Bahriye Üçok Dosyası

1. Dosya Kimliği

Adı: Bahriye Üçok Doğum: 1919 Meslek: İlahiyatçı, akademisyen, tarihçi, siyasetçi, yazar Görevi: İlahiyat Fakültesi öğretim üyesi; Cumhuriyet Senatosu üyesi; milletvekili; SHP Parti Meclisi üyesi Ölüm tarihi: 6 Ekim 1990 Yer: Ankara, Çankaya Olay: Kargoyla gönderilen bombalı paketin patlaması Hastane: Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi İlk dönem fail iddiası: “İslami Hareket” Pakette görünen gönderici: “İlmî Araştırmalar Vakfı” Paketin gönderildiği yer: İstanbul, Perşembepazarı Ekspres Kargo Sonraki yargısal bağlantı: Tevhid-Selam / Kudüs Ordusu Umut Davası: Bahriye Üçok, Muammer Aksoy, Uğur Mumcu ve Ahmet Taner Kışlalı dahil birden fazla saldırıyı kapsadı Yargıtay: Umut Davası'ndaki örgütsel bağlantıya ilişkin kararları onadı JİTEM bağlantısı: Doğrulanamadı İran devletinin doğrudan emri: Doğrulanamadı

TBMM'nin 9 Ekim 1990 tarihli tutanağı, Üçok'un 6 Ekim 1990'da bombalı paketle öldürüldüğünü açıkça kaydediyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

2. Bahriye Üçok Kimdi?

Bahriye Üçok, Türkiye'nin siyasi ve akademik tarihinde özellikle:

• laiklik,
• kadınların eğitimi,
• din ve siyaset ilişkisi,
• İslam tarihi,
• anayasal düzen

konularındaki çalışmalarıyla tanınan bir akademisyendi.

Aynı zamanda:

Cumhuriyet Senatosu üyesi

ve

Ordu milletvekili

olarak parlamentoda görev yaptı.

TBMM'nin kendi yayımladığı 1990 bülteninde Üçok, SHP Parti Meclisi üyesi ve eski parlamenter olarak tanımlanıyor. Ayrıca 6 Ekim 1990'da bombalı paketle öldürüldüğü kaydediliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

3. İlahiyat Fakültesindeki Yeri

Üçok, Türkiye'de kadın akademisyenlerin ilahiyat alanındaki öncü isimlerinden biri oldu.

Daha sonraki TBMM kayıtlarında İlahiyat Fakültesinin ilk kadın dekanı olarak anıldığı görülüyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu nedenle onun ölümünün siyasi ve toplumsal bağlamı yalnızca milletvekilliğiyle sınırlı değildi.

Akademik kimliği + laiklik konusundaki açıklamaları + siyasi faaliyetleri

birlikte değerlendirilmelidir.

4. 1988'deki Televizyon Tartışması

Üçok'un ölümünden önceki döneme ilişkin en önemli bilgilerden biri, 1988'de televizyondaki açık oturum sonrasında aldığı tepkiler.

Cumhuriyet'in güncel retrospektifinde, Üçok'un:

Kasım 1988'deki televizyon programında İslam'da örtünmenin ve oruç tutmanın zorunlu olmadığı yönündeki görüşlerini

açıklamasından sonra gerici çevrelerden tepki ve tehditler aldığı aktarılıyor. (Cumhuriyet)

Bu bilgi, ölümden önceki tehdit atmosferini anlamak açısından önemlidir.

Ancak:

Tehdit almış olması → belirli failin tespiti

anlamına gelmez.

5. Ölümden Önceki Tehditler

Dönemin emniyet yetkililerinin açıklamalarına göre Üçok:

son zamanlarda sık sık tehdit ediliyordu.

7 Ekim 1990 tarihli Cumhuriyet haberinde bu bilgi açıkça yer alıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu nedenle:

Tehdit edildiği

BELGELENDİ / DÖNEMSEL RESMÎ AÇIKLAMA

Tehdit eden kişinin kesin olarak cinayeti gerçekleştirdiği

DOĞRULANAMADI

6. 6 Ekim 1990 - Cinayet

Bahriye Üçok:

6 Ekim 1990

tarihinde Ankara'daki evinde bulunan bir paketi teslim aldı.

