DOSYA 29 / 30
Türkiye'nin Faili Meçhul ve Tartışmalı Siyasi Cinayetler Arşivi

Ali Gaffar Okkan Dosyası

24 Ocak 2001 - Yenişehir / Diyarbakır Makam aracına yönelik silahlı pusu, ilk soruşturma, Hizbullah bağlantısı, yargılama süreci ve JİTEM iddialarının kaynak temelli kronolojisi
ÖLÜM OLAYI: BELGELENDİİLK DÖNEM: KESİN FAIL TESPİT EDİLEMEDİSONRAKİ YARGISAL BAĞLANTI: HİZBULLAH
Hazırlanma standardı: Belge / İddia / Aktarım / Doğrulanamadı ayrımı - kaynak temelli arşiv metodolojisi
Not: 2001 ilk soruşturması ile sonraki Hizbullah bağlantılı yargılama ve yeniden yargılama süreçleri ayrı tutulmuştur.
Son güncelleme: Ağustos 2026
AdıAli Gaffar Okkan
Doğum1952 - Sakarya/Hendek
MeslekEmniyet müdürü
GöreviDiyarbakır İl Emniyet Müdürü
Ölüm tarihi24 Ocak 2001
YerDiyarbakır, Yenişehir, Sezai Karakoç Bulvarı
OlaySilahlı pusu / çapraz ateş
ÖlenlerGaffar Okkan + 5 polis memuru
Şehit polislerMehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş, Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı)
İlk resmî soruşturmaDiyarbakır Emniyeti + adli makamlar
Sonraki fail bağlantısıHizbullah
Öne çıkan sanıklarServet Yoldaş, Suat Çetin, Şener Dünük/Dönük, Veysi Şanlı, Mehmet Yaman; sonraki aşamalarda Mehmet Beşir Varol ve Mehmet Çiçek gibi isimler de dosyaya girdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Örgütsel bağlantıHizbullah
JİTEM bağlantısıDoğrulanamadı
Devlet içi örgütBu dosyada doğrulanmadı bağlantısı

✓ KAYNAK KONTROLÜ — BU DOSYADA YAPILAN DOĞRULAMALAR

  • 2001 saldırısında Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi ayrı ayrı korunmuştur.
  • 2003 TBMM kaydı ile sonraki Hizbullah bağlantılı yargılama süreçleri birbirine karıştırılmamıştır.
  • 2007 ilk karar, Yargıtay bozması ve 2008 yeniden yargılama zinciri ayrı tutulmuştur.
  • JİTEM/devlet içi gizli yapı bağlantısı, kaynakların izin verdiği sınırın ötesine taşınmamıştır.

1. Dosya Kimliği

Adı: Ali Gaffar Okkan Doğum: 1952 - Sakarya/Hendek Meslek: Emniyet müdürü Görevi: Diyarbakır İl Emniyet Müdürü Ölüm tarihi: 24 Ocak 2001 Yer: Diyarbakır, Yenişehir, Sezai Karakoç Bulvarı Olay: Silahlı pusu / çapraz ateş Ölenler: Gaffar Okkan + 5 polis memuru Şehit polisler: Mehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş, Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı) İlk resmî soruşturma: Diyarbakır Emniyeti + adli makamlar Sonraki fail bağlantısı: Hizbullah Öne çıkan sanıklar: Servet Yoldaş, Suat Çetin, Şener Dünük/Dönük, Veysi Şanlı, Mehmet Yaman; sonraki aşamalarda Mehmet Beşir Varol ve Mehmet Çiçek gibi isimler de dosyaya girdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir) Örgütsel bağlantı: Hizbullah JİTEM bağlantısı: Doğrulanamadı Devlet içi örgüt bağlantısı: Bu dosyada doğrulanmadı

TBMM kayıtları 24 Ocak 2001'de Gaffar Okkan ile 5 polis memurunun aynı saldırıda hayatını kaybettiğini açıkça kaydediyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

2. Gaffar Okkan Kimdi?

Ali Gaffar Okkan, özellikle Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü döneminde halkla kurduğu ilişki ve terörle mücadeledeki yaklaşımıyla tanındı.

TBMM'de 2024'te yapılan anma konuşmalarında Okkan'ın devlet-halk ilişkisini güçlendirdiği, Diyarbakır'da halkın sevgisini kazandığı ve bölgede önemli güvenlik çalışmaları yürüttüğü vurgulandı. (tbmm.gov.tr)

2024 tarihli TBMM konuşmalarında ayrıca Okkan'ın:

belirtildi. (tbmm.gov.tr)

Bu değerlendirmeler:

kamu makamlarının ve siyasetçilerin anma konuşmalarıdır.

Dolayısıyla biyografik/tarihsel bağlam için kullanılabilirler; suikastın nedeni konusunda tek başına delil değillerdir.

3. Diyarbakır Dönemi

Okkan'ın Diyarbakır'daki görev anlayışının önemli özelliklerinden biri:

vatandaş ile güvenlik güçleri arasındaki mesafeyi azaltmak

olarak aktarılıyor.

2024 TBMM kayıtlarında Okkan'ın bu yönü özellikle vurgulanmış; Diyarbakır'da halkın devlet kurumlarına güvenini artırdığı ifade edilmiştir. (tbmm.gov.tr)

Sonraki değerlendirmelerde onun bu yaklaşımının Hizbullah'a yönelik yoğun operasyonlarla birlikte ele alındığı da görülüyor.

Sözcü'nün 2024 tarihli araştırması, Okkan'ın Diyarbakır'da Hizbullah'a karşı yürütülen güvenlik operasyonlarında önemli rol oynadığını aktarıyor. (Sözcü)

Burada:

Hizbullah ile mücadele → BELGELENDİ/AKTARILDI

fakat:

“Bu nedenle öldürüldü” → motivasyon değerlendirmesi

olarak tutulmalı.

4. 24 Ocak 2001 - Suikast

24 Ocak 2001

günü Gaffar Okkan:

makam aracıyla Diyarbakır Valiliği yönüne

giderken saldırıya uğradı.

TBMM kayıtlarında saldırı:

silahlı saldırı

ve sonraki kayıtlarda:

terör saldırısı

olarak tanımlanıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Olay yeri:

Yenişehir ilçesi, Sezai Karakoç Bulvarı

olarak kaydedildi. (Anadolu Ajansı)

5. Çapraz Ateş

Saldırının en önemli fiziksel özelliği:

çapraz ateş

olmasıdır.

TBMM ve sonraki kaynaklarda Okkan'ın içinde bulunduğu makam aracının silahlı saldırganlar tarafından çapraz ateş altına alındığı belirtiliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu nedenle saldırı:

tek kişinin gerçekleştirdiği ani bir silahlı saldırı

olmaktan ziyade:

birden fazla saldırganın dahil olduğu planlı pusu

olarak değerlendirilmiştir.

6. Öldürülen Polisler

Gaffar Okkan'ın yanında 5 polis memuru da hayatını kaybetti:

Mehmet Kamalı

Sabri Kün

Mehmet Sepetçi

Atilla Durmuş

Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı)

Bu nedenle dosya sadece:

“Gaffar Okkan suikastı”

değil;

“Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi”

şeklinde kayıt altına alınmalı.

7. Tbmm'nin İlk Tutumu

Saldırının hemen ardından TBMM:

24 Ocak 2001

Genel Kurulunda:

öldürülmesini kınadı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Başkanvekili Nejat Arseven saldırıyı TBMM adına kınarken, milletvekilleri de ayrıca gündem dışı konuşmalar yaptı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu nedenle:

Saldırı → dönemsel devlet kaydıyla kesin.

8. İlk Dönemde Faıl Belli Miydi?

Hayır.

2003 tarihli TBMM araştırma önergesinde:

“Gaffar Okkan ve polis memurlarımızın cinayeti aydınlığa kavuşmamıştır.”

ifadesi yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Aynı önergede saldırının:

iyi eğitilmiş, disiplinli ve güçlü odaklarla desteklenen örgüt veya örgütlenmeler tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği

yönünde siyasi değerlendirme yapılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Ancak bu:

TBMM'ye sunulan araştırma önergesi

dir.

Bu nedenle:

“Saldırının arkasında kesin olarak şu örgüt vardı”

şeklinde okunmamalı.

9. Tbmm Araştırma Önergesinin Önemi

2003 tarihli önerge çok önemli çünkü saldırının üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen:

failin tam olarak belirlenememiş olduğunu

resmî bir Meclis belgesinde gösteriyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Önergede ayrıca:

“son derece karmaşık bir siyasal örgütün”

var olabileceği ileri sürüldü. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Bu:

siyasi değerlendirme

olarak kaydedilmeli.

Mahkeme hükmü değildir.

10. Hizbullah Bağlantısı

Daha sonraki soruşturmalarla birlikte:

Hizbullah

bağlantısı öne çıktı.

2007'de Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada:

Servet Yoldaş

Suat Çetin

Şener Dünük/Dönük

Veysi Şanlı

Mehmet Yaman

yargılandı.

Mahkeme:

Servet Yoldaş'a müebbet

Suat Çetin'e 10 yıl

Şener Dönük'e 6 yıl 3 ay

Veysi Şanlı'ya 3 yıl 1 ay

verirken:

Mehmet Yaman'ı beraat ettirdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Bu karar, Hizbullah bağlantısı bakımından dosyada önemli bir yargı aşamasıdır.

11. Servet Yoldaş

2007 tarihli mahkeme kararında:

Servet Yoldaş

Hizbullah adına ağır silahlı eylemlere katılmak ve anayasal düzeni zorla değiştirmeye yönelik örgütsel faaliyetler kapsamında suçlu bulundu.

Ceza:

ağırlaştırılmış müebbet

olarak verildi.

Daha sonra:

müebbet hapse

dönüştürüldü. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Ancak Bu cezanın:

Gaffar Okkan'ı doğrudan öldürme

nedeniyle verildiği şeklinde sadeleştirilmemesi gerekir.

Mahkeme kararının dayandığı suç vasfı ve eylemler ayrıca incelenmelidir.

12. Suat Çetin

Suat Çetin, Okkan suikastına katıldığı iddiasıyla önemli sanıklardan biriydi.

2007 kararında:

10 yıl hapis

cezası aldı. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Daha sonraki yargılama süreçlerinde bu dosyaya ilişkin kararlar tartışma konusu oldu.

2024 tarihli Sözcü araştırması, Çetin'in daha sonraki süreçte yeniden yargılama kararıyla serbest bırakıldığını aktarıyor. (Gerçek Gündem)

Bu nedenle:

“Suat Çetin'in mahkûmiyeti değişmez ve nihai bir hüküm olarak kaldı”

şeklinde yazmak yerine:

“Suat Çetin hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş, ancak sonraki hukuki süreçte yeniden yargılama/tahliye gelişmeleri yaşanmıştır.”

denmeli.

13. Şener Dünük / Dönük

Kaynaklarda soyadının:

Dünük

ve

Dönük

şeklinde yazıldığı görülüyor.

2007 kararında:

Şener Dönük

için:

6 yıl 3 ay

hapis cezası verildi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Arşivde isim varyasyonu ayrıca belirtilmeli.

14. Veysi Şanlı

Veysi Şanlı:

3 yıl 1 ay

hapis cezası aldı. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Bu cezanın gerekçesi:

Hizbullah'ın silahlı örgütlü faaliyetlerine katılma

çerçevesindeydi.

Dolayısıyla:

“Okkan'ın tetikçisi olarak kesinleşti”

şeklinde daha ileri bir ifade kullanmadan, mahkemenin hangi suçtan ceza verdiği belirtilmeli.

15. Mehmet Yaman

Beş sanık arasında:

Mehmet Yaman

hakkında farklı bir sonuç çıktı.

Mahkeme:

yeterli ve inandırıcı delil bulunmadığı

gerekçesiyle:

BERAAT

kararı verdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Bu nokta önemli:

İlk yargılamadaki bütün sanıklar mahkûm edilmedi.

16. Mehmet Beşir Varol

Daha sonraki yargılamalarda dosyanın önemli isimlerinden biri:

Mehmet Beşir Varol

oldu.

Kod adı:

“Melle Mizgin”

olarak geçiyor.

Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin gerekçeli kararında Varol'un:

Okkan suikastının talimatını verdiği

yönünde değerlendirme yapıldığı aktarılıyor. (İhlas Haber Ajansı)

Bu nedenle:

Örgütsel talimat zinciri → Varol

yargısal değerlendirmede önemli yer tutuyor.

17. Mehmet Beşir Varol'un Konumu

Mahkeme gerekçeli kararında Varol'un:

Hizbullah'ın çekirdek kadrosunda bulunduğu

ve Hüseyin Velioğlu'nun ölümünden sonra örgüt liderliği bakımından öne çıktığı anlatılıyor. (Habertürk)

Ayrıca:

Okkan suikastının talimatını verdiği

yönünde mahkeme gerekçesi bulunuyor. (Habertürk)

Bu dosyada:

“talimat zinciri”

açısından en önemli yargısal kayıtlardan biridir.

18. Mehmet Çiçek

Mehmet Çiçek de sonraki yargılamalarda:

Hizbullah'ın Diyarbakır sorumlusu

olarak tanımlandı. (İhlas Haber Ajansı)

Ancak onun Okkan saldırısındaki hukuki konumu ile başka bir polis memurunun öldürülmesine ilişkin sorumluluğu arasında ayrım yapılmalı.

2007/2008 sürecindeki mahkeme değerlendirmelerinde Çiçek'in:

Okkan saldırısına katıldığı

ve ayrıca başka bir polis memurunun öldürülmesi ile ilgili bulunduğu farklı başlıklar altında ele alınmıştı. (İhlas Haber Ajansı)

19. Yargıtay Bozması

Dosya tek karar aşamasında bitmedi.

2007'de verilen bazı kararlar:

Yargıtay 9. Ceza Dairesi

tarafından bozuldu.

Bunun üzerine sanıkların yeniden yargılanmasına geçildi. (İhlas Haber Ajansı)

Bu nedenle arşivde:

2007 ilk karar

Yargıtay bozması

yeniden yargılama

şeklinde bir hukuk zinciri kurulmalı.

20. 2008 Yeniden Yargılama

Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yeniden yargılama sürecinde:

Mehmet Beşir Varol

ve

Mehmet Çiçek

hakkında karar verildi.

Varol:

18 yıl 9 ay

Çiçek:

ağırlaştırılmış müebbetten çevrilmiş müebbet

cezaya çarptırıldı. (İhlas Haber Ajansı)

Burada dikkat:

Bu kararların gerekçeleri yalnızca Okkan suikastını değil, sanıkların diğer örgütsel/şiddet eylemlerini de kapsayabiliyor.

21. Okkan Suikastında “talimat” Meselesi

Mahkeme gerekçesinde:

Mehmet Beşir Varol'un Okkan suikastının talimatını verdiği

belirtildi. (İhlas Haber Ajansı)

Bu:

yargısal tespit

olduğu için dosyada önemli.

Ancak:

talimatı veren kişi = bütün saldırganlar

şeklinde okunