DOSYA 21 / 30
Türkiye'nin Faili Meçhul ve Tartışmalı Siyasi Cinayetler Arşivi

Kazım Çillioğlu Dosyası

3 Şubat 1994 — Tunceli İlk resmî “intihar” değerlendirmesi, yeniden soruşturma, adli tıp bulguları ve JİTEM bağlantısı iddialarının kaynak temelli arşivi
DOSYA No. 28 / KAZIM ÇİLLİOĞLU DOSYASIÖLÜM: BELGELENDİJİTEM BAĞLANTISI: KESİNLEŞMEDİ
Hazırlanma standardı: Belge / İddia / Aktarım / Doğrulanamadı ayrımı ile kaynak temelli arşiv düzeni
Durum: İçerik kaynak kontrolünden geçirilmiş, site yayınına uygun biçimde düzenlenmiştir
Not: Çillioğlu dosyasında ilk “intihar” değerlendirmesi ile sonraki adli bulgular ayrı tutulmuştur
Son güncelleme: Ağustos 2026
Bu dosya diğerlerinden farklı ve özellikle önemli; çünkü 1994'teki ilk resmî sonuç “intihar” yönündeyken, 2011–2012'de mezarın açılması ve yeni adli incelemeler sonrasında ölümün cinayet olabileceğine ilişkin çok ciddi bulgular ortaya çıktı. Buna rağmen bugün dosyanın hukuki durumunu “cinayet kesinleşti ve failleri belirlendi” şeklinde yazmak doğru olmaz. 1994'te 8. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı soruşturmayı 22 Şubat 1994 tarihli “kovuşturmaya yer olmadığı” kararıyla kapatmıştı. TBMM kayıtları bu kararı açıkça gösteriyor. Buna karşılık 2011'de yeniden açılan soruşturma kapsamında mezar açıldı; Adli Tıp incelemelerinde saç köklerinde arsenik, kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen bir delik ve kaburga kırıkları saptandı. Ayrıca intihar notundaki imzanın sahte olduğuna ilişkin inceleme sonucu ve Çillioğlu'na ait silahların ölümünden üç yıl sonra aileden sahte belgeyle alındığı tespitleri soruşturma dosyasına girdi. (Habertürk) Ancak bu bulguların ortaya çıkması, belirli bir kişinin Çillioğlu'nu öldürdüğünün kesinleşmiş mahkeme kararıyla tespit edildiği anlamına gelmiyor.

1. Dosya Kimliği

Adı: Kazım Çillioğlu Doğum: 1 Ocak 1944 — Trabzon / Vakfıkebir Meslek: Jandarma subayı Rütbe: Kıdemli Albay Görevi: Tunceli İl Jandarma Alay Komutanı Ölüm tarihi: 3 Şubat 1994 Yer: Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanı İlk resmî ölüm değerlendirmesi: İntihar İlk soruşturma: 8. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı İlk karar: 22 Şubat 1994 — Kovuşturmaya yer olmadığı Yeniden soruşturma: 2011 Mezar açılması: 2011 Adli Tıp bulguları: Arsenik, kürek kemiğinde delik/kurşun yarası şüphesi, kaburga kırıkları Diğer kritik bulgu: İntihar notundaki imzanın sahte olduğu yönündeki inceleme Gündeme gelen isimler: Mahmut Yıldırım “Yeşil”, Yusuf Geyik “Bozo”, İsmail Kuru ve çeşitli askerî/güvenlik görevlileri JİTEM bağlantısı: Ciddi iddialar ve tanıklıklar mevcut; ancak Çillioğlu cinayetini JİTEM'in gerçekleştirdiğine ilişkin kesinleşmiş mahkeme kararı yok.

1994 tarihli TBMM kaydına göre Çillioğlu 3 Şubat 1994'te “intihar ettiği bildirilen” Tunceli İl Jandarma Komutanı olarak geçiyor ve askeri savcılık tarafından 22 Şubat 1994'te kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiği belirtiliyor.

2. Kazım Çillioğlu Kimdi?

Kazım Çillioğlu, Jandarma teşkilatında uzun süre görev yapmış bir subaydı.

Proje arşivinde yer alan biyografik kaynaklara göre:

1 Ocak 1944

tarihinde Trabzon'un Vakfıkebir ilçesinde doğdu ve:

1965 yılında

jandarma subayı olarak Harp Okulu'ndan mezun oldu. (Haber Aktüel)

Kariyerinin son döneminde:

Tunceli Jandarma Alay Komutanı

olarak görev yapıyordu.

3. Eşref Bitlis'le Bağlantısı

Çillioğlu dosyasında önemli bir tarihsel ayrıntı:

Eşref Bitlis'le aynı çalışma çevresinde bulunması.

Sonraki tanıklık ve araştırmalarda Çillioğlu:

“Eşref Bitlis'in ekibinden”

bir subay olarak tanımlandı. Bu ifade özellikle 1990'lar içindeki askerî personel ilişkilerini araştıran tanıklıklarda geçmektedir. (Cumhuriyet)

Ancak:

“Bitlis'in ekibindeydi, bu nedenle öldürüldü.”

şeklinde kesin bir nedensellik kuramayız.

Doğru kullanım:

Çillioğlu–Bitlis bağlantısı → BELGELENDİ/AKTARILDI

Bu bağlantının cinayet nedeni olduğu → DOĞRULANAMADI

4. 3 Şubat 1994 — Ölüm

Çillioğlu:

3 Şubat 1994

tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na ait lojmanda ölü bulundu.

İlk resmî açıklama:

intihar

yönündeydi.

Olayın ilk değerlendirmesi:

“Kafasına tek kurşun sıkarak intihar”

şeklindeydi. Bu değerlendirme daha sonraki yıllarda ciddi biçimde tartışıldı. (Yeni Şafak)

5. İlk Adli İnceleme

İlk dönemde yapılan işlemler sonucunda olay:

intihar

olarak değerlendirildi.

Ancak daha sonraki haber ve incelemelerde, ilk dönemde:

tam kapsamlı adli otopsi yapılmadığı

ve ölümün bu nedenle eksik değerlendirilmiş olabileceği ileri sürüldü. Düzce Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından 2011'de hazırlanan rapor da bu noktayı eleştirdi. (Aydınpost)

Bu yüzden dosyanın ilk aşaması:

“intihar kararı”

olarak kaydedilmeli, ama bunun nihai ve değişmez bir adli gerçek olmadığı belirtilmeli.

6. 22 Şubat 1994 — Askerî Savcılık Kararı

1. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı:

22 Şubat 1994

tarihinde:

1994/232-40 Esas ve Karar

sayılı karar ile:

“Kovuşturmaya yer olmadığı”

kararı verdi.

Bu karar dosyanın ilk hukuki sonucudur.

Çok önemli

Bu kararın anlamı:

1994 soruşturması bakımından cezai kovuşturmayı gerektirecek yeterlilikte bir suç şüphesi görülmedi.

Ancak daha sonraki yeni deliller nedeniyle soruşturmanın yeniden açılmasına engel olmadı.

7. İlk Dönemde Ailenin Şüphesi

Aile ve yakınları:

ölümün intihar olduğuna inanmadıklarını

o dönemde de ifade etti.

2011'de oğlu:

Gökhan Çillioğlu

savcılığa başvurarak babasının:

suikast sonucu öldürüldüğünü

ileri sürdü.

Bu müracaat üzerine dosya yeniden açıldı. (Cumhuriyet)

Arşiv statüsü

Ailenin cinayet iddiası → BELGELENDİ

Aile iddiasının tek başına cinayeti kanıtlaması → HAYIR

8. 2011 — Soruşturmanın Yeniden Açılması

2010 sonu/2011 başındaki başvuru sonrasında:

Malatya Özel Yetkili Cumhuriyet Savcılığı

dosyayı incelemeye aldı.

Soruşturma hızla genişledi.

AA'nın 2012 tarihli haberinde:

700'den fazla kişinin ifadesine başvurulduğu

bildiriliyor. (Cumhuriyet)

Başvurulan kişiler arasında:

bulunuyordu. (Anadolu Ajansı)

Bu, yeni soruşturmanın kapsamının ilk soruşturmadan çok daha geniş olduğunu gösteriyor.

9. Mezarın Açılması

Savcılık:

kesin ölüm nedenini

yeniden araştırmak için Çillioğlu'nun:

Düzce'deki mezarının açılmasına

karar verdi.

2011'de mezar açıldı ve kemik örnekleri:

Adli Tıp Kurumu

na gönderildi. (Anadolu Ajansı)

Bu olay dosyanın en büyük dönüm noktasıdır.

10. Adli Tıp — İlk Çarpıcı Bulgular

Adli Tıp'ın ilk incelemesinde:

Saç köklerinde

arsenik

saptandı.

Kürek kemiğinde

kurşun yarası olduğu öngörülen delik

bulundu.

Kaburgalarda

kırıklar

saptandı. (Anadolu Ajansı)

Bu bulgular:

ilk “intihar” senaryosunu ciddi biçimde sorgulattı.

11. 62 Sayfalık Bilirkişi Raporu

İstanbul Adli Tıp incelemesi ve Malatya Özel Yetkili Başsavcılığı tarafından oluşturulan bilirkişi heyetinin:

62 sayfalık bir rapor

hazırladığı ve bu raporda:

Çillioğlu'nun öldürüldüğü

sonucuna varıldığı dönemin haberlerinde aktarılıyor. (Habertürk)

Bu çok önemli.

Ancak:

“bilirkişi heyetinin ölümü cinayet olarak değerlendirmesi”

ile

“cinayetin hukuken kesinleşmiş olması”

aynı şey değildir.

Dolayısıyla:

Bilirkişi raporu → ÇOK GÜÇLÜ ADLİ BULGU

Kesinleşmiş cinayet hükmü → YOK

12. Ankara Adli Tıp İkinci İnceleme

İkinci inceleme de ilk bulguları doğrulayan nitelikteydi.

2012 tarihli haberlerde Ankara Adli Tıp Kurumu'nun:

bulgularını yeniden raporladığı aktarılıyor. (Sözcü 18)

Bu nedenle:

Adli Tıp bulguları tek bir haber veya tek bir uzmanla sınırlı değil.

Fakat arsenik bulunması:

“arsenik verilerek öldürüldü”

sonucunu tek başına kanıtlamaz.

13. Arsenik Bulgusu Nasıl Yazılmalı?

Burada özellikle dikkat.

Yanlış:

“Çillioğlu arsenikle zehirlendi.”

Bu mevcut kaynakların izin verdiğinden daha kesin.

Doğru:

“Mezar açıldıktan sonra yapılan Adli Tıp incelemelerinde Çillioğlu'nun saç köklerinde arsenik saptandı.”

Bu:

BELGELENMİŞ BULGU.

Arsenik kaynağı ve ölüm mekanizması:

AYRICA BİLİMSEL DEĞERLENDİRME GEREKTİRİR.

14. Kürek Kemiğindeki Delik

Dosyanın belki de en dikkat çekici maddi bulgusu:

sol/ilgili kürek kemiğinde delik.

Kaynaklarda bu:

kurşun yarası olduğu öngörülen delik

olarak aktarılıyor. (Anadolu Ajansı)

Eğer ölüm:

kafaya tek kurşun

olarak kaydedilmişse,

kürek kemiğindeki bu delik:

ilk olay anlatımının yeniden değerlendirilmesini gerektiriyor.

Ancak kesin balistik yorum için:

asli otopsi ve kemik inceleme raporu

gerekli.

15. Kaburga Kırıkları

Adli Tıp:

kaburga kırıkları

tespit etti.

Bu bulgu da ilk “tek kurşunlu intihar” anlatısıyla ilgili sorular doğurdu. (Anadolu Ajansı)

Ancak:

kaburga kırığı = kesin işkence

şeklinde sonuç çıkarılamaz.

Kırığın oluşma biçiminin adli tıp raporundaki teknik değerlendirmesi görülmeli.

16. İntihar Notu

Dosyadaki diğer önemli bulgu:

intihar notundaki imzanın sahte olduğu

yönündeki inceleme sonucudur.

2012 tarihli haberlerde savcılığın:

Çillioğlu'nun intihar notundaki imzanın sahte olduğunu belirlediği

aktarılıyor. (Habertürk)

Bu, eğer asli kriminal raporla doğrulanmışsa:

intihar senaryosuna karşı ciddi bir adli delil

niteliğinde.

17. Silahların Akıbeti

Çillioğlu'na ait silahlarla ilgili soruşturma da çok dikkat çekici.

2012 kaynaklarında:

silahların ölümünden yaklaşık üç yıl sonra

ailesinden:

sahte belgeyle

alındığının tespit edildiği aktarılıyor. (Habertürk)

Bu:

ölüm günü kullanılan silahın akıbetinin sorgulanmasına

neden oldu.

Dolayısıyla arşivde ayrı bir başlık:

“Çillioğlu'nun silahlarının ölümden yıllar sonra aileden alınması”

olmalı.

18. Mermi Çapı Çelişkisi

Bu dosyada çok dikkat çekici bir başka ayrıntı:

9,19 mm

ile

9,22 mm

arasındaki fark.

AA'nın 2012 tarihli haberinde savcılığın:

intiharda kullanıldığı ileri sürülen tabancadaki mermilerin 9,19

olduğunu,

ancak aileden:

9,22 mermi parası

alındığını tespit ettiği aktarılıyor. (Anadolu Ajansı)

Bu:

maddi kayıt çelişkisi

olarak dosyada tutulmalı.

Fakat bunun doğrudan:

“başka silahla öldürüldü”

sonucunu kesinleştirip kesinleştirmediği uzman balistik değerlendirme gerektirir.

19. Boş Kovan Meselesi

Dönemin aile yakını Savaş Kanlıoğlu'nun anlatımında:

intihar ettiği söylenen merminin boş kovanının bulunmadığı

ve aileye:

iki şarjör + bir silah + boş kılıf

teslim edildiği belirtiliyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu:

tanık/yakın anlatımı

olduğu için doğrudan kesin adli gerçek olarak yazılmamalı.

Ancak:

kovanın akıbeti

dosyanın önemli açık sorularından biri.

20. Cenaze Ve Otopsi Uygulaması

Aile yakını anlatımına göre:

ve yeterli otopsi yapılmadığı ileri sürüldü. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Daha sonraki Düzce Adli Tıp değerlendirmesi de:

şüpheli/zorlamalı ölümlerde kapsamlı otopsi yapılması gerekirken

Çillioğlu'nun bu şekilde kapsamlı incelemeye tabi tutulmadan intihar sonucu çıkarıldığı yönünde eleştiri getirdi. (Aydınpost)

Bu, ilk soruşturmanın yöntemine ilişkin önemli bir eleştiri.

21. Ölüm Saati Ve “yedi Saat” Sorusu

Savaş Kanlıoğlu'nun aktarılmış anlatımına göre Çillioğlu:

10.00 civarında

lojmana girdi.

Ölümün:

4–5 saat önce gerçekleştiği

yönünde tutanak bulunduğu halde:

yaklaşık yedi saat boyunca

telefon ve telsize cevap vermemesinin neden araştırılmadığı

sorusu ortaya konuldu. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu:

tanık/yakın anlatımı

olduğu için kesin olay kronolojisi olarak değil:

araştırılması gereken çelişki

olarak tutulmalı.

22. Cenazeyi Yıkayan İmamın Tanıklığı

2012'de soruşturmada:

Çillioğlu'nun cenazesini yıkayan imam

da ifade verdi.

AA'ya göre imam:

gece

komutanlığa çağrıldığını,

cenazeyi:

karanlık bir ortamda

yıkamaya zorlandığını

ifade etti. (Anadolu Ajansı)

Bu çok sıra dışı bir tanıklık.

Ancak:

karanlıkta yıkama → delillerin kasıtlı gizlendiği

sonucunu tek başına kanıtlamaz.

23. Yeşil'in Adının Dosyaya Girmesi

Soruşturmanın en önemli isimlerinden biri:

Mahmut Yıldırım — “Yeşil”

oldu.

MİT'in savcılığa gönderdiği yazıya göre:

Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalıştığı

bildirildi. (Anadolu Ajansı)

Bu çok önemli bir resmî yazışma bilgisidir.

Ancak:

Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalışıyor olması

tek başına:

Çillioğlu'nu öldürdüğü

anlamına gelmez.

24. “senin Defterini Dürdüm”

Gizli tanık olarak dinlenen emekli asker:

Yeşil'in Çillioğlu ile tartıştığını

ve:

“Senin defterini dürdüm.”

dediğini ileri sürdü. (Anadolu Ajansı)

Tanık, bu olayın:

ölümden kısa süre önce

gerçekleştiğini söyledi.

Bu:

çok önemli tanıklık

ama:

sanık itirafı

değil.

Statüsü:

İDDİA EDİLDİ / TANIK BEYANI

25. Yeşil'in Jitem Bağlantısı

Proje arşivindeki mevcut çalışma da Yeşil'in statüsünü farklı kurumlar açısından ayırıyor:

Bu nedenle:

“Yeşil kesin olarak JİTEM mensubuydu.”

şeklinde kategorik bir cümle yerine:

“Yeşil'in JİTEM'le bağlantılı olduğu yönünde çok sayıda tanıklık ve iddia bulunurken, resmî kadro statüsünü gösteren açık bir belge ortaya konulmuş değildir.”

demek daha doğru.

26. Yeşil – Çillioğlu Bağlantısı

Dosyada iki ayrı veri var:

1.

MİT yazısı:

Yeşil, olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı'na bağlı çalışıyordu. (Anadolu Ajansı)

2.

Gizli tanık:

Yeşil ile Çillioğlu arasında ölümden kısa süre önce tartışma yaşandığını ileri sürdü. (Anadolu Ajansı)

Bu ikisi birlikte:

Yeşil'in olay çevresindeki varlığını

güçlü biçimde araştırılması gereken bir konu haline getiriyor.

Ancak yine:

Yeşil = katil

denemez.

27. Yusuf Geyik — “bozo”

Soruşturmada:

Yusuf Geyik

kod adı:

“Bozo”

da gündeme geldi.

2012 kaynaklarında savcılığın:

Yeşil + Yusuf Geyik

hakkında:

kırmızı bülten

talep ettiği aktarılıyor. (Yeni Şafak)

Bunun sebebi:

Çillioğlu'nun öldürülmesiyle bağlantılı şüphe

olarak dosyada yer aldı.

Ancak:

Geyik'in cinayeti işlediği

yargı kararıyla kesinleşmiş değil.

28. İsmail Kuru

Dosyanın önemli isimlerinden:

Tümgeneral İsmail Kuru

da soruşturmada gündeme geldi.

Özellikle 2012'de dinlenen gizli tanık:

Çillioğlu'na baskı yapıldığını

ve bu baskının Kuru tarafından gerçekleştirildiğini ileri sürdü. (Cumhuriyet)

Ancak Kuru'nun:

Çillioğlu cinayetinden sorumlu olduğu

kesinleşmiş bir yargı kararıyla ortaya konulmuş değil.

Ayrıca 2013'te Kuru'nun:

şüpheli sıfatıyla ifade vermesinin planlandığı

ancak öldüğü öğrenildi. (Star.com.tr)

Bu nedenle:

Kuru'nun soruşturmadaki rolü → ÖNEMLİ

Cinayet sorumluluğu → KESİNLEŞMEDİ

29. İsmail Kuru'nun Ölümü

Soruşturmada önce:

tanık

olarak düşünülen İsmail Kuru'nun daha sonra:

şüpheli olarak ifadesinin alınması

planlandı.

Ancak soruşturmacılar Kuru'nun:

vefat etmiş olduğunu

öğrendi. (Star.com.tr)

Bu durum dosyanın açıkta kalan önemli sorularından biri oldu.

30. Doğan Güreş'in İfadesi

Soruşturma kapsamında:

dönemin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Doğan Güreş

hakkında da ifade alma işlemi yapıldı.

AA'nın 2012 tarihli haberine göre Güreş'in:

Ankara'da nöbetçi savcı tarafından ifadesi alındı. (Anadolu Ajansı)

Bu:

soruşturmanın üst düzey askerî makamlara kadar genişlediğini

gösteren önemli bir veri.

Ancak:

Güreş'in cinayetle bağlantılı olduğu

sonucunu doğurmuyor.

31. 700'den Fazla Kişinin Dinlenmesi

Malatya soruşturmasında:

700'den fazla kişinin

ifadesine başvurulduğu bildirildi. (Habertürk)

Bu kapsamda:

incelendi.

Böylesine geniş bir soruşturma:

ilk “intihar” dosyasından tamamen farklı bir soruşturma

ortaya çıktığını gösteriyor.

32. “cinayet” Sonucu

Burada en kritik ayrım.

2012 civarında:

bilirkişi raporu ve adli bulgular

Çillioğlu'nun ölümünü:

cinayet

olarak değerlendiren güçlü bir tablo ortaya koydu. (Habertürk)

Fakat elimizde:

belirli fail hakkında kesinleşmiş ceza mahkemesi hükmü

yok.

Dolayısıyla dosyanın bugün arşiv statüsü:

“İntihar olarak kapatılmış; daha sonra çok ciddi adli bulgular nedeniyle cinayet şüphesiyle yeniden soruşturulmuş, ancak belirli failler yönünden kesinleşmiş mahkûmiyet ortaya konulamamış dosya.”

olmalı.

33. “jitem Cinayeti” Denebilir Mi?

Burada da aynı metodolojiyi koruyoruz.

JİTEM bağlantısına ilişkin:

bulunuyor. (Anadolu Ajansı)

Fakat:

“JİTEM Çillioğlu'nu öldürdü.”

KESİNLEŞMİŞ DEĞİL.

Bu nedenle dosya:

JİTEM açısından “çok güçlü şüphe ve bağlantı araştırması bulunan dosya”

olarak sınıflandırılmalı.

34. Hüseyin Oğuz'un Anlatımları

Emekli astsubay:

Hüseyin Oğuz

Ergenekon davasında tanık olarak:

Çillioğlu hakkında:

ileri sürdü. (Cumhuriyet)

Ancak

Bunlar:

tanık anlatımlarıdır.

Bizzat olayın gözlemlendiğini göstermez.

Bu nedenle:

Oğuz'un anlatımı → ÖNEMLİ TANIKLIK

Cinayetin kesin delili → DEĞİL

35. “çillioğlu Faili Meçhullere Karşı

ÇIKIYORDU” İDDİASI Hüseyin Oğuz'un anlatımında:

Çillioğlu'nun:

terörle mücadeleye zarar verdiğini düşündüğü faili meçhul faaliyetlere karşı çıktığı

ileri sürülüyor. (Cumhuriyet)

Bu iddia, eğer başka belgelerle de doğrulanabilirse:

olası motivasyon

açısından çok önemli.

Ama şu aşamada:

tanık anlatımı

olarak sınıflandırılmalı.

36. “eşref Bitlis'in Ekibi Öldürüldü” Tezi

Sonraki araştırmalarda:

Eşref Bitlis

Bahtiyar Aydın

Cem Ersever

Kazım Çillioğlu

Rıdvan Özden

gibi farklı askerî isimlerin şüpheli ölümleri aynı dönem bağlamında birlikte değerlendirilmiştir. (Faili Belli)

Bu nedenle bir:

“aynı dönemdeki şüpheli asker ölümleri”

araştırma kümesi oluşturulabilir.

Fakat:

“Hepsi aynı örgüt tarafından öldürüldü.”

sonucunu mevcut dosyalar otomatik olarak desteklemiyor.

37. Bu Dosya İle Eşref Bitlis Dosyası

ARASINDAKİ BAĞ Çillioğlu'nun:

Bitlis'le çalışma ilişkisi

ve

Bitlis'in ekibinden olduğu yönündeki anlatımlar

daha sonra iki dosyanın birlikte incelenmesine yol açtı. (Cumhuriyet)

Bu nedenle ileride:

16. Eşref Bitlis

dosyası ile:

28. Kazım Çillioğlu

dosyası arasında çapraz kaynak tablosu oluşturmak çok faydalı olacak.

38. 1994 Dosyası İle 2011 Dosyası Arasındaki

FARK

Unsur 1994 2011–2012

Ölüm şekli İntihar Cinayet şüphesi

Otopsi Sınırlı/eleştirilen inceleme Mezardan alınan örnekler

Adli Tıp Yok/eksik Arsenik + kemik bulguları

İmza İntihar notu Sahte olduğu iddiası

Silah İntihar silahı kabulü Silahın akıbeti sorgulandı

Soruşturma Askerî savcılık Malatya özel yetkili savcılık

Dinlenen kişi sayısı Sınırlı 600–700+

MİT — Görevlilerden ifade alındı

Yeşil — Dosyaya girdi

Yusuf Geyik — Dosyaya girdi

JİTEM iddiaları — Önemli hale geldi

Bu değişim, dosyanın neden yeniden araştırılmasının gerekli görüldüğünü çok açık biçimde gösteriyor.

39. Kanıt Matrisi

ID Konu Kaynak Tür Seviye Değerlendirme
KC-01 1 Ocak 1944 doğumu Biyografik kaynak Biyografi BELGELENDİ
KC-02 Jandarma subayı olması Biyografi Kurumsal BELGELENDİ
KC-03 Tunceli İl Jandarma Alay Komutanı olması TBMM/AA Resmî BELGELENDİ
KC-04 Eşref Bitlis çevresinde görev yapması Sonraki tanıklık/ araştırma Tanıklık AKTARILDI
KC-05 03.02.1994'te lojmanda ölü bulunması TBMM Resmî BELGELENDİ
KC-06 İlk resmî değerlendirme: intihar TBMM Resmî BELGELENDİ
KC-07 22.02.1994 kovuşturmaya yer olmadığı TBMM Yargı BELGELENDİ
KC-08 Ailenin cinayet iddiası Savcılık/AA Başvuru BELGELENDİ
KC-09 2011'de soruşturmanın yeniden açılması AA/ Cumhuriyet Yargı BELGELENDİ
KC-10 600–700+ kişinin dinlenmesi AA Soruşturma BELGELENDİ
KC-11 Mezarı açılması AA Adli BELGELENDİ
KC-12 Saç köklerinde arsenik Adli Tıp/AA Kriminal BELGELENDİ
KC-13 Kürek kemiğinde delik Adli Tıp/AA Kriminal BELGELENDİ
KC-14 Kaburga kırıkları Adli Tıp/AA Kriminal BELGELENDİ
KC-15 62 sayfalık bilirkişi raporu T24/AA Bilirkişi BELGELENDİ/ AKTARILDI Cinayet değerlendirmesi
KC-16 Ankara Adli Tıp ikinci inceleme AA Kriminal BELGELENDİ
KC-17 İntihar notundaki imzanın sahte olduğu Savcılık/AA Kriminal AKTARILDI/ BELGELENDİ Asli rapor gerekli
KC-18 Silahların ölümden 3 yıl sonra aileden alınması Savcılık/AA Belge AKTARILDI/ BELGELENDİ Sahte belge iddiası
KC-19 9,19–9,22 mühimmat çelişkisi AA Belge/ kriminal BELGELENDİ
KC-20 Boş kovanın bulunmaması iddiası Aile yakını Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-21 Cenazenin yeterli otopsi olmadan teslimi iddiası Aile yakını Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-22 Cenazeyi yıkayan imamın ifadesi AA Tanıklık BELGELENDİ
KC-23 İmamın karanlıkta cenaze yıkadığı iddiası AA Tanıklık AKTARILDI
KC-24 Doğan Güreş'in ifade vermesi AA Soruşturma BELGELENDİ
KC-25 Dönemin Tunceli Valisinin dinlenmesi AA Soruşturma BELGELENDİ
KC-26 MİT görevlilerinin dinlenmesi AA Soruşturma BELGELENDİ
KC-27 Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalışması MİT yazısı/ AA Resmî BELGELENDİ Çok önemli
KC-28 Yeşil'in Çillioğlu ile tartışması Gizli tanık Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-29 “Senin defterini dürdüm” sözü Gizli tanık Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-30 Yusuf Geyik/ Bozo'nun soruşturmaya girmesi AA Soruşturma BELGELENDİ/ AKTARILDI
KC-31 Yeşil ve Geyik için kırmızı bülten talebi AA Adli BELGELENDİ
KC-32 İsmail Kuru hakkında soruşturma Basın/AA Soruşturma BELGELENDİ
KC-33 Kuru'nun sonradan şüpheli olarak çağrılmak istenmesi Star Soruşturma AKTARILDI
KC-34 Kuru'nun hayatını kaybetmesi Star Biyografik BELGELENDİ
KC-35 Hüseyin Oğuz'un Yeşil/JİTEM anlatımı Tanıklık Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-36 Çillioğlu'nun faili meçhullere karşı çıktığı iddiası Hüseyin Oğuz Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-37 Çillioğlu'nun işkenceyle öldürüldüğü duyumu Hüseyin Oğuz Tanıklık İDDİA EDİLDİ
KC-38 JİTEM'in cinayeti gerçekleştirmesi DOĞRULANAMADI Kesin hüküm yok
KC-39 Yeşil'in doğrudan katil olduğu DOĞRULANAMADI
KC-40 Yusuf Geyik'in doğrudan katil olduğu DOĞRULANAMADI
KC-41 İsmail Kuru'nun cinayeti organize ettiği DOĞRULANAMADI
KC-42 Ölümün cinayet olduğu yönündeki bilirkişi değerlendirmesi Bilirkişi/AA Adli GÜÇLÜ BULGU Mahkeme hükmü değil
KC-43 Belirli fail hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet YOK
KC-44 Devlet kurumlarının soruşturmada rolü AA/TBMM Resmî BELGELENDİ
KC-45 Dosyanın JİTEM araştırması bakımından önemi Kaynak sentezi Analiz ARAŞTIRMA SINIFI

40. Hukuki Durum

Soru Sonuç
Kazım Çillioğlu öldü mü? EVET — BELGELENDİ
Tarih 3 Şubat 1994
Yer Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanı
İlk ölüm nedeni İntihar olarak değerlendirildi
İlk askerî soruşturma Yapıldı
1994 kararı Kovuşturmaya yer olmadığı
Yeniden soruşturma 2011
Mezar açıldı mı? EVET
Arsenik bulundu mu? EVET — Adli Tıp raporlarında
Kürek kemiğinde delik EVET
Kaburga kırıkları EVET
İntihar notu imzası sahte mi? Savcılık incelemesinde böyle bildirildi
Silahların akıbeti şüpheli mi? EVET — soruşturma konusu
Ölümün cinayet olduğuna dair EVET
bilirkişi değerlendirmesi
Belirli fail hakkında kesin YOK
mahkûmiyet
Yeşil bağlantısı CİDDİ ARAŞTIRMA BULGULARI/İDDİA
Yusuf Geyik bağlantısı Soruşturma konusu
İsmail Kuru Soruşturmada önemli isim; öldü
JİTEM failliği DOĞRULANAMADI

41. En Önemli Çelişkiler

Çelişki 1 — İntihar / cinayet

1994

→ intihar

2011–2012

→ ciddi cinayet bulguları

Bu dosyanın merkezindeki çatışma budur.

Çelişki 2 — Tek kurşun / kürek kemiği deliği

İlk anlatım:

tek kurşunla başından vurulmuş intihar

Sonraki inceleme:

kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen delik

Bu farklılık:

olay yerinin yeniden değerlendirilmesini

gerektirdi.

Çelişki 3 — İntihar notu

İlk dosya:

intihar notu

Sonraki inceleme:

imzanın sahte olduğu iddiası

Bu bulgu doğrulanıyorsa ilk senaryoyu ciddi biçimde zayıflatıyor.

Çelişki 4 — Silah

İlk senaryo:

kişisel silahla intihar

Sonraki soruşturma:

silahların aileden yıllar sonra ve sahte belgeyle alınması

Bu nedenle:

silahın olay sonrası muhafazası

çok önemli bir araştırma konusu.

42. Jitem Dosyasıyla Kesişen Noktalar

Bu dosyanın JİTEM projesi açısından önemi çok yüksek.

Çünkü:

Çillioğlu

↓ Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı

↓ Yeşil'in aynı dönem Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısı

↓ faili meçhul faaliyet iddiaları

↓ Çillioğlu'nun bunlara karşı çıktığı iddiası

şeklinde bir zincir kuruluyor. (Anadolu Ajansı)

Ancak zincirin en kritik halkası hâlâ eksik:

“Bu yapı Çillioğlu'nu öldürdü.”

Bunu kesinleştiren mahkeme kararı yok.

43. Yeşil'in Konumu

Dosyada Yeşil'in konumu özellikle dikkatli yazılmalı.

Kesin/kuvvetli:

Olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısı var. (Anadolu Ajansı)

Tanıklık:

Çillioğlu ile tartıştığı ileri sürülüyor. (Anadolu Ajansı)

İddia:

Faili meçhul faaliyetlerinin içinde olduğu ileri sürülüyor. (Cumhuriyet)

Fakat:

Çillioğlu'nun katili olduğu → KESİNLEŞMEDİ.

44. “jitem Kadrosu” Meselesi

Proje arşivindeki önceki Yeşil çalışmasıyla uyumlu olarak:

Yeşil'in çeşitli devlet güvenlik birimleri tarafından kullanıldığına ilişkin kayıtlar

ile

resmî JİTEM kadrosunda bulunduğunu gösteren kesin personel belgesi

ayrı tutulmalı.

Bu ayrım Çillioğlu dosyasında özellikle gerekli.

Çünkü:

Yeşil + Jandarma

bağlantısı:

Yeşil + JİTEM + Çillioğlu cinayeti

zincirini otomatik olarak ispatlamaz.

45. Açık Kalan Araştırma Soruları

1.

Çillioğlu'nun asli 1994 otopsi raporunun tamamı nerede?

2.

Olay yeri inceleme tutanaklarının tamamı nerede?

3.

İntihar notunun asli belgesi ve kriminal imza incelemesi nerede?

4.

Silahların aileden alınmasına ilişkin sahte belgenin asli nüshası kim tarafından düzenlendi?

5.

Silahlar olaydan üç yıl sonra neden aileden alındı?

6.

Çillioğlu'nun ölümünde kullanılan merminin balistik raporu nerede?

7.

9,19 ve 9,22 mm mühimmat çelişkisinin kaynağı tam olarak nedir?

8.

Kürek kemiğindeki deliğin kesin balistik değerlendirmesi ne?

9.

Kaburga kırıklarının ölüm öncesi mi sonrası mı oluştuğu raporda nasıl değerlendirildi?

10.

Arsenik hangi düzeyde bulundu ve ölümle toksikolojik olarak ilişkilendirildi mi?

11.

62 sayfalık bilirkişi raporunun tam metni nerede?

12.

Yeşil'in Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığına ilişkin MİT yazısının asli nüshası nerede?

13.

Yeşil'in Çillioğlu ile tartışmasına ilişkin gizli tanığın tam ifadesi nedir?

14.

İsmail Kuru'nun soruşturmadaki tam ifadesi nedir?

15.

Hüseyin Oğuz'un savcılıkta verdiği Çillioğlu anlatımının asli tutanağı nerede?

16.

Malatya soruşturmasının nihai savcılık kararı nedir?

Bu son soru özellikle önemli; çünkü elimizde yeniden soruşturmadaki güçlü adli bulgular var ama mevcut açık kaynaklarda bütün dosyanın nihai cezaî sonucunu kesin biçimde bağlayan bir mahkeme hükmü görünmüyor.

46. Zaman Tüneli

01.01.1944 Kazım Çillioğlu doğdu — BELGELENDİ
1965 Jandarma subayı olarak mezuniyet — BELGELENDİ
1990'lar Güneydoğu'da görev — BELGELENDİ/AKTARILDI
1993 Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı — BELGELENDİ
03.02.1994 Çillioğlu lojmanında ölü bulundu — BELGELENDİ
Şubat 1994 Ölüm intihar olarak açıklandı — BELGELENDİ
22.02.1994 8. Kolordu Askerî Savcılığı kovuşturmaya yer olmadığı kararı — BELGELENDİ
1994–2010 Dosya “intihar” çerçevesinde kaldı — BELGELENDİ/AKTARILDI
2010 sonu/2011 Gökhan Çillioğlu yeniden soruşturma başvurusu yaptı — BELGELENDİ
2011 Malatya soruşturması başladı — BELGELENDİ
2011 Mezarı açıldı — BELGELENDİ
2011–2012 600–700+ kişinin ifadeleri alındı — BELGELENDİ
2012 Adli Tıp: arsenik + kemik bulguları — BELGELENDİ
2012 İntihar notu imzası hakkında sahtecilik bulgusu — AKTARILDI/BELGELENDİ
2012 Yeşil ve Yusuf Geyik bağlantıları soruşturmaya girdi — BELGELENDİ/AKTARILDI
2012 Hüseyin Oğuz'un Ergenekon'daki tanıklığı — BELGELENDİ/AKTARILDI
2013 İsmail Kuru'nun şüpheli olarak dinlenmesi planlandı; öldüğü öğrenildi — BELGELENDİ
2015 Telefon dinleme soruşturmasına ilişkin ayrı iddianame hazırlandı — BELGELENDİ
Sonraki dönem JİTEM/Ergenekon bağlantıları üzerine çeşitli araştırmalar — İDDİA/ARAŞTIRMA

47. Sonuç

SONUÇ

Kazım Çillioğlu'nun 3 Şubat 1994'te Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanında ölü bulunduğu kesindir. İlk resmî değerlendirme:

intihar

olmuştur ve 8. Kolordu Komutanlığı Askerî Savcılığı 22 Şubat 1994'te kovuşturmaya yer olmadığı kararı vermiştir.

Ancak dosya yaklaşık 17 yıl sonra yeniden açıldığında tablo ciddi biçimde değişmiştir.

Çillioğlu'nun mezarı açılmış ve Adli Tıp incelemelerinde:

saç köklerinde arsenik

kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen delik

kaburga kırıkları

tespit edilmiştir. (Anadolu Ajansı)

Buna ek olarak soruşturma kaynaklarında:

intihar notundaki imzanın sahte olduğu

ve

Çillioğlu'na ait silahların ölümünden üç yıl sonra aileden sahte belgeyle alındığı

yönünde tespitlerden söz edilmiştir. (Habertürk)

Bütün bunlar, 1994'teki basit “intihar” açıklamasının ciddi biçimde sorgulanmasına yol açmıştır.

Dahası soruşturma:

700'den fazla kişinin ifadesine

ulaşmış; dönemin mülki ve askerî makamları, MİT görevlileri, korumalar ve diğer personel dinlenmiştir. (Cumhuriyet)

Dosyada özellikle:

Mahmut Yıldırım “Yeşil”

ve

Yusuf Geyik “Bozo”

isimleri öne çıkmış, MİT'in savcılığa gönderdiği yazıda Yeşil'in olay tarihinde Tunceli Jandarma Alay Komutanlığına bağlı çalıştığı bildirilmiştir. Ayrıca gizli tanık, Yeşil'in Çillioğlu ile ölümünden kısa süre önce tartıştığını ve “Senin defterini dürdüm” dediğini ileri sürmüştür. (Anadolu Ajansı)

Hüseyin Oğuz da daha sonra verdiği tanıklıkta, Çillioğlu'nun bölgede yürütülen faili meçhul faaliyetlere karşı çıktığını ve Yeşil'in Tunceli Komutanlığına gelip gittiğini ileri sürmüştür. (Cumhuriyet)

Bunlar çok ciddi araştırma verileridir.

Fakat kritik nokta şu:

Bugün dosyada kesin olarak söyleyebildiğimiz

1994'teki intihar sonucu → daha sonraki soruşturma bulgularıyla ciddi biçimde tartışmalı hale geldi.

Adli Tıp/bilirkişi bulguları → ölümün cinayet olabileceğine, hatta bilirkişi raporunda öldürüldüğüne ilişkin güçlü değerlendirme bulunduğunu gösteriyor.

Yeşil/JİTEM hattı → ciddi tanıklık ve araştırma verilerine sahip.

Ancak:

Çillioğlu'nu Yeşil öldürdü → KESİN DEĞİL.

JİTEM öldürdü → KESİN DEĞİL.

İsmail Kuru öldürttü → KESİN DEĞİL.

Belirli bir kişi hakkında cinayet mahkûmiyeti → BULUNMUYOR.

Dolayısıyla dosyanın en doğru tanımı:

“1994'te intihar olarak kapatılan, 2011'de yeniden açılan soruşturma sonrasında mezar incelemelerinde ciddi adli anomaliler ortaya çıkan ve bilirkişi raporlarında ölümün cinayet olarak değerlendirildiği; buna rağmen cinayetin belirli failleri hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyetle sonuçlanmamış şüpheli askerî ölüm dosyası.”

48. Nihai Arşiv Sınıflandırması

NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI

KAZIM ÇİLLİOĞLU — ANA KATEGORİ: ASKERÎ PERSONEL / ŞÜPHELİ ÖLÜM / YIL: 1994 / TARİH: 03.02.1994 / YER: TUNCELİ JANDARMA ALAY KOMUTANLIĞI LOJMANI / ÖLÜM: BELGELENDİ / İLK RESMÎ SONUÇ: İNTİHAR / 22.02.1994: 8. KOLORDU ASKERÎ SAVCILIĞI KOVUŞTURMAYA YER OLMADIĞINA KARAR VERDİ / 2011: AİLE BAŞVURUSU SONRASI YENİDEN SORUŞTURMA / MEZAR AÇILMASI: BELGELENDİ / ADLİ TIP: SAÇ KÖKLERİNDE ARSENİK + KÜREK KEMİĞİNDE DELİK + KABURGA KIRIKLARI / BİLİRKİŞİ RAPORU: ÖLÜMÜN CİNAYET OLARAK DEĞERLENDİRİLDİĞİ AKTARILDI / İNTİHAR NOTU İMZASI: SAHTE OLDUĞU YÖNÜNDE BULGU AKTARILDI / SİLAHLAR: ÖLÜMDEN YILLAR SONRA SAHTE BELGEYLE ALINDIĞI YÖNÜNDE TESPİT / YEŞİL: OLAY TARİHİNDE TUNCELİ JANDARMA ALAY KOMUTANLIĞINA BAĞLI ÇALIŞTIĞINA DAİR MİT YAZISI / YEŞİL'İN DOĞRUDAN FAİLLİĞİ: DOĞRULANAMADI / JİTEM BAĞLANTISI: CİDDİ İDDİA VE TANIKLIKLAR VAR, KESİNLEŞMİŞ FAİLLİK YOK / İSMAİL KURU: SORUŞTURMADA ÖNEMLİ İSİM, ŞÜPHELİ OLARAK DİNLENMEDEN ÖNCE VEFAT ETTİ / KESİNLEŞMİŞ CİNAYET MAHKÛMİYETİ: YOK.

Kitapta kullanılabilecek ana cümle

“Kazım Çillioğlu'nun 3 Şubat 1994'te Tunceli Jandarma Alay Komutanlığı lojmanında ölümü ilk olarak intihar olarak değerlendirilmiş ve askeri savcılık tarafından kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapatılmıştır. Ancak 2011'de yeniden açılan soruşturma kapsamında mezarının açılması sonrasında Adli Tıp incelemelerinde saç köklerinde arsenik, kürek kemiğinde kurşun yarası olduğu öngörülen bir delik ve kaburga kırıkları tespit edilmiş; ayrıca intihar notunun imzası ve Çillioğlu'na ait silahların akıbeti konusunda ciddi adli şüpheler ortaya çıkmıştır. Soruşturma sırasında Yeşil kod adlı Mahmut Yıldırım'ın olay tarihindeki Tunceli Jandarma bağlantısı ve Çillioğlu ile yaşadığı ileri sürülen tartışma da dosyaya girmiştir. Buna rağmen ölümün belirli failleri ve JİTEM'in doğrudan sorumluluğu kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla ortaya konulmuş değildir.” (Anadolu Ajansı)

Kaynak Katmanları - Özet

Kaynak Dosyadaki rolü

TÜRKİYE / RESMÎ Resmî kayıtlar, soruşturma süreci ve tarihsel kayıtlar KAYNAKLAR Türkiye Büyük Millet Meclisi; Anadolu Ajansı

İNSAN HAKLARI / İnsan hakları raporları ve tanıklık aktarımları RAPORLAR TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı

TÜRKİYE BASINI / Dönem haberleri, soruşturma ve sonraki araştırmalar ARAŞTIRMA Cumhuriyet; Habertürk; Yeni Şafak; Aydınpost; T24; Bianet; İhlas Haber Ajansı; Sözcü 18; Star; Gazete Vatan; Haber Aktüel; Sözcü

PROJE / ARAŞTIRMA Araştırma arşivi ve çapraz dosya bağlamı Faili Belli

Kaynakça

1. Türkiye Büyük Millet Meclisi - Resmî kayıt ve tarihsel tutanaklar 2. Anadolu Ajansı - Soruşturma ve Adli Tıp gelişmeleri 3. TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı - Dönem raporları ve tanıklık aktarımı 4. Cumhuriyet - Soruşturma ve tanıklık haberleri 5. Habertürk - Adli Tıp, imza ve silah bulguları 6. Yeni Şafak - Dönem/sonraki soruşturma haberleri 7. Aydınpost - Otopsi değerlendirmeleri 8. T24 - Adli Tıp ve soruşturma değerlendirmeleri 9. Bianet - Soruşturma haberleri 10. İhlas Haber Ajansı - Soruşturma ve askerî personel gelişmeleri 11. Sözcü 18 - JİTEM/PKK bağlamındaki aktarım 12. Star - İsmail Kuru ve soruşturma süreci 13. Gazete Vatan - Tanıklık ve motivasyon değerlendirmeleri 14. Haber Aktüel - Biyografik kaynak 15. Sözcü - Sonraki araştırma değerlendirmeleri 16. Faili Belli - Şüpheli askerî ölümler/JİTEM araştırması bağlamı

Bu kaynakça, dosya metninde açıkça kullanılan kaynaklardan oluşturulmuştur. Belge, haber, tanıklık ve yargısal kayıtların kanıt değeri, metin içindeki sınıflandırmalarla birlikte değerlendirilmelidir.