Paketin:

İstanbul'dan gönderildiği

ve

Ekspres Kargo aracılığıyla ulaştırıldığı

TBMM kayıtlarında yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Paket açıldığında:

bomba patladı.

Üçok ağır şekilde yaralandı.

İki kolu ve bir bacağı ağır biçimde zarar gördü. (Cumhuriyet Gazetesi)

Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesine kaldırıldı ancak kurtarılamadı. (Cumhuriyet Gazetesi)

7. Saat

Dönem Cumhuriyet kayıtlarına göre Üçok:

yaklaşık 16.30

sularında paketi aldı. (Cumhuriyet)

Sonraki patlama ve hastaneye sevk süreci hemen ardından başladı.

Bu yüzden kronolojide:

16.30 civarı → paketin teslim alınması

olarak kullanılabilir.

8. Bomba Nasıl Gönderildi?

TBMM'nin 9 Ekim 1990 tarihli kaydına göre:

3 Ekim 1990

tarihinde paket:

İstanbul Perşembepazarı Ekspres Kargo Şubesi'ne

teslim edildi.

Gönderici adı ve adresi:

“İlmî Araştırmalar Vakfı, Beyaz Saray zemin kat, İstanbul”

olarak kaydedildi. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu nokta dosyanın çok önemli maddi unsurlarından biridir.

Arşiv statüsü

Paketin bu adla gönderildiği → BELGELENDİ

Ancak:

Bu adı kullanan kişinin/kişilerin İlmî Araştırmalar Vakfı ile gerçek ilişkisi → ayrıca araştırılmalı.

Dolayısıyla:

““İlmî Araştırmalar Vakfı bombayı gönderdi.””

şeklinde bir ifade kullanmak doğru değildir.

9. Paketin İçinde Ne Vardı?

Dönem kaynaklarında paket içinde:

iki kitap

bulunduğu belirtiliyor.

Bombanın bu kitapların içine yerleştirildiği ve paketin ipi açıldığında patlayacak biçimde hazırlandığının tahmin edildiği Cumhuriyet'in 7 Ekim 1990 tarihli haberinde aktarılıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu:

bomba uzmanlarının olay yeri ilk değerlendirmesi

olarak sınıflandırılmalı.

10. Bombanın Tahrip Gücü

Cumhuriyet'in aynı haberinde:

• Üçok'un evindeki camların kırıldığı,
• giriş merdiveninin bir bölümünün parçalandığı,
• üst kattaki odanın camlarının kırıldığı,
• komşu pastanenin camlarının da hasar gördüğü

aktarılıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu bilgiler:

patlamanın yüksek tahrip gücüne sahip olduğunu

gösteriyor.

Ancak:

bomba türü ve teknik bileşimi

için asli kriminal rapor ayrıca görülmeli.

11. Emniyetin İlk Soruşturması

TBMM'nin 9 Ekim 1990 tarihli tutanağı:

• Ankara Valisi,
• Devlet Güvenlik Mahkemesi Savcısı,
• Emniyet Müdürü

nün olay yerine gittiğini ve soruşturmayı doğrudan takip ettiğini belirtiyor.

Ayrıca:

İstanbul ve Ankara emniyet müdürlüklerinin

• siyasi şube,
• istihbarat,
• bomba,

• laboratuvar

birimlerinden uzman ekipler oluşturulduğu kaydediliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu nedenle:

İlk soruşturma → BELGELENDİ

12. “islami Hareket”in Suikastı Üstlenmesi

Bu dosyanın en önemli erken dönem verilerinden biri.

7 Ekim 1990 tarihli Cumhuriyet:

“İslami Hareket üstlendi”

başlığını kullanıyor.

Habere göre gazeteyi 21.35'te telefonla arayan kişi, Üçok suikastını:

“İslami Hareket”

adına üstlendi ve Üçok'u:

tesettür konusundaki düşünceleri nedeniyle

cezalandırdıklarını söyledi. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu konuşmada ayrıca:

• Türkiye'deki yetkililere yönelik tehdit,
• laiklik/din ilişkisine ilişkin ideolojik mesajlar,
• başka gazetelere dönük tehdit

bulunuyordu. (Cumhuriyet Gazetesi)

Kanıt seviyesi

Üstlenme telefonu → BELGELENDİ

Ancak Telefon eden kişinin gerçek fail örgütünü temsil ettiği → ayrı doğrulama gerekir.

13. Muammer Aksoy İle Bağlantı

Bahriye Üçok cinayetinden yaklaşık sekiz ay önce:

Muammer Aksoy - 31 Ocak 1990

öldürülmüştü.

Üçok:

6 Ekim 1990

öldürüldü.

Dönemin basınında iki cinayetin de:

“İslami Hareket”

adıyla üstlenildiği aktarıldı. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu, 1990 yılında iki saldırı arasında dönemsel bir örgütsel bağlantı iddiası bulunduğunu gösteriyor.

Ancak sonraki yargısal çerçeve açısından:

İslami Hareket = Tevhid-Selam

otomatik olarak denemez.

14. Tevhid-selam / Kudüs Ordusu Bağlantısı

Umut Davası'nın ilerleyen aşamalarında Bahriye Üçok cinayeti:

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

yapısıyla ilişkilendirildi.

17 Ocak 2013'te Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi, Üçok, Aksoy, Uğur Mumcu ve Kışlalı cinayetlerinin de yer aldığı geniş dosyada Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu yapılanmasına ilişkin mahkûmiyetler verdi. Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu cezaları 2014'te onadı. (Anadolu Ajansı)

Bu çok önemli bir değişim.

1990 İslami Hareket üstlenmesi

2000 sonrası Umut Operasyonu

2013 Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu yargısal bağlantısı

15. Bu Yargısal Bağlantı Nasıl Okunmalı?

Burada özellikle şu ayrım korunmalı:

“Mahkeme Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'nun birden fazla saldırıyla bağlantısını kabul etti.”

Ama:

“2013'te mahkûm edilen sekiz kişinin her birinin Bahriye Üçok'un doğrudan bombacısı olduğu sonucuna varılamaz.”

Umut Davası'nın kapsamı yalnızca Üçok cinayetinden ibaret değildi. Mahkeme:

örgütsel yapı + örgüt üyeliği/yöneticiliği + çok sayıda saldırı

çerçevesinde karar verdi. (Anadolu Ajansı)

Proje arşivindeki mevcut metin de aynı noktayı vurguluyor: dört cinayetin aynı örgütsel yapıyla bağlantısı 2000 sonrasında oluşan soruşturma materyalleri ve sanık ifadeleriyle güçlendi.

16. 18 Saldırılık Yargısal Çerçeve

Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 17 Ocak 2013 tarihli kararında, Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'nun:

1988-1999 arasında 18 saldırıyla

ilişkilendirildiği belirtildi.

Bu saldırılar arasında:

• Muammer Aksoy,
• Bahriye Üçok,
• Uğur Mumcu,
• Ahmet Taner Kışlalı

cinayetleri de bulunuyor. Karar daha sonra Yargıtay tarafından onandı. (Anadolu Ajansı)

Bu nedenle Bahriye Üçok dosyasındaki örgütsel bağlantı:

salt bir gazete haberi seviyesinde kalmamıştır.

17. İlk Soruşturma İle Sonraki Yargılama Arasındaki

FARK

Bu dosyanın en önemli metodolojik noktalarından biri.

1990 Yetkililer:

henüz fail konusunda kesin bilgiye sahip değildi.

DGM Başsavcısı Nusret Demiral olay yerinde, soruşturma başlamış olmakla birlikte henüz bir “not” alınmadığını açıklıyordu. (Cumhuriyet Gazetesi)

2013/2014 Mahkeme ve Yargıtay:

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'nun 18 saldırılık örgütsel faaliyet çerçevesi

üzerinden karar verdi. (Anadolu Ajansı)

Dolayısıyla:

1990'da kesinleşmiş olan ile 2013'te yargısal olarak kurulan bağlantı aynı şey değildir.

18. “islami Hareket” Ayrı Bir Yapı Mı?

Proje arşivindeki mevcut değerlendirmeye göre:

İslami Hareket Örgütü

ile

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

aynı örgüt olarak otomatik biçimde kabul edilmemeli.

İslami Hareket için:

1990-1994 arasında 5 saldırı

çerçevesi kullanılıyor.

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu ise:

1988-1999 arasında 18 saldırı

ile ilişkilendiriliyor.

Bu nedenle kitapta iki isim ayrı tutulmalı.

19. Mit Müsteşarı Teoman Koman'ın 1990 Açıklaması

Üçok cinayetinden yalnızca birkaç gün sonra MİT Müsteşarı:

Korgeneral Teoman Koman

“İslami terör” konusunda kamuoyuna açıklamalarda bulundu.

14 Ekim 1990 tarihli Cumhuriyet'te Koman:

• çevre ülkelerden destek gören İslami terör örgütleri bulunduğunu,
• “İslami Hareket Örgütü” adının kullanıldığını,
• ancak bu adın arkasında kimin bulunduğu konusunda ayrıntıya giremeyeceğini

söyledi. Ayrıca Üçok'un ölümünden önce bombalı paketler konusunda uyarıldığını belirtti. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu çok önemli bir dönemsel devlet kaydıdır.

Belgelenen Üçok'un önceden bombalı paketler konusunda uyarıldığı → EVET

Ancak

MİT'in Üçok'un saldırganlarını bildiği → DOĞRULANAMADI

20. Üç Noktalı Mit Uyarısı

Koman'ın açıklaması özellikle şu üç alanı aynı anda gösteriyor:

1. Bombalı paket tehdidi biliniyordu.

2. Üçok uyarılmıştı.

3. MİT, “İslami Hareket Örgütü” adının arkasındaki yapı konusunda ayrıntı vermedi.

(Cumhuriyet Gazetesi)

Bu nedenle dosyada önemli bir açık soru doğuyor:

“MİT, Üçok'a yönelik tehdidin niteliğini hangi istihbarat üzerinden biliyordu?”

Bu sorunun cevabı için dönemin MİT belgeleri gerekir.

21. “ilmî Araştırmalar Vakfı” Adı

Paketin gönderici bölümünde:

“İlmî Araştırmalar Vakfı”

adı bulunuyordu. TBMM tutanağında adresiyle birlikte bu bilgi kayıtlı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Fakat burada çok ciddi bir hukuki ayrım:

Paket üzerinde bir isim bulunması

≠

o kurumun saldırıyı gerçekleştirdiğinin kanıtlanması.

Bu nedenle:

İlmî Araştırmalar Vakfı → pakette görünen gönderici adı

şeklinde kullanılmalı.

Vakfın cinayetin faili olduğu → DOĞRULANAMADI

22. Kargo Şirketi Soruşturması

TBMM tutanağına göre emniyet:

Ekspres Kargo'nun Ankara'daki çalışanlarından altı kişinin ifadelerine başvurdu. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu, soruşturmanın ilk aşamada:

paketin lojistik güzergâhını

araştırdığını gösteriyor.

Bu açıdan arşivde:

İstanbul Perşembepazarı → Ekspres Kargo → Ankara/Ayrancı Şubesi → Bahriye Üçok

zinciri kurulmalı.

23. Patlayıcının Pakete Yerleştirilmesi

Bomba uzmanları:

ipinin çözülmesiyle patlayacak bir düzenek

olduğu tahmininde bulundu. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu, saldırının:

rastlantısal

değil,

alıcı kişiye yönelik hazırlanmış özel bir paket

niteliğinde olduğunu gösteriyor.

Ancak:

bomba mekanizmasını hazırlayan kişinin kimliği

bu kayıtla belirlenmiyor.

24. Cenaze

TBMM'nin 1990 bülteninde Üçok'un:

9 Ekim 1990

tarihinde yaklaşık:

30 bin kişinin katıldığı cenaze töreninden sonra

toprağa verildiği aktarılıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu sayı dönemsel resmî yayındaki sayıdır.

Dolayısıyla arşivde:

9 Ekim 1990 - cenaze

olarak tutulabilir.

25. Siyasi Tepki

Üçok'un öldürülmesi Türkiye'de ciddi siyasi tepkiye yol açtı.

TBMM'nin Ekim 1990 bülteninde suikastın:

ülke çapında büyük tepki doğurduğu

belirtiliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu:

belgelenmiş siyasi sonuç

olarak kullanılabilir.

26. Üçok'un Ölümü Ve Laiklik

Dönem basını Üçok'u:

türbana karşı tavrı ve laikliği savunan görüşleriyle tanınan

bir siyasetçi/akademisyen olarak tanımladı. (Cumhuriyet Gazetesi)

Üçok'u öldüren örgütün telefonla yaptığı üstlenme açıklaması da:

tesettür ve İslam'a sınır koyma

üzerinden bir ideolojik gerekçe ortaya koyuyordu. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu nedenle:

Laiklik karşıtlığı → üstlenme açıklamasında açık motivasyon

olarak belgelenebilir.

Ancak:

““Üçok yalnızca laiklik nedeniyle öldürüldü.””

ifadesi yine de örgütün iddiası olarak sunulmalı.

27. Muammer Aksoy - Bahriye Üçok

Bu iki dosya arasındaki benzerlikler dikkat çekici:

UnsurMuammer AksoyBahriye Üçok

Yıl 1990 1990

Tarih 31 Ocak 6 Ekim

Hedef Hukukçu/aydın Akademisyen/siyasetçi

Ortak tema Laiklik Laiklik

İlk dönem örgüt adı İslami Hareket/İslami İntikam İslami Hareket

Saldırı Silahlı Bombalı paket

Sonraki Umut bağlantısı Tevhid-Selam Tevhid-Selam

JİTEM bağlantısı Doğrulanamadı Doğrulanamadı

Dönem basını iki cinayetin de İslami Hareket tarafından üstlenildiğini aktarıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

Daha sonraki yargılama ise her iki cinayeti de Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'nun 18 saldırılık örgütsel çerçevesi içine aldı. (Anadolu Ajansı)

28. İslami Hareket'in Beş Eylemlik Çerçevesi

Proje arşivindeki yargısal değerlendirmeye göre İslami Hareket Örgütü:

1990-1994

arasında:

5 saldırıyla

ilişkilendiriliyor.

Bu saldırılar arasında:

Çetin Emeç

Turan Dursun

gibi cinayetler de bulunuyor.

Bu örgütsel sınıflandırma:

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu ile aynı yapı

şeklinde yorumlanmamalı.

29. Tevhid-selam'ın 18 Eylemlik Çerçevesi

Aynı proje arşivine göre Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu:

1988-1999

arasında:

18 saldırıyla

ilişkilendiriliyor. Bu saldırılar arasında:

• Muammer Aksoy,
• Bahriye Üçok,
• Uğur Mumcu,
• Ahmet Taner Kışlalı

bulunuyor.

Bu nedenle:

Üçok dosyasında sonraki yargısal örgüt bağlantısı → güçlü

Ancak:

Her saldırının emirini İran verdi → kanıtlanmış değil.

30. İran Bağlantısı

Umut Davası bağlamında Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'nun İran ile bağlantıları da tartışıldı ve proje arşivindeki değerlendirmede bu konuda güçlü göstergeler olduğu belirtiliyor.

Ancak:

““Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu İran bağlantılıydı.””

ile:

““İran devleti Bahriye Üçok'un öldürülmesini emretti.””

aynı iddia değildir.

İkinci sonuç için ayrıca doğrudan emir/operasyon belgesi gerekir.

Arşiv seviyesi İran bağlantısı → GÜÇLÜ GÖSTERGE/YARGISAL ÇERÇEVE

İran devletinin doğrudan emri → DOĞRULANAMADI

31. Jitem Bağlantısı

Bahriye Üçok dosyasının JİTEM açısından sonucu oldukça net.

JİTEM'in Üçok'u öldürdüğü

DOĞRULANAMADI

JİTEM'in saldırıyı organize ettiği

DOĞRULANAMADI

Devlet içi güvenlik yapılarının rolü BU DOSYADA KESİNLEŞMEDİ

Dosyanın mevcut yargısal örgüt bağlantısı:

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

üzerinde şekillenmiştir. (Anadolu Ajansı)

32. Umut Davası'ndaki Sanıklar

Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesi 17 Ocak 2013 tarihinde:

Örgütü kurup yönetenler Mehmet Ali Tekin Hasan Kılıç Ekrem Baytap

→ 12 yıl 6'şar ay

Örgüt üyeleri Abdulhamit Çelik Fatih Aydın Yusuf Karakuş Mehmet Şahin Recep Aydın

→ 6 yıl 3'er ay

cezaya çarptırıldı.

Yargıtay 9. Ceza Dairesi 2014'te cezaları onadı. (Anadolu Ajansı)

Kritik sınır Bu karar:

“Bu sekiz kişi Bahriye Üçok'u bizzat bombaladı.”

şeklinde okunmamalı.

Örgüt yöneticiliği/üyeliği ile belirli cinayetin doğrudan failliği aynı değildir.

33. Dosyanın En Önemli Çelişkisi

Bahriye Üçok dosyasının temel çelişkisi:

1990 İslami Hareket

↓

telefonla üstlenme

↓

failin belirlenememesi

2000 sonrası Umut Operasyonu

↓

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

↓

2013 mahkeme

↓

2014 Yargıtay onaması

Proje arşivinde bu zaman farkının özellikle korunması gerektiği vurgulanıyor.

34. “islami Hareket” Üstlenmesinin Delil Değeri

Bir örgütün:

“Biz yaptık.”

demesi önemli bir delildir.

Ama tek başına:

hukuken yeterli fail tespiti

değildir.

Bahriye Üçok dosyasında bu üstlenme:

bomba düzeneği

kargo gönderimi

ideolojik mesaj

ile aynı zamanlı gerçekleşti.

Buna rağmen 1990 soruşturmasında fail yapısının ayrıntıları netleşmedi.

Bu nedenle:

Üstlenme → Önemli delil

Üstlenme → tek başına kesin fail kanıtı değil

şeklinde tutulmalı.

35. Kanıt Matrisi

36. Hukuki Durum

37. Zaman Tüneli

38. Dosyanın En Önemli Delil Zinciri

Bahriye Üçok dosyasını tek çizgi halinde değil, üç katman halinde okumak daha doğru:

KATMAN 1 - Olay yeri İstanbul'dan gönderilen paket

↓

Ekspres Kargo

↓

İlmî Araştırmalar Vakfı adı

↓

kitap paketi

↓

bomba

↓

Üçok'un ölümü

Bu zincirin büyük kısmı dönemsel resmî kayıtlarla destekleniyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

KATMAN 2 - İdeolojik üstlenme İslami Hareket adına telefon

↓

tesettür/laiklik gerekçesi

(Cumhuriyet Gazetesi)

KATMAN 3 - Sonraki yargı Umut Operasyonu

↓

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

↓

2013 mahkeme

↓

2014 Yargıtay onaması

(Anadolu Ajansı)

Bu üç katmanı tek bir belgeymiş gibi birleştirmemek gerekiyor.

39. Mit Açısından Açık Soru

Teoman Koman'ın:

“Üçok'un bombalı paketler konusunda önceden uyarıldığı”

yönündeki açıklaması dosyanın dikkat çekici unsurlarından biri. (Cumhuriyet Gazetesi)

Buradan şu soru ortaya çıkıyor:

“MİT, hangi istihbarat bilgisi üzerine Üçok'u uyarmıştı?”

Çünkü bu bilgi:

saldırı gerçekleşmeden önce tehdit bilgisinin mevcut olduğunu

gösteriyor.

Ancak:

tehdidin kimden geldiğini bildiklerini

kanıtlamıyor.

40. “islami Hareket”in Gerçek Kimliği

1990'da kullanılan örgüt adı:

İslami Hareket

idi.

Dönemin MİT Müsteşarı Koman:

““İslami Hareket Örgütü yoktur, adı kullanılmaktadır.””

diyerek bu ismin arkasındaki gerçek yapının farklı olabileceğini belirtiyordu. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu cümle dosya açısından çok değerli.

Çünkü Koman'ın açıklamasına göre:

“İslami Hareket” adı

bir örgütün gerçek adı olmayabilir; bir örtü ad/etiket olarak kullanılıyor olabilir.

Fakat bunun arkasındaki yapının ne olduğunu Koman kamuoyuna açıklamadı.

Dolayısıyla:

“İslami Hareket” → dönemsel kullanılan isim

gerçek örgütsel kimlik → araştırma konusu

şeklinde tutulmalı.

41. Üçok-aksoy-mumcu-kışlalı Hattı

Bu dört dosya artık arşivde ortak bir araştırma kümesine dönüşüyor:

KişiTarihSonraki yargısal örgütsel bağlantı

Muammer Aksoy 31.01.1990 Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

Bahriye Üçok 06.10.1990 Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

Uğur Mumcu 24.01.1993 Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

Ahmet Taner Kışlalı 21.10.1999 Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

Proje dosyasında bu dört cinayetin aynı örgütsel yapıyla bağlantısının 2000 sonrası soruşturma materyalleri ve sanık ifadeleriyle güçlendiği özellikle vurgulanıyor.

Bu nedenle tarihsel anlatı:

“1990'da hepsinin aynı örgüt tarafından öldürüldüğü biliniyordu.”

olmamalı.

Daha doğru:

““Bu cinayetler daha sonraki Umut soruşturması ve yargılamasında aynı örgütsel yapı ile ilişkilendirildi.””

42. Jitem Açısından Nihai Değerlendirme

Bahriye Üçok dosyasında:

JİTEM'e ilişkin doğrudan bir fail kanıtı bulunmuyor.

Dosyanın mevcut yargısal hattı:

Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu

üzerinden.

Bu nedenle:

““Bahriye Üçok'u JİTEM öldürdü.””

desteklenmiyor.

Buna karşılık:

““Bahriye Üçok cinayeti, sonraki yargılamalarda Tevhid-Selam/Kudüs Ordusu'na atfedilen saldırılar arasında yer aldı.””

destekleniyor. (Anadolu Ajansı)

43. İran Konusunda Nihai Değerlendirme

Örgütün İran bağlantısına ilişkin ciddi göstergeler bulunduğu proje arşivinde belirtiliyor.

Ancak:

İran bağlantısı

≠

İran devletinin Üçok cinayeti emrini vermesi

Bu ikinci iddiayı destekleyen doğrudan emir belgesi bu çalışmada bulunmadı.

Dolayısıyla:

İran bağlantısı → GÜÇLÜ ARAŞTIRMA/YARGISAL GÖSTERGE

İran devletinin doğrudan suikast emri → DOĞRULANAMADI

44. Açık Kalan Araştırma Soruları

1. Ekspres Kargo'nun 3 Ekim 1990 tarihli gönderi formunun aslı nerede?

2. “İlmî Araştırmalar Vakfı” adını kimin kullandığı tespit edilmiş miydi?

3. İstanbul'daki paketi teslim eden kişinin kimlik bilgileri mevcut mu?

4. Ankara Ayrancı Şubesi'ndeki teslim kaydı var mı?

5. Bomba düzeneğinin tam kriminal raporu nerede?

6. Kitapların yayınevi, baskısı ve gönderim zinciri nedir?

7.

Kargoda çalışan altı kişinin ifadelerinin tamamı nerede?

8. Üçok'un önceden aldığı tehditlerin tamamı hangi dosyada?

9. MİT'in Üçok'u bombalı paket konusunda uyarmasına esas teşkil eden istihbarat raporu neydi?

10. Koman'ın “İslami Hareket adı kullanılıyor” açıklamasının arkasındaki istihbarat bilgisi neydi?

11. 1990 ilk soruşturmasının nihai dosyasında hangi şüpheliler bulunuyordu?

12. 2013 Umut kararında Üçok eyleminin sanıklarla bağını kuran somut delil hangi sayfalarda ve hangi ifadelerde yer alıyordu?

45. Sonuç