DOSYA 19 / 30
Türkiye'nin Faili Meçhul ve Tartışmalı Siyasi Cinayetler Arşivi

İzzet Kezer Dosyası

23 Mart 1992 - Cizre / Şırnak Newroz olaylarını izleyen gazetecinin öldürülmesi, ateşin kaynağı tartışması, görgü tanıkları, TİHV/CPJ kayıtları, Susurluk Raporu aktarımı ve JİTEM bağlantısının kaynak
JİTEM BAĞLANTISI: KESİNLEŞMEDİGÜÇLÜ VERİ
Not: Güvenlik güçlerinin ateşi, devlet içi yapı iddiası ve JİTEM bağlantısı aynı kanıt seviyesinde değerlendirilmemiştir.
Son güncelleme: Ağustos 2026
Kişi İzzet Kezer - gazeteci, foto muhabiri Olay tarihi / yeri 23 Mart 1992 - Şırnak / Cizre Olay Newroz olaylarını izlerken silahlı ateş sonucu başından vurulma Gazete / görev Sabah gazetesi - foto muhabiri Olay sırasındaki Gazeteciler grubu ile birlikte; beyaz bayrak taşıdığı aktarılıyor konum Resmî ilk açıklama Çatışma sırasında iki ateş arasında kaldığı ileri sürüldü Tanık/TİHV/CPJ Ateşin güvenlik güçlerinin bulunduğu yönden geldiğine ilişkin güçlü kayıt ve tanıklıklar Balistik durum Mermi çekirdeğinin bulunamadığı ve belirli silahla eşleştirme yapılamadığı aktarılıyor Susurluk Raporu Açıklanmayan bölümde devlet içi çetelerce öldürülen gazeteciler arasında gösterildiğine ilişkin ikincil aktarım JİTEM durumu Ciddi araştırma hipotezi/iddialar mevcut; kesinleşmiş JİTEM failliği yok Şef, ana listedeki 29. dosya İzzet Kezer. Bu dosya özellikle JİTEM çalışmamız açısından çok önemli. Çünkü burada olayın meydana geliş biçimi konusunda çok güçlü görgü tanıkları ve dönemin insan hakları kayıtları güvenlik güçlerinin açtığı ateşe işaret ederken, devletin ilk açıklaması Kezer'in çatışmanın ortasında kaldığını savundu. Daha sonraki yıllarda Susurluk Raporu'nun kamuya açıklanmayan bölümünde Kezer'in de devlet içinde yuvalanan çeteler tarafından öldürüldüğünün yazıldığı iddiası ortaya çıktı. Bununla birlikte, hangi personelin ateş ettiği veya emri verdiği konusunda kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyeti bulunmuyor. Dolayısıyla bu dosyada: “Güvenlik güçlerinin ateşi sonucu öldürüldü” ile “JİTEM tarafından planlanarak öldürüldü” aynı kanıt seviyesinde değildir.

1. Dosya Kimliği

Adı: İzzet Kezer Doğum: 6 Mart 1954 Meslek: Gazeteci, foto muhabiri Öğrenim: Ankara Basın Yayın Yüksekokulu Görev yaptığı gazete: Sabah Görevi: Foto muhabiri Ölüm tarihi: 23 Mart 1992 Yer: Şırnak / Cizre Olay: Newroz olaylarını izlerken silahlı saldırı sonucu öldürülme Yaş: 38 Olay sırasındaki konum: Gazeteciler grubuyla birlikte, elinde beyaz bayrak Ölüm şekli: Başından tek kurşunla vurulma İlk resmî açıklama: Çatışma sırasında iki ateş arasında kaldığı ileri sürüldü Tanık anlatımları: Ateşin polis panzerinden geldiği yönünde TİHV kaydı: Polis panzerinden açılan ateş sonucu öldürüldü CPJ kaydı: Güvenlik güçleri operasyonu sırasında öldürüldü; görgü tanıkları ateşin güvenlik güçlerinden geldiğini söyledi Soruşturma sonucu: Failin kesin olarak belirlenememesi / dosyanın takipsizlikle sonuçlanması Susurluk Raporu: Kezer'in de aralarında bulunduğu bazı gazetecilerin devlet içindeki çetelerce öldürüldüğüne ilişkin değerlendirme bulunduğu aktarıldı JİTEM bağlantısı: Ciddi iddialar ve araştırma verileri var; kesinleşmiş mahkûmiyet yok.

Kezer'in 23 Mart 1992'de Cizre'de Newroz olaylarını izlerken öldürüldüğü hem dönem basınında hem TİHV kayıtlarında yer alıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

2. İzzet Kezer Kimdi?

İzzet Kezer, gazetecilik mesleğine:

Günaydın

gazetesinde başladı.

Daha sonra Sabah gazetesinde çalıştı ve özellikle:

foto muhabirliği

yaptı.

BRT'nin biyografik kaydına göre:

1 Kasım 1988

tarihinde Sabah gazetesinde muhabir olarak mesleğe başladı. Daha sonra aynı medya grubunda çeşitli görevlerde bulundu. (BRT | Haber Ajansı)

Kezer'in ölümünden önceki son görevi:

Sabah Gazetesi Ankara bürosu foto muhabirliği

idi. Bianet de onu ölüm tarihinde Sabah'ın Ankara bürosunda görev yapan foto muhabiri olarak tanımlıyor. (Bianet)

3. Cizre'ye Neden Gitmişti?

1992 Newroz'u Türkiye'nin güneydoğusunda çok ağır bir güvenlik krizine dönüştü.

Kezer:

Newroz olaylarını takip etmek

üzere Cizre'ye gönderildi.

Bianet'e göre Kezer, 21 Mart'taki Newroz etkinliklerini izlemek için Cizre'ye gitti. (Bianet)

Dönem Cumhuriyet haberinde de gazetecilerin:

Cizre'deki olayları takip etmek için

bölgede bulunduğu belirtiliyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

4. 1992 Newroz Ortamı

1992 Newroz'u sırasında:

başta olmak üzere bölgede ağır çatışmalar yaşanıyordu.

Cizre'deki olaylar sırasında:

PKK saldırıları

ile

güvenlik güçlerinin karşı operasyonları

aynı zaman diliminde meydana geldi.

Ancak Kezer'in öldürüldüğü olay anında hangi taraftan ateş edildiği dosyanın en tartışmalı noktası haline geldi.

5. 23 Mart 1992 - Olay

Cumhuriyet'in 24 Mart 1992 tarihli haberinde olayın kronolojisi ayrıntılı biçimde aktarılıyor.

Buna göre:

23 Mart sabahı

Cizre'de çatışma başladı.

Saat:

11.00 civarı

PKK'nin güvenlik güçlerine saldırdığı bildirildi.

Ardından çatışma başladı ve kentte helikopterler dolaştı. (Cumhuriyet Gazetesi)

6. Gazetecilerin Çatışma Bölgesine Girmesi

Gazetecilerin kaldığı:

Kadıoğlu Oteli

yakınındaki bir evden:

kadın çığlıkları

duyuldu.

Bir grup gazeteci bu seslerin geldiği yere gitmeye karar verdi.

Aralarında:

İzzet Kezer

de bulunuyordu.

Daha sonra tekrar otele dönmek üzere yürümeye başladılar. (Cumhuriyet Gazetesi)

7. Beyaz Bayrak

Bu dosyanın en önemli ayrıntılarından biri:

beyaz bayrak.

Gazeteciler ellerinde:

beyaz bez/bayrak

taşıyarak ateşten korunmaya çalıştılar.

Ama buna rağmen üzerlerine ateş açıldı.

TİHV'nin 1992 raporunda da:

“gazetecilerin ellerinde beyaz bayraklar bulunduğu sırada ateş açıldığı”

aktarılıyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu nedenle:

Beyaz bayrak → BELGELENDİ

8. İnönü Sokağı

Gazeteciler:

İnönü Sokağı

istikametinde ilerlerken bir polis panzerinin bulunduğu noktaya geldiler.

Cumhuriyet'in dönem haberinde:

sokağın başını tutan polis panzerinden ateş açıldığı

tanık anlatımıyla aktarılıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

TİHV raporu da Kezer'in:

polis panzerinden açılan ateş

sonucu başından vurulduğunu kaydetti. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

9. İzzet Kezer'in Vurulması

Kezer:

başından

vuruldu.

Dönem haberine göre:

tek kurşun

yarası aldı. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu nedenle:

Ölüm nedeni → ateşli silah yaralanması

Vuruş bölgesi → baş

Tek kurşun → dönem haberinde böyle aktarılıyor

10. Ateşin Kaynağı

Dosyanın merkezindeki soru:

“Kurşun nereden geldi?”

Dönemin İçişleri Bakanlığı açıklaması:

Kezer'in iki ateş arasında kaldığı

yönündeydi. (Cumhuriyet Gazetesi)

Fakat Kezer'in yanında bulunan gazeteciler:

ateşin polis panzerinden geldiğini

söyledi. (Cumhuriyet Gazetesi)

TİHV'nin yıllık raporu da olayın:

polis panzerinden açılan ateş

sonucu gerçekleştiğini kaydediyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

11. En Önemli Tanık - Abdullah Arsoy

Kezer'in yanında bulunan gazeteci:

Abdullah Arsoy

olay sonrasında açık biçimde tanıklık etti.

Arsoy'a göre:

Bu:

olay yerinde bulunan görgü tanığı

olması nedeniyle önemli.

12. Faruk Balıkçı'nın Tanıklığı

Kezer'in meslektaşı:

Faruk Balıkçı

da olayla ilgili daha sonraki yıllarda konuştu.

2015 tarihli Bianet haberine göre Balıkçı:

olaydan sonra doğru dürüst soruşturma yapılmadığını

ve savcılığın kendisini tanık olarak çağırmadığını söyledi. Ayrıca Kezer'e ateşin:

panzerden mi, başka yerden mi

geldiğinin belirlenemediğini aktardı. (Bianet)

Burada ilginç bir fark var:

Arsoy'un ilk dönem tanıklığı → panzerden ateş

Balıkçı'nın sonraki ifadesi → panzer ateşi gördüğünü ancak Kezer'i vuran merminin kesin kaynağını söyleyemeyeceğini belirtiyor

Bu yüzden tanık anlatımlarının tamamı aynı kesinlikte değil.

13. Uğur Şevkat'ın Anlatımı

Kezer'in yanında bulunan bir başka gazeteci:

Uğur Şevkat

da olay hakkında konuştu.

Bianet'in 2012 dosyasına göre Şevkat:

olay sırasında gazetecilerin beyaz bayrak taşıdığını

ve ateşin ardından Kezer'in vurulduğunu anlattı. (Bianet)

Bu tanıklık:

olay yerindeki gazetecilerin anlatım zincirini

güçlendiriyor.

14. Tihv'nin 1992 Raporu

Bu dosyanın en önemli bağımsız kaynaklarından biri:

Türkiye İnsan Hakları Vakfı'nın 1992 Yıllık Raporu.

Raporda:

İzzet Kezer'in

23 Mart günü saat 15.00 sıralarında

bir polis panzerinden açılan ateş sonucu

başından vurularak öldürüldüğü açıkça kaydediliyor.

Ayrıca yanında bulunan gazetecilerin:

beyaz bayrak taşıdığı

belirtiliyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu çok önemli çünkü olayın hemen sonrasındaki bağımsız insan hakları dokümantasyonu:

güvenlik güçleri kaynaklı ateş

tespitine yöneliyor.

15. Cpj Kaydı

Committee to Protect Journalists (CPJ) de Kezer dosyasını inceledi.

CPJ'nin 1993 tarihli raporunda:

Kezer'in:

Cizre'deki güvenlik güçleri operasyonları sırasında başından vurularak öldürüldüğü

kaydediliyor.

Daha önemlisi CPJ:

İçişleri Bakanlığı'nın PKK'yi sorumlu tuttuğunu

ancak:

görgü tanıklarının ateşin yalnızca güvenlik güçlerinden gelebileceğini söylediğini

aktarıyor. (Refworld)

Bu nedenle dosyada çok net bir çelişki var:

Devlet açıklaması PKK / çapraz ateş

Görgü tanıkları ve CPJ güvenlik güçlerinin ateşi

16. Devletin İlk Açıklaması

İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada:

Kezer'in:

çatışma sırasında iki ateş arasında kalarak öldüğü

ileri sürüldü. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu açıklama:

resmî makamın olay değerlendirmesi

olarak arşivlenmeli.

Ancak:

mahkeme kararı

değil.

17. Süleyman Demirel'in İlk Açıklaması

Başbakan:

Süleyman Demirel

28 Mart 1992'de:

olayın:

hangi çeşitten olursa olsun soruşturulacağını

açıklamıştı.

Karar'ın aktardığına göre Demirel:

“Olay soruşturulmaktadır.”

dedi. (KARAR)

Bu:

devletin ilk aşamada soruşturma sözü verdiğini

gösteriyor.

18. Demirel'in Sonraki Açıklaması

Ancak birkaç ay sonra Demirel'in açıklaması farklı bir tona büründü.

15 Ağustos 1992'de Milliyet'te yayımlanan sözlerinde:

bazı öldürülen gazetecilerin aslında gazeteci değil militan olduğu

ve

birbirlerini öldürdükleri

şeklinde devlet kaynaklarına dayandırılan bir açıklama yaptı. (KARAR)

Bu açıklama:

Kezer'in de PKK tarafından öldürülmüş olabileceği tezini

güçlendiren siyasi söylemlerden biri oldu.

Ancak:

Kezer'in militan olduğu

iddiasını doğrulayan bir mahkeme kararı veya güvenilir bağımsız delil bu dosyada bulunmuyor.

19. Kezer'in Gazetecilik Statüsü

Bu noktada Demirel'in açıklaması ile uluslararası gazetecilik kayıtları karşılaştırılmalı.

Kezer:

Sabah gazetesi foto muhabiri

olarak görev yapıyordu. (Bianet)

CPJ onu doğrudan:

gazeteci

olarak kayda aldı. (Refworld)

Bu nedenle:

““İzzet Kezer'in gazeteci olmadığı””

ifadesi mevcut kaynaklarla desteklenmiyor.

20. “beyaz Bayraklı Gazeteci” Detayının Önemi

Bu ayrıntı sadece sembolik değil.

Gazeteciler:

taraf olmadıklarını

göstermek amacıyla beyaz bayrak taşıyordu.

TİHV ve dönem tanıkları bunu kayda geçiriyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu nedenle saldırının:

gazetecilerin çatışan taraflardan biri olarak bilinmediği

bir ortamda gerçekleşmiş olabileceği yönünde güçlü bir bağlam oluşuyor.

Ancak:

ateşin hukuki niteliği

için balistik ve olay yeri delilleri gerekir.

21. Balistik Sorunu

Dosyanın bugün hâlâ çözülememesinin temel nedenlerinden biri:

vurucu mermi çekirdeğinin bulunamaması

olarak aktarılıyor.

Independent Türkçe'nin dosya kronolojisinde:

mermi çekirdeği bulunamadığı için

soruşturma dosyası hakkında:

takipsizlik kararı

verildiği belirtiliyor. (Independent Türkçe)

Bu nedenle:

Ateşin kaynağı → güçlü tanık verisi var

ama

mermi-silah eşleştirmesi → yapılamadı

ve bu da failin kesinleştirilmesini zorlaştırdı.

22. Takipsizlik

Dosyanın sonraki hukuki durumuna ilişkin kaynaklar:

mermi çekirdeğinin bulunamaması

nedeniyle soruşturmanın sonuçsuz kaldığını belirtiyor. (Independent Türkçe)

Bianet de yıllar sonra Kezer dosyasının:

cezasızlık

dosyaları içinde hâlâ çözülememiş olarak kaldığını aktarıyor. (Bianet)

Dolayısıyla:

Belirli bir saldırgan hakkında kesinleşmiş mahkûmiyet → YOK

23. Susurluk Raporu

Dosyanın JİTEM açısından asıl önemli bölümü burası.

Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanı Kutlu Savaş

tarafından hazırlanan:

Susurluk Raporu

1996'da devlet içindeki yasa dışı yapılanmalar üzerine önemli tespitler içeriyordu.

Sonraki kaynaklara göre raporun:

kamuoyuna açıklanmayan 11 sayfalık bölümünde

aralarında:

İzzet Kezer'in de bulunduğu

sekiz gazetecinin:

devlet içinde yuvalanan çeteler tarafından öldürüldüğünün

yazıldığı aktarılıyor. (Independent Türkçe)

24. Susurluk Raporu'nun Kanıt Statüsü

Burada çok önemli bir ayrım var.

Susurluk Raporu:

→ bir Başbakanlık Teftiş Kurulu raporu

dur.

Ama:

mahkeme kararı

değildir.

Dolayısıyla raporda:

““Kezer'i devlet içindeki çeteler öldürdü.””

şeklinde bir değerlendirme bulunduğu aktarımı:

çok önemli devlet belgesi niteliğinde bir idari tespit

olarak kullanılabilir.

Fakat:

belirli bir kişinin cinayet faili olduğu

anlamına gelmez.

25. Rapordaki “devlet İçinde Çeteler” İfadesi

Bu kavram özellikle dikkatle aktarılmalı.

Çünkü:

“devlet içindeki çeteler”

ifadesi:

JİTEM

kelimesiyle otomatik olarak eş anlamlı değildir.

Bu nedenle:

““Susurluk Raporu JİTEM'in İzzet Kezer'i öldürdüğünü tespit etti.””

demek fazla ileri gider.

Daha doğru:

““Susurluk Raporu'nun kamuoyuna açıklanmayan bölümünde Kezer'in de aralarında bulunduğu bazı gazetecilerin devlet içinde yuvalanan suç yapıları tarafından öldürüldüğü yönünde değerlendirme bulunduğu aktarılmıştır.””

26. Jitem İle Bağlantı Nasıl Kuruluyor?

JİTEM bağlantısı:

doğrudan bir JİTEM emir belgesi

üzerinden değil;

üzerinden araştırılıyor.

Bu nedenle:

JİTEM bağlantısı → ciddi araştırma hipotezi

ancak:

kesinleşmiş hukuki sonuç → YOK.

27. Faruk Balıkçı'nın “soruşturma Yapılmadı” İddiası

Balıkçı'nın yıllar sonra anlattığı önemli husus:

savcılığın görgü tanıklarını yeterince dinlememesi.

Bianet'te aktarıldığına göre Balıkçı:

“Savcılık beni çağırmadı”

dedi ve soruşturmanın baştan savma yürütüldüğünü savundu. (Bianet)

Bu:

soruşturma sürecine ilişkin tanıklık

olduğu için:

“Soruşturma hiç yapılmadı.”

şeklinde değil,

““Tanıklara göre soruşturmanın yeterince kapsamlı yürütülmediği ileri sürüldü.””

şeklinde kullanılmalı.

28. Soruşturmanın En Temel Eksikliği

Kezer dosyasındaki en önemli eksiklik:

ateş eden silahın belirlenememesi.

Bunun temel nedeni:

mermi çekirdeğinin bulunamaması

olarak aktarılıyor. (Independent Türkçe)

Bu da:

panzerdeki personelin silahlarıyla

öldürücü merminin

eşleştirilememesine yol açtı.

Dolayısıyla:

tanık → güçlü

ama

balistik → eksik

durumu oluştu.

29. “polis Panzerinden Ateş Edildi” Ne Kadar Güçlü?

Bu konuda:

TİHV 1992 Polis panzerinden ateş sonucu öldürüldü. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Abdullah Arsoy Panzer ateşinden sonra Kezer yere düştü. (Cumhuriyet Gazetesi)

CPJ Tanıklar güvenlik güçlerini tek mümkün ateş kaynağı olarak gösterdi. (Refworld)

Ancak:

Faruk Balıkçı'nın sonraki anlatımı Panzer ateşini gördüğünü ama öldürücü kurşunun kesin kaynağını söyleyemeyeceğini aktarıyor. (Marmara Katalogu)

Dolayısıyla en güvenli sonuç:

““Mevcut tanık ve insan hakları kayıtları ateşin güvenlik güçlerinin bulunduğu yönden geldiğine güçlü biçimde işaret etmektedir; ancak öldürücü merminin belirli bir silahla eşleştirilmesini sağlayacak balistik kanıt ortaya konulmamıştır.””

30. “pkk Öldürdü” İddiası

İçişleri Bakanlığı'nın dönem açıklaması:

çatışma / iki ateş arası

tezini savundu. (Cumhuriyet Gazetesi)

CPJ'nin 1993 raporu ise:

İçişleri Bakanlığı'nın PKK'yi sorumlu tuttuğunu

ama tanıkların bunu desteklemediğini yazıyor. (Refworld)

Dolayısıyla:

PKK'nin Kezer'i öldürdüğü → KESİNLEŞMİŞ DEĞİL

Bu dosyada:

PKK faili → DOĞRULANAMADI

olarak tutulmalı.

31. Kezer'in “hedef” Olup Olmadığı

Başka bir soru:

“Kezer özellikle mi hedef alındı, yoksa çatışmada mı öldü?”

Bu konuda da kesin bir sonuç yok.

Bazı tanıklıklar:

gazetecilerin bulunduğu gruba ateş açıldığını

gösteriyor.

Diğer taraftan:

özellikle Kezer'in hedef alındığına

ilişkin kesin bir delil mevcut değil.

Bu nedenle:

“Kezer özel olarak seçilerek öldürüldü.”

demek de şu aşamada kesinlik taşımaz.

32. Yaralanan Diğer Kişi

Cumhuriyet'in dönem haberinde:

12 yaşındaki Seyhan İşlek

adlı çocuğun da panzerlerin evleri taraması sonucu ağır yaralandığı yönünde iddia bulunduğu aktarılıyor. (Cumhuriyet Gazetesi)

Bu ayrıntı:

Cizre'deki çatışma ortamının genişliğini

gösteriyor.

Ancak bunu doğrudan:

Kezer suikastının planlandığı

kanıtı olarak kullanmamalıyız.

33. Cenaze

Kezer:

iki gün sonra Ankara'da

toprağa verildi.

Cenaze:

Kocatepe Camii

nde düzenlendi.

Törene:

gibi çok sayıda siyasetçi katıldı. (Independent Türkçe)

Daha sonra:

Karşıyaka Mezarlığı

na defnedildi. (Independent Türkçe)

34. Cenaze Töreninde İçişleri Bakanı'nın Sözleri

İçişleri Bakanı:

İsmet Sezgin

cenazede:

kurşunun nereden geldiğinin belirlenmesinin imkânsız olduğunu

söyledi.

Ayrıca bunu:

“gazetecinin kaderi”

olarak nitelendiren talihsiz bir ifade kullandı.

Bu açıklama:

devletin o tarihte ateş kaynağını kesinleştiremediğini

göstermesi açısından önemli.

35. Meslektaşlarının Tepkisi

Kezer'in ölümünün ardından gazeteciler:

“Ata'ya şikâyet yürüyüşü”

gibi protestolar düzenledi.

Bu, dosyanın:

basın özgürlüğü + gazetecilerin güvenliği

boyutunun güçlenmesine yol açtı. (Independent Türkçe)

36. Susurluk Dönemiyle Yeniden Gündeme Gelmesi

1996 Susurluk kazası:

devlet-polis-siyaset-mafya

ilişkilerinin tartışılmasına yol açtı.

Kezer dosyası da bu dönemde yeniden gündeme geldi.

Sonraki kaynaklar:

Kutlu Savaş Susurluk Raporu

nun açıklanmayan bölümünde Kezer'in de devlet içi suç yapıları tarafından öldürülen gazeteciler arasında gösterildiğini aktardı. (Independent Türkçe)

37. Bu Noktada Çok Önemli Bir Ayrım

Burada üç farklı cümle var:

1. “Kezer güvenlik güçlerinin açtığı ateş sırasında öldü.”

→ GÜÇLÜ TANIK + TİHV + CPJ DESTEĞİ

2. “Kezer devlet içindeki yasa dışı yapılar tarafından öldürüldü.”

→ SUSURLUK RAPORU'NUN AKTARILAN BULGUSU

3. “Kezer'i JİTEM'in şu görevlisi öldürdü.”

KESİNLEŞMİŞ DEĞİL

Bu üç seviyeyi kitabın tamamında birbirine karıştırmamalıyız.

38. Jitem Dosyası Açısından Değeri

İzzet Kezer dosyasının bizim ana çalışmamızdaki önemi çok yüksek çünkü:

1992

Cizre

güvenlik güçlerinin ateşi

failin belirlenememesi

Susurluk Raporu

devlet içi çete iddiası

gibi bütün başlıkları bir araya getiriyor.

Ancak dosya aynı zamanda bize metodolojik bir sınır da koyuyor:

“Güvenlik güçlerinin ateşiyle öldürüldüğü yönünde güçlü veriler bulunması, failin JİTEM olduğunu otomatik olarak kanıtlamıyor.”

39. “jitem = Polis Panzeri” Yanlışlığı

Olayda:

polis panzeri

geçiyor.

Ancak JİTEM:

Jandarma İstihbarat ve Terörle Mücadele

çerçevesinde tartışılan bir yapı.

Dolayısıyla:

polis panzeri → JİTEM

arasında otomatik bağlantı yok.

Bu nedenle JİTEM iddiasının kurulabilmesi için:

panzer personelinin kimliği

jandarma bağlantısı

görev emirleri

personel ilişkileri

olay sonrası kayıtlar

gibi ek deliller gerekir.

40. “devlet İçi Çete” = Jitem Mi?

Hayır.

Susurluk dönemindeki:

devlet içindeki çeteler

kavramı:

gibi birden fazla yapıyı kapsayabilir.

Dolayısıyla:

“Susurluk Raporu Kezer'i devlet içindeki çetelerin öldürdüğünü yazdı.”

demek bir şeydir.

“Susurluk Raporu JİTEM'in Kezer'i öldürdüğünü yazdı.”

demek başka bir şeydir.

İkinci cümle için daha spesifik belge gerekir.

41. Eksik Kalan En Kritik Belge

Bu dosyada en önemli araştırma hedefi:

Kutlu Savaş Susurluk Raporu'nun Kezer bölümünün asli metni. Çünkü günümüzde sık sık:

“Raporda Kezer'in devlet çeteleri tarafından öldürüldüğü yazıyordu.”

şeklinde aktarım yapılıyor.

Fakat bunu kitapta kullanırken mümkünse:

asli rapor sayfası

görülmeli.

Şu an erişilebilen açık kaynaklarda bu bölümün:

devlet sırrı gerekçesiyle açıklanmayan 11 sayfa

içinde bulunduğuna ilişkin ikincil aktarımlar var. (Independent Türkçe)

42. Kanıt Matrisi

ID Konu Kaynak Tür Seviye Değerlendirme
IK-01 06.03.1954 doğum Biyografik kaynak Biyografi BELGELENDİ
IK-02 Ankara BYYO mezunu Biyografi Biyografi BELGELENDİ
IK-03 Sabah'ta gazetecilik Biyografi Biyografi BELGELENDİ
IK-04 Foto muhabiri olması Bianet/BRT Biyografi BELGELENDİ
IK-05 23.03.1992'de Cizre'de öldürülmesi TİHV/Cumhuriyet Resmî/insan hakları BELGELENDİ
IK-06 Newroz olaylarını takip etmek üzere Cizre'ye gitmesi Bianet Biyografik BELGELENDİ
IK-07 Gazetecilerin olay bölgesine gitmesi Cumhuriyet Dönem basını BELGELENDİ
IK-08 Beyaz bayrak taşınması TİHV/Cumhuriyet İnsan hakları/tanıklık BELGELENDİ
IK-09 Polis panzerinden ateş açılması iddiası TİHV/Cumhuriyet Tanıklık/rapor GÜÇLÜ
IK-10 Kezer'in başından vurulması TİHV/Cumhuriyet Olay BELGELENDİ
IK-11 Tek kurşun Cumhuriyet Dönem basını AKTARILDI
IK-12 İçişleri Bakanlığı'nın “iki ateş arasında” açıklaması Cumhuriyet/CPJ Resmî açıklama BELGELENDİ
IK-13 Abdullah Arsoy'un panzer tanıklığı Cumhuriyet Görgü tanıklığı GÜÇLÜ TANIKLIK
IK-14 Faruk Balıkçı'nın soruşturma eleştirisi Bianet Tanıklık BELGELENDİ / AKTARILDI
IK-15 Uğur Şevkat'ın tanıklığı Bianet Tanıklık BELGELENDİ / AKTARILDI
IK-16 CPJ'nin güvenlik güçlerini ateş kaynağı olarak değerlendiren tanıkları aktarması CPJ İnsan hakları/medya GÜÇLÜ
IK-17 CPJ'de İçişleri Bakanlığı'nın PKK'yi sorumlu tutması CPJ Resmî açıklama BELGELENDİ
IK-18 Mermi çekirdeğinin bulunamaması Independent Adli süreç BELGELENDİ / AKTARILDI
IK-19 Takipsizlik Independent/Bianet Yargısal süreç BELGELENDİ / AKTARILDI
IK-20 Süleyman Demirel'in 28.03.1992 soruşturma sözü Karar Resmî açıklama BELGELENDİ
IK-21 Demirel'in 15.08.1992 militan açıklaması Karar Siyasi açıklama BELGELENDİ
IK-22 Kezer'in gazeteci olmadığı iddiası Demirel açıklaması Siyasi iddia DOĞRULANAMADI
IK-23 Kezer'in gazeteci olduğu CPJ/Bianet/BRT Biyografi BELGELENDİ
IK-24 Susurluk Raporu'nda Kezer'in adının geçtiği İkincil kaynaklar İdari rapor aktarımı AKTARILDI Asli bölüm gerekli
IK-25 Raporda devlet içi çeteler tarafından öldürüldüğünün yazıldığı Karar/Independent/BRT Rapor aktarımı GÜÇLÜ İDDİA Asli 11 sayfa gerekli
IK-26 Kezer'in JİTEM tarafından öldürüldüğü - - DOĞRULANAMADI
IK-27 JİTEM'e mensup belirli personel - - DOĞRULANAMADI
IK-28 PKK'nın Kezer'i öldürdüğü İçişleri açıklaması Resmî iddia DOĞRULANAMADI
IK-29 Güvenlik güçleri kaynaklı ateş TİHV/CPJ/tanık Çoklu kaynak GÜÇLÜ ŞEKİLDE DESTEKLENİYOR
IK-30 Belirli silahla eşleşme - Balistik DOĞRULANAMADI Mermi bulunamadı
IK-31 Belirli fail hakkında mahkûmiyet - Yargı YOK
IK-32 Kezer'in özellikle hedef seçildiği - - DOĞRULANAMADI
IK-33 Devlet içindeki yasa dışı yapı bağlantısı Susurluk Raporu aktarımı İdari GÜÇLÜ İDDİA
IK-34 Devletin kurumsal olarak cinayet emri verdiği - - DOĞRULANAMADI
IK-35 Polis/Jandarma ayrımı konusunda kesin fail - - DOĞRULANAMADI

43. Hukuki Durum

Soru Sonuç
İzzet Kezer öldürüldü mü? EVET - BELGELENDİ
Tarih 23 Mart 1992
Yer Cizre / Şırnak
Meslek Gazeteci/foto muhabiri
Olay Silahlı saldırı / çatışma sırasında vurulma
Beyaz bayrak EVET
Başından vuruldu mu? EVET
Ateşin güvenlik güçleri yönünden geldiğine EVET
dair tanıklık var mı?
TİHV ne diyor? Polis panzerinden ateş
CPJ ne diyor? Tanıklar güvenlik güçlerini işaret ediyor
Devletin ilk açıklaması İki ateş arasında kaldı
PKK faili kesinleşti mi? HAYIR
Güvenlik güçlerinden belirli fail belirlendi HAYIR
mi?
Mermi çekirdeği bulundu mu? Hayır
Balistik eşleştirme Yapılamadı
Dosya kesin mahkûmiyetle sonuçlandı mı? Hayır
Susurluk Raporu'nda devlet içi çete iddiası Aktarıldı
JİTEM failliği Doğrulanamadı
Devlet içi yasa dışı yapı ihtimali GÜÇLÜ ARAŞTIRMA KONUSU

44. Dosyanın En Önemli Çelişkisi

RESMÎ AÇIKLAMA

“İki ateş arasında kaldı.”

↓ GÖRGÜ TANIKLARI

“Panzerden ateş edildi.”

↓ TİHV

“Polis panzerinden ateş sonucu öldürüldü.”

↓ CPJ

“Tanıklar güvenlik güçlerini tek mümkün ateş kaynağı olarak gösteriyor.”

↓ SUSURLUK RAPORU AKTARIMI

“Devlet içinde yuvalanan çetelerin öldürdüğü gazeteciler arasında Kezer de bulunuyor.”

↓ MAHKEME

Belirli faili mahkûm eden kesin hüküm yok.

Bu zincir dosyanın neden hâlâ önemli olduğunu açıklıyor.

45. “en Güçlü Bulgu” Hangisi?

Mevcut açık kaynaklar içinde:

en güçlü olay anı verisi:

“Güvenlik güçlerinin bulunduğu noktadan açılan ateşe ilişkin çoklu tanıklık + TİHV kaydı. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)”

en güçlü devlet bağlantılı veri:

“Susurluk Raporu'nun açıklanmayan bölümüne ilişkin, Kezer'in devlet içindeki çetelerce öldürüldüğünü aktaran kayıtlar. (Independent Türkçe)”

en büyük hukuki eksiklik:

“öldürücü merminin bulunamaması ve belirli fail hakkında kesin mahkûmiyet bulunmaması. (Independent Türkçe)”

46. “jitem Dosyası” Olarak Sınıflandırma

Bana göre arşivde Kezer için en doğru sınıflandırma:

JİTEM bağlantısı: SORUŞTURMA HİPOTEZİ / GÜÇLÜ İDDİA Güvenlik güçlerinin ateşi: GÜÇLÜ ŞEKİLDE DESTEKLENİYOR Devlet içi suç yapısı: SUSURLUK RAPORU AKTARIMI Belirli JİTEM personeli: TESPİT EDİLMEDİ Kesinleşmiş mahkûmiyet: YOK Bu, kanıt ile iddia arasındaki dengeyi koruyor.

47. Açık Kalan Araştırma Soruları

1. Kutlu Savaş Susurluk Raporu'nun açıklanmayan 11 sayfalık bölümünün tamamına erişilebilir mi?

2. Raporda Kezer'in adı tam olarak hangi cümleyle ve hangi delillere dayanılarak geçiyor?

3. Kezer'in ölümüne ilişkin asli savcılık dosyası nerede?

4. Mermi çekirdeği gerçekten hiç bulunmadı mı?

5. Olay yerindeki kovanların tamamı kayıt altına alındı mı?

6. Panzerlerin o günkü: personel listeleri ve silah zimmet kayıtları nerede?

7. Panzerlerde bulunan silahların balistik incelemesi yapıldı mı?

8. Olay günü polis telsiz kayıtları mevcut mu?

9. Cizre'deki askerî birliklerin telsiz kayıtları mevcut mu?

10. Görgü tanığı Abdullah Arsoy'un asli ifadesi nerede?

11. Faruk Balıkçı'nın savcılık ifadesi neden alınmadı/alındıysa dosyada nerede?

12. O dönemin Cizre Emniyet Müdürü ve panzer personelinin ifadeleri neydi?

13. İçişleri Bakanlığı'nın “iki ateş arasında” değerlendirmesi hangi adli rapora dayanıyordu?

14.

Demirel'in “resmî mercilerden alınan bilgi” dediği bilginin kaynağı hangi kurumdu?

15. Kezer'in PKK tarafından öldürüldüğü iddiası hangi somut delile dayanıyordu?

16. Susurluk Raporu'nda adı geçen sekiz gazetecinin tamamı için ortak bir operasyon modeli tarif ediliyor mu?

48. Zaman Tüneli

06.03.1954 İzzet Kezer doğdu — BELGELENDİ
1988 Sabah'ta çalışmaya başladı — BELGELENDİ
1992 başı Newroz olaylarını takip görevi — BELGELENDİ
23.03.1992 Cizre'de silahlı saldırı — BELGELENDİ
23.03.1992 Kezer başından vuruldu — BELGELENDİ
23.03.1992 Beyaz bayraklı gazeteciler grubu — BELGELENDİ
24.03.1992 Dönem basınında polis panzeri/güvenlik güçleri tartışması — BELGELENDİ
28.03.1992 Demirel soruşturma sözü verdi — BELGELENDİ
1992 İçişleri: iki ateş arasında — BELGELENDİ
15.08.1992 Demirel'in “militan gazeteciler” açıklaması — BELGELENDİ
1992 TİHV olay kaydı — BELGELENDİ
1993 CPJ raporu — BELGELENDİ
1990'ların ilk yarısı Soruşturmanın sonuçsuz kalması — BELGELENDİ / AKTARILDI
1996 Susurluk Raporu — BELGELENDİ
1996 sonrası Kezer'in devlet içi çetelerce öldürüldüğüne ilişkin rapor aktarımı — GÜÇLÜ İDDİA
1998 Kezer'in ölüm yıldönümü anmaları — BELGELENDİ
2010'lar Gazeteci ve insan hakları çevrelerinin dosyanın yeniden araştırılması çağrıları — BELGELENDİ
2024 32. yıldönümünde dosyanın hâlâ çözülemediğinin aktarılması — BELGELENDİ
2026 Dosya kesinleşmiş bir fail mahkûmiyeti olmadan arşivdeki önemli faili meçhul dosyalardan biri — GÜNCEL

49. Sonuç

SONUÇ

İzzet Kezer'in 23 Mart 1992'de Cizre'de Newroz olaylarını takip ederken başından vurularak öldürüldüğü tartışmasızdır. TİHV'nin 1992 raporu Kezer'in polis panzerinden açılan ateş sonucu öldürüldüğünü kaydederken, CPJ de İçişleri Bakanlığı'nın PKK'yi sorumlu tutan açıklamasıyla görgü tanıklarının güvenlik güçlerini işaret eden anlatımları arasındaki çelişkiyi açıkça ortaya koymuştur. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Kezer'in yanında bulunan gazeteciler:

beyaz bayrak taşıyordu.

Abdullah Arsoy, ateşin:

sokağın başındaki polis panzerinden

geldiğini ve Kezer'in bu sırada vurulduğunu anlattı. (Cumhuriyet Gazetesi)

Ancak başka bir tanık olan Faruk Balıkçı'nın sonraki anlatımında, panzerden ateş edildiği görülmesine rağmen Kezer'i vuran merminin kesin olarak panzerden geldiğini söyleyemeyeceği belirtildi. (Marmara Katalogu)

Bu nedenle en doğru bilimsel/hukuki ifade:

““Kezer'in güvenlik güçlerinin ateş açtığı sırada öldürüldüğünü ve merminin güvenlik güçlerinin bulunduğu yönden geldiğini gösteren güçlü tanıklık ve insan hakları kayıtları vardır; ancak öldürücü merminin belirli bir silahla eşleştirilmesini sağlayacak balistik kanıt ortaya konulmamıştır.””

Dosyayı daha da önemli hale getiren unsur ise:

1996 Susurluk Raporu'dur.

Raporun kamuoyuna açıklanmayan 11 sayfalık bölümünde, Kezer'in de aralarında bulunduğu bazı gazetecilerin devlet içinde yuvalanan çeteler tarafından öldürüldüğünün yazıldığı yönündeki bilgi daha sonraki kaynaklarda aktarıldı. (Independent Türkçe)

Bu, Kezer dosyası açısından çok ciddi bir devlet belgesi iddiasıdır.

Fakat:

“devlet içindeki çeteler”

ile

“JİTEM”

aynı kavram değildir.

Dahası:

belirli bir JİTEM personelinin Kezer'i öldürdüğünü

gösteren kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmuyor.

Dolayısıyla dosyanın bugünkü en güvenli sonucu:

Kesin olan İzzet Kezer öldürüldü.

23 Mart 1992'de Cizre'de başından vuruldu.

Gazeteciydi.

Beyaz bayrak taşıyan gazeteciler grubundaydı.

Güçlü biçimde desteklenen Ateşin güvenlik güçlerinin bulunduğu yönden geldiği.

Resmî karşı görüş Çatışma sırasında iki ateş arasında kaldığı.

Sonraki güçlü devlet belgesi iddiası Susurluk Raporu'nda devlet içi çeteler tarafından öldürülen gazeteciler arasında gösterildiği.

Kesinleşmeyen

JİTEM'in doğrudan faili olduğu.

Hangi personelin tetiği çektiği.

Cinayetin üst düzeyde kim tarafından emredildiği.

PKK'nin faili olduğu.

NİHAİ ARŞİV STATÜSÜ

“İZZET KEZER - ANA KATEGORİ: GAZETECİ CİNAYETLERİ / GÜVENLİK GÜÇLERİYLE TARTIŞMALI BAĞLANTI / YIL: 1992 / TARİH: 23.03.1992 / YER: CİZRE-ŞIRNAK / MESLEK: SABAH GAZETESİ FOTO MUHABİRİ / ÖLÜM: BELGELENDİ / OLAY: NEWROZ OLAYLARINI TAKİP EDERKEN SİLAHLI ATEŞ SONUCU BAŞINDAN VURULMA / BEYAZ BAYRAK: BELGELENDİ / ATEŞİN GÜVENLİK GÜÇLERİ YÖNÜNDEN GELDİĞİ: TİHV + CPJ + GÖRGÜ TANIKLARIYLA GÜÇLÜ ŞEKİLDE DESTEKLENİYOR / İÇİŞLERİ BAKANLIĞI: “İKİ ATEŞ ARASINDA” AÇIKLAMASI / PKK FAİLLİĞİ: DOĞRULANAMADI / MERMİ ÇEKİRDEĞİ: BULUNAMADIĞI AKTARILDI / BALİSTİK EŞLEŞTİRME: YAPILAMADI / BELİRLİ FAİL MAHKÛMİYETİ: YOK / SUSURLUK RAPORU: AÇIKLANMAYAN BÖLÜMDE DEVLET İÇİ ÇETELER TARAFINDAN ÖLDÜRÜLEN GAZETECİLER ARASINDA GÖSTERİLDİĞİ AKTARILDI / DEVLET İÇİ YASA DIŞI YAPI İHTİMALİ: GÜÇLÜ ARAŞTIRMA VERİSİ / JİTEM BAĞLANTISI: CİDDİ İDDİA VE ARAŞTIRMA HİPOTEZİ, KESİNLEŞMİŞ FAİLLİK YOK / TÜM EMİR-KOMUTA ZİNCİRİ: AYDINLATILMADI.”

Kitapta kullanılabilecek ana cümle

““İzzet Kezer, 23 Mart 1992'de Cizre'de Newroz olaylarını izlerken, aralarında Kezer'in de bulunduğu gazetecilerin beyaz bayrak taşıdığı sırada açılan ateş sonucunda başından vurularak öldürüldü. Dönemin İçişleri Bakanlığı olayı iki ateş arasında kalma olarak açıklarken, olay yerindeki gazetecilerin anlatımları ile Türkiye İnsan Hakları Vakfı ve Committee to Protect Journalists kayıtları ateşin güvenlik güçlerinin bulunduğu yönden geldiğine işaret etti. Ancak öldürücü merminin bulunamaması nedeniyle belirli bir silah veya fail tespit edilemedi. Daha sonra Susurluk Raporu'nun kamuoyuna açıklanmayan bölümünde Kezer'in devlet içinde yuvalanan çeteler tarafından öldürülen gazeteciler arasında gösterildiği aktarıldı. Bu husus JİTEM açısından ciddi bir araştırma başlığı oluşturmakla birlikte, Kezer'in JİTEM tarafından öldürüldüğünü kesinleştiren bir mahkeme kararı bulunmamaktadır.” (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)”

KAYNAK KATMANLARI - ÖZET

Kaynak Dosyadaki rol

TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı 1992 olay kaydı; polis panzerinden ateş ve beyaz bayraklı gazeteciler; mermi çekirdeğinin bulunamaması

Cumhuriyet Gazetesi arşivi Dönem olay akışı, tanıklar ve İçişleri Bakanlığı açıklaması

Committee to Protect Journalists / Kezer olayı; güvenlik güçlerinin ateşi yönündeki tanık anlatımları ve resmî açıklama Refworld arasındaki çelişki

Bianet Kezer biyografisi, tanıklıklar ve soruşturmanın yeterliliğine ilişkin değerlendirmeler

Independent Türkçe Dosyanın takipsizlik durumu ve Susurluk Raporu'nun açıklanmayan bölümü hakkında ikincil aktarım

BRT / Haber Aktüel Biyografik bilgiler

Karar / Yeni Şafak / İHA / Sözcü 18 / Star Sonraki araştırma ve soruşturma aktarımları; kaynakta ilgili bölümlerle sınırlı kullanım

KAYNAKÇA

İNSAN HAKLARI / RAPORLAR 1. Türkiye İnsan Hakları Vakfı - 1992 Türkiye İnsan Hakları Raporu.

DÖNEM / GAZETE ARŞİVİ 1. Cumhuriyet Gazetesi - 24 Mart 1992 tarihli olay ve tanık haberleri.

ULUSLARARASI GAZETECİLİK KAYNAĞI 1. Committee to Protect Journalists / Refworld - Journalists Killed in 1992: Izzet Kezer.

ARAŞTIRMA / SONRAKİ DÖNEM 1. Bianet - İzzet Kezer Cinayeti; Faruk Balıkçı ve diğer tanıklıklar. 2. Independent Türkçe - İzzet Kezer dosyası ve Susurluk Raporu aktarımı. 3. BRT / Haber Aktüel - biyografik bilgiler. 4. Karar, Yeni Şafak, İHA, Sözcü 18, Star - dosyada ilgili bölümlerde kullanılan sonraki dönem aktarımlar.

Bu dosyada güvenlik güçleri kaynaklı ateş iddiası, devlet içi yasa dışı yapı aktarımı ve JİTEM bağlantısı ayrı kanıt seviyelerinde değerlendirilmiştir.