla dosyanın bugün arşiv statüsü:
“İntihar olarak kapatılmış; daha sonra çok ciddi adli bulgular nedeniyle cinayet şüphesiyle yeniden soruşturulmuş, ancak belirli failler yönünden kesinleşmiş mahkûmiyet ortaya konulamamış dosya.”
olmalı.
33. “jitem Cinayeti” Denebilir Mi?
Burada da aynı metodolojiyi koruyoruz.
JİTEM bağlantısına ilişkin:
- tanık anlatımları,
- Yeşil'in Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısı,
- JİTEM yapılanmasına ilişkin dönemin başka soruşturmaları,
- Çillioğlu'nun faili meçhullere karşı çıktığı iddiası
bulunuyor. (Anadolu Ajansı)
Fakat:
“JİTEM Çillioğlu'nu öldürdü.”
KESİNLEŞMİŞ DEĞİL.
Bu nedenle dosya:
JİTEM açısından “çok güçlü şüphe ve bağlantı araştırması bulunan dosya”
olarak sınıflandırılmalı.
34. Hüseyin Oğuz'un Anlatımları
Emekli astsubay:
Hüseyin Oğuz
Ergenekon davasında tanık olarak:
Çillioğlu hakkında:
- Yeşil ve iki kişinin faili meçhul olaylarda rol aldığını,
- Çillioğlu'nun bu faaliyetlere karşı çıktığını,
- Yeşil'in Tunceli Komutanlığı'na gelip gittiğini,
- Çillioğlu'nun bu yapıyı çözmek istediğini,
- öldürülmesinin işkenceyle gerçekleştirildiğini duyduğunu
ileri sürdü. (Cumhuriyet)
Ancak
Bunlar:
tanık anlatımlarıdır.
Bizzat olayın gözlemlendiğini göstermez.
Bu nedenle:
Oğuz'un anlatımı → ÖNEMLİ TANIKLIK
Cinayetin kesin delili → DEĞİL
35. “çillioğlu Faili Meçhullere Karşı
ÇIKIYORDU” İDDİASI Hüseyin Oğuz'un anlatımında:
Çillioğlu'nun:
terörle mücadeleye zarar verdiğini düşündüğü faili meçhul faaliyetlere karşı çıktığı
ileri sürülüyor. (Cumhuriyet)
Bu iddia, eğer başka belgelerle de doğrulanabilirse:
olası motivasyon
açısından çok önemli.
Ama şu aşamada:
tanık anlatımı
olarak sınıflandırılmalı.
36. “eşref Bitlis'in Ekibi Öldürüldü” Tezi
Sonraki araştırmalarda:
Eşref Bitlis
Bahtiyar Aydın
Cem Ersever
Kazım Çillioğlu
Rıdvan Özden
gibi farklı askerî isimlerin şüpheli ölümleri aynı dönem bağlamında birlikte değerlendirilmiştir. (Faili Belli)
Bu nedenle bir:
“aynı dönemdeki şüpheli asker ölümleri”
araştırma kümesi oluşturulabilir.
Fakat:
“Hepsi aynı örgüt tarafından öldürüldü.”
sonucunu mevcut dosyalar otomatik olarak desteklemiyor.
37. Bu Dosya İle Eşref Bitlis Dosyası
ARASINDAKİ BAĞ Çillioğlu'nun:
Bitlis'le çalışma ilişkisi
ve
Bitlis'in ekibinden olduğu yönündeki anlatımlar
daha sonra iki dosyanın birlikte incelenmesine yol açtı. (Cumhuriyet)
Bu nedenle ileride:
16. Eşref Bitlis
dosyası ile:
28. Kazım Çillioğlu
dosyası arasında çapraz kaynak tablosu oluşturmak çok faydalı olacak.
38. 1994 Dosyası İle 2011 Dosyası Arasındaki
FARK
Unsur 1994 2011–2012
Ölüm şekli İntihar Cinayet şüphesi
Otopsi Sınırlı/eleştirilen inceleme Mezardan alınan örnekler
Adli Tıp Yok/eksik Arsenik + kemik bulguları
İmza İntihar notu Sahte olduğu iddiası
Silah İntihar silahı kabulü Silahın akıbeti sorgulandı
Soruşturma Askerî savcılık Malatya özel yetkili savcılık
Dinlenen kişi sayısı Sınırlı 600–700+
MİT — Görevlilerden ifade alındı
Yeşil — Dosyaya girdi
Yusuf Geyik — Dosyaya girdi
JİTEM iddiaları — Önemli hale geldi
Bu değişim, dosyanın neden yeniden araştırılmasının gerekli görüldüğünü çok açık biçimde gösteriyor.
39. Kanıt Matrisi
| ID | Konu | Kaynak | Tür | Seviye | Değerlendirme |
|---|---|---|---|---|---|
| KC-01 | 1 Ocak 1944 doğumu | Biyografik kaynak | Biyografi | BELGELENDİ | |
| KC-02 | Jandarma subayı olması | Biyografi | Kurumsal | BELGELENDİ | |
| KC-03 | Tunceli İl Jandarma Alay Komutanı olması | TBMM/AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| KC-04 | Eşref Bitlis çevresinde görev yapması | Sonraki tanıklık/ araştırma | Tanıklık | AKTARILDI | |
| KC-05 | 03.02.1994'te lojmanda ölü bulunması | TBMM | Resmî | BELGELENDİ | |
| KC-06 | İlk resmî değerlendirme: intihar | TBMM | Resmî | BELGELENDİ | |
| KC-07 | 22.02.1994 kovuşturmaya yer olmadığı | TBMM | Yargı | BELGELENDİ | |
| KC-08 | Ailenin cinayet iddiası | Savcılık/AA | Başvuru | BELGELENDİ | |
| KC-09 | 2011'de soruşturmanın yeniden açılması | AA/ Cumhuriyet | Yargı | BELGELENDİ | |
| KC-10 | 600–700+ kişinin dinlenmesi | AA | Soruşturma | BELGELENDİ | |
| KC-11 | Mezarı açılması | AA | Adli | BELGELENDİ | |
| KC-12 | Saç köklerinde arsenik | Adli Tıp/AA | Kriminal | BELGELENDİ | |
| KC-13 | Kürek kemiğinde delik | Adli Tıp/AA | Kriminal | BELGELENDİ | |
| KC-14 | Kaburga kırıkları | Adli Tıp/AA | Kriminal | BELGELENDİ | |
| KC-15 | 62 sayfalık bilirkişi raporu | T24/AA | Bilirkişi | BELGELENDİ/ AKTARILDI | Cinayet değerlendirmesi |
| KC-16 | Ankara Adli Tıp ikinci inceleme | AA | Kriminal | BELGELENDİ | |
| KC-17 | İntihar notundaki imzanın sahte olduğu | Savcılık/AA | Kriminal | AKTARILDI/ BELGELENDİ | Asli rapor gerekli |
| KC-18 | Silahların ölümden 3 yıl sonra aileden alınması | Savcılık/AA | Belge | AKTARILDI/ BELGELENDİ | Sahte belge iddiası |
| KC-19 | 9,19–9,22 mühimmat çelişkisi | AA | Belge/ kriminal | BELGELENDİ | |
| KC-20 | Boş kovanın bulunmaması iddiası | Aile yakını | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-21 | Cenazenin yeterli otopsi olmadan teslimi iddiası | Aile yakını | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-22 | Cenazeyi yıkayan imamın ifadesi | AA | Tanıklık | BELGELENDİ | |
| KC-23 | İmamın karanlıkta cenaze yıkadığı iddiası | AA | Tanıklık | AKTARILDI | |
| KC-24 | Doğan Güreş'in ifade vermesi | AA | Soruşturma | BELGELENDİ | |
| KC-25 | Dönemin Tunceli Valisinin dinlenmesi | AA | Soruşturma | BELGELENDİ | |
| KC-26 | MİT görevlilerinin dinlenmesi | AA | Soruşturma | BELGELENDİ | |
| KC-27 | Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalışması | MİT yazısı/ AA | Resmî | BELGELENDİ | Çok önemli |
| KC-28 | Yeşil'in Çillioğlu ile tartışması | Gizli tanık | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-29 | “Senin defterini dürdüm” sözü | Gizli tanık | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-30 | Yusuf Geyik/ Bozo'nun soruşturmaya girmesi | AA | Soruşturma | BELGELENDİ/ AKTARILDI | |
| KC-31 | Yeşil ve Geyik için kırmızı bülten talebi | AA | Adli | BELGELENDİ | |
| KC-32 | İsmail Kuru hakkında soruşturma | Basın/AA | Soruşturma | BELGELENDİ | |
| KC-33 | Kuru'nun sonradan şüpheli olarak çağrılmak istenmesi | Star | Soruşturma | AKTARILDI | |
| KC-34 | Kuru'nun hayatını kaybetmesi | Star | Biyografik | BELGELENDİ | |
| KC-35 | Hüseyin Oğuz'un Yeşil/JİTEM anlatımı | Tanıklık | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-36 | Çillioğlu'nun faili meçhullere karşı çıktığı iddiası | Hüseyin Oğuz | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-37 | Çillioğlu'nun işkenceyle öldürüldüğü duyumu | Hüseyin Oğuz | Tanıklık | İDDİA EDİLDİ | |
| KC-38 | JİTEM'in cinayeti gerçekleştirmesi | — | — | DOĞRULANAMADI | Kesin hüküm yok |
| KC-39 | Yeşil'in doğrudan katil olduğu | — | — | DOĞRULANAMADI | |
| KC-40 | Yusuf Geyik'in doğrudan katil olduğu | — | — | DOĞRULANAMADI | |
| KC-41 | İsmail Kuru'nun cinayeti organize ettiği | — | — | DOĞRULANAMADI | |
| KC-42 | Ölümün cinayet olduğu yönündeki bilirkişi değerlendirmesi | Bilirkişi/AA | Adli | GÜÇLÜ BULGU | Mahkeme hükmü değil |
| KC-43 | Belirli fail hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet | — | — | YOK | |
| KC-44 | Devlet kurumlarının soruşturmada rolü | AA/TBMM | Resmî | BELGELENDİ | |
| KC-45 | Dosyanın JİTEM araştırması bakımından önemi | Kaynak sentezi | Analiz | ARAŞTIRMA SINIFI |
40. Hukuki Durum
| Soru | Sonuç |
|---|---|
| Kazım Çillioğlu öldü mü? | EVET — BELGELENDİ |
| Tarih | 3 Şubat 1994 |
| Yer | Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanı |
| İlk ölüm nedeni | İntihar olarak değerlendirildi |
| İlk askerî soruşturma | Yapıldı |
| 1994 kararı | Kovuşturmaya yer olmadığı |
| Yeniden soruşturma | 2011 |
| Mezar açıldı mı? | EVET |
| Arsenik bulundu mu? | EVET — Adli Tıp raporlarında |
| Kürek kemiğinde delik | EVET |
| Kaburga kırıkları | EVET |
| İntihar notu imzası sahte mi? | Savcılık incelemesinde böyle bildirildi |
| Silahların akıbeti şüpheli mi? | EVET — soruşturma konusu |
| Ölümün cinayet olduğuna dair | EVET |
| bilirkişi değerlendirmesi | |
| Belirli fail hakkında kesin | YOK |
| mahkûmiyet | |
| Yeşil bağlantısı | CİDDİ ARAŞTIRMA BULGULARI/İDDİA |
| Yusuf Geyik bağlantısı | Soruşturma konusu |
| İsmail Kuru | Soruşturmada önemli isim; öldü |
| JİTEM failliği | DOĞRULANAMADI |
41. En Önemli Çelişkiler
Çelişki 1 — İntihar / cinayet
1994
→ intihar
2011–2012
→ ciddi cinayet bulguları
Bu dosyanın merkezindeki çatışma budur.
Çelişki 2 — Tek kurşun / kürek kemiği deliği
İlk anlatım:
tek kurşunla başından vurulmuş intihar
Sonraki inceleme:
kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen delik
Bu farklılık:
olay yerinin yeniden değerlendirilmesini
gerektirdi.
Çelişki 3 — İntihar notu
İlk dosya:
intihar notu
Sonraki inceleme:
imzanın sahte olduğu iddiası
Bu bulgu doğrulanıyorsa ilk senaryoyu ciddi biçimde zayıflatıyor.
Çelişki 4 — Silah
İlk senaryo:
kişisel silahla intihar
Sonraki soruşturma:
silahların aileden yıllar sonra ve sahte belgeyle alınması
Bu nedenle:
silahın olay sonrası muhafazası
çok önemli bir araştırma konusu.
42. Jitem Dosyasıyla Kesişen Noktalar
Bu dosyanın JİTEM projesi açısından önemi çok yüksek.
Çünkü:
Çillioğlu
↓ Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı
↓ Yeşil'in aynı dönem Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısı
↓ faili meçhul faaliyet iddiaları
↓ Çillioğlu'nun bunlara karşı çıktığı iddiası
şeklinde bir zincir kuruluyor. (Anadolu Ajansı)
Ancak zincirin en kritik halkası hâlâ eksik:
“Bu yapı Çillioğlu'nu öldürdü.”
Bunu kesinleştiren mahkeme kararı yok.
43. Yeşil'in Konumu
Dosyada Yeşil'in konumu özellikle dikkatli yazılmalı.
Kesin/kuvvetli:
Olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısı var. (Anadolu Ajansı)
Tanıklık:
Çillioğlu ile tartıştığı ileri sürülüyor. (Anadolu Ajansı)
İddia:
Faili meçhul faaliyetlerinin içinde olduğu ileri sürülüyor. (Cumhuriyet)
Fakat:
Çillioğlu'nun katili olduğu → KESİNLEŞMEDİ.
44. “jitem Kadrosu” Meselesi
Proje arşivindeki önceki Yeşil çalışmasıyla uyumlu olarak:
Yeşil'in çeşitli devlet güvenlik birimleri tarafından kullanıldığına ilişkin kayıtlar
ile
resmî JİTEM kadrosunda bulunduğunu gösteren kesin personel belgesi
ayrı tutulmalı.
Bu ayrım Çillioğlu dosyasında özellikle gerekli.
Çünkü:
Yeşil + Jandarma
bağlantısı:
Yeşil + JİTEM + Çillioğlu cinayeti
zincirini otomatik olarak ispatlamaz.
45. Açık Kalan Araştırma Soruları
1.
Çillioğlu'nun asli 1994 otopsi raporunun tamamı nerede?
2.
Olay yeri inceleme tutanaklarının tamamı nerede?
3.
İntihar notunun asli belgesi ve kriminal imza incelemesi nerede?
4.
Silahların aileden alınmasına ilişkin sahte belgenin asli nüshası kim tarafından düzenlendi?
5.
Silahlar olaydan üç yıl sonra neden aileden alındı?
6.
Çillioğlu'nun ölümünde kullanılan merminin balistik raporu nerede?
7.
9,19 ve 9,22 mm mühimmat çelişkisinin kaynağı tam olarak nedir?
8.
Kürek kemiğindeki deliğin kesin balistik değerlendirmesi ne?
9.
Kaburga kırıklarının ölüm öncesi mi sonrası mı oluştuğu raporda nasıl değerlendirildi?
10.
Arsenik hangi düzeyde bulundu ve ölümle toksikolojik olarak ilişkilendirildi mi?
11.
62 sayfalık bilirkişi raporunun tam metni nerede?
12.
Yeşil'in Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısının asli nüshası nerede?
13.
Yeşil'in Çillioğlu ile tartışmasına ilişkin gizli tanığın tam ifadesi nedir?
14.
İsmail Kuru'nun soruşturmadaki tam ifadesi nedir?
15.
Hüseyin Oğuz'un savcılıkta verdiği Çillioğlu anlatımının asli tutanağı nerede?
16.
Malatya soruşturmasının nihai savcılık kararı nedir?
Bu son soru özellikle önemli; çünkü elimizde yeniden soruşturmadaki güçlü adli bulgular var ama mevcut açık kaynaklarda bütün dosyanın nihai cezaî sonucunu kesin biçimde bağlayan bir mahkeme hükmü görünmüyor.
46. Zaman Tüneli
47. Sonuç
SONUÇ
Kazım Çillioğlu'nun 3 Şubat 1994'te Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanında ölü bulunduğu kesindir. İlk resmî değerlendirme:
intihar
olmuştur ve 8. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı 22 Şubat 1994'te kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiştir.
Ancak dosya yaklaşık 17 yıl sonra yeniden açıldığında tablo ciddi biçimde değişmiştir.
Çillioğlu'nun mezarı açılmış ve Adli Tıp incelemelerinde:
saç köklerinde arsenik
kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen delik
kaburga kırıkları
tespit edilmiştir. (Anadolu Ajansı)
Buna ek olarak soruşturma kaynaklarında:
intihar notundaki imzanın sahte olduğu
ve
Çillioğlu'na ait silahların ölümünden üç yıl sonra aileden sahte belgeyle alındığı
yönünde tespitlerden söz edilmiştir. (Habertürk)
Bütün bunlar, 1994'teki basit “intihar” açıklamasının ciddi biçimde sorgulanmasına yol açmıştır.
Dahası soruşturma:
700'den fazla kişinin ifadesine
ulaşmış; dönemin mülki ve askerî makamları, MİT görevlileri, korumalar ve diğer personel dinlenmiştir. (Cumhuriyet)
Dosyada özellikle:
Mahmut Yıldırım “Yeşil”
ve
Yusuf Geyik “Bozo”
isimleri öne çıkmış, MİT'in savcılığa gönderdiği yazıda Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığı bildirilmiştir. Ayrıca gizli tanık, Yeşil'in Çillioğlu ile ölümünden kısa süre önce tartıştığını ve “Senin defterini dürdüm” dediğini ileri sürmüştür. (Anadolu Ajansı)
Hüseyin Oğuz da daha sonra verdiği tanıklıkta, Çillioğlu'nun bölgede yürütülen faili meçhul faaliyetlere karşı çıktığını ve Yeşil'in Tunceli Komutanlığına gelip gittiğini ileri sürmüştür. (Cumhuriyet)
Bunlar çok ciddi araştırma verileridir.
Fakat kritik nokta şu:
Bugün dosyada kesin olarak söyleyebildiğimiz
1994'teki intihar sonucu → daha sonraki soruşturma bulgularıyla ciddi biçimde tartışmalı hale geldi.
Adli Tıp/bilirkişi bulguları → ölümün cinayet olabileceğine, hatta bilirkişi raporunda öldürüldüğüne ilişkin güçlü değerlendirme bulunduğunu gösteriyor.
Yeşil/JİTEM hattı → ciddi tanıklık ve araştırma verilerine sahip.
Ancak:
Çillioğlu'nu Yeşil öldürdü → KESİN DEĞİL.
JİTEM öldürdü → KESİN DEĞİL.
İsmail Kuru öldürttü → KESİN DEĞİL.
Belirli bir kişi hakkında cinayet mahkûmiyeti → BULUNMUYOR.
Dolayısıyla dosyanın en doğru tanımı:
“1994'te intihar olarak kapatılan, 2011'de yeniden açılan soruşturma sonrasında mezar incelemelerinde ciddi adli anomaliler ortaya çıkan ve bilirkişi raporlarında ölümün cinayet olarak değerlendirildiği; buna rağmen cinayetin belirli failleri hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sonuçlanmamış şüpheli askerî ölüm dosyası.”
48. Nihai Arşiv Sınıflandırması
NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI
KAZIM ÇİLLİOĞLU — ANA KATEGORİ: ASKERÎ PERSONEL / ŞÜPHELİ ÖLÜM / YIL: 1994 / TARİH: 03.02.1994 / YER: TUNCELİ JANDARMA ALAY KOMUTANLIĞI LOJMANI / ÖLÜM: BELGELENDİ / İLK RESMÎ SONUÇ: İNTİHAR / 22.02.1994: 8. KOLORDU ASKERÎ SAVCILIĞI KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERDİ / 2011: AİLE BAŞVURUSU SONRASI YENİDEN SORUŞTURMA / MEZAR AÇILMASI: BELGELENDİ / ADLİ TIP: SAÇ KÖKLERİNDE ARSENİK + KÜREK KEMİĞİNDE DELİK + KABURGA KIRIKLARI / BİLİRKİŞİ RAPORU: ÖLÜMÜN CİNAYET OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİ AKTARILDI / İNTİHAR NOTU İMZASI: SAHTE OLDUĞU YÖNÜNDE BULGU AKTARILDI / SİLAHLAR: ÖLÜMDEN YILLAR SONRA SAHTE BELGEYLE ALINDIĞI YÖNÜNDE TESPİT / YEŞİL: OLAY TARİHİNDE TUNCELİ JANDARMA ALAY KOMUTANLIĞINA BAĞLI ÇALIŞTIĞINA DAİR MİT YAZISI / YEŞİL'İN DOĞRUDAN FAİLLİĞİ: DOĞRULANAMADI / JİTEM BAĞLANTISI: CİDDİ İDDİA VE TANIKLIKLAR VAR, KESİNLEŞMİŞ FAİLLİK YOK / İSMAİL KURU: SORUŞTURMADA ÖNEMLİ İSİM, ŞÜPHELİ OLARAK DİNLENMEDEN ÖNCE VEFAT ETTİ / KESİNLEŞMİŞ CİNAYET MAHKÛMİYETİ: YOK.
Kitapta kullanılabilecek ana cümle
“Kazım Çillioğlu'nun 3 Şubat 1994'te Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanında ölümü ilk olarak intihar olarak değerlendirilmiş ve askeri savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapatılmıştır. Ancak 2011'de yeniden açılan soruşturma kapsamında mezarının açılması sonrasında Adli Tıp incelemelerinde saç köklerinde arsenik, kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen bir delik ve kaburga kırıkları tespit edilmiş; ayrıca intihar notunun imzası ve Çillioğlu'na ait silahların akıbeti konusunda ciddi adli şüpheler ortaya çıkmıştır. Soruşturma sırasında Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım'ın olay tarihindeki Tunceli Jandarma bağlantısı ve Çillioğlu ile yaşadığı ileri sürülen tartışma da dosyaya girmiştir. Buna rağmen ölümün belirli failleri ve JİTEM'in doğrudan sorumluluğu kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla ortaya konulmuş değildir.” (Anadolu Ajansı)
Kaynak Katmanları - Özet
Kaynak Dosyadaki rolü
TÜRKİYE / RESMÎ Resmî kayıtlar, soruşturma süreci ve tarihsel kayıtlar KAYNAKLAR Türkiye Büyük Millet Meclisi; Anadolu Ajansı
İNSAN HAKLARI / İnsan hakları raporları ve tanıklık aktarımları RAPORLAR TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı
TÜRKİYE BASINI / Dönem haberleri, soruşturma ve sonraki araştırmalar ARAŞTIRMA Cumhuriyet; Habertürk; Yeni Şafak; Aydınpost; T24; Bianet; İhlas Haber Ajansı; Sözcü 18; Star; Gazete Vatan; Haber Aktüel; Sözcü
PROJE / ARAŞTIRMA Araştırma arşivi ve çapraz dosya bağlamı Faili Belli
Kaynakça
1. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Resmî kayıt ve tarihsel tutanaklar 2. Anadolu Ajansı - Soruşturma ve Adli Tıp gelişmeleri 3. TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı - Dönem raporları ve tanıklık aktarımı 4. Cumhuriyet - Soruşturma ve tanıklık haberleri 5. Habertürk - Adli Tıp, imza ve silah bulguları 6. Yeni Şafak - Dönem/sonraki soruşturma haberleri 7. Aydınpost - Otopsi değerlendirmeleri 8. T24 - Adli Tıp ve soruşturma değerlendirmeleri 9. Bianet - Soruşturma haberleri 10. İhlas Haber Ajansı - Soruşturma ve askerî personel gelişmeleri 11. Sözcü 18 - JİTEM/PKK bağlamındaki aktarım 12. Star - İsmail Kuru ve soruşturma süreci 13. Gazete Vatan - Tanıklık ve motivasyon değerlendirmeleri 14. Haber Aktüel - Biyografik kaynak 15. Sözcü - Sonraki araştırma değerlendirmeleri 16. Faili Belli - Şüpheli askerî ölümler/JİTEM araştırması bağlamı
Bu kaynakça, dosya metninde açıkça kullanılan kaynaklardan oluşturulmuştur. Belge, haber, tanıklık ve yargısal kayıtların kanıt değeri, metin içindeki sınıflandırmalarla birlikte değerlendirilmelidir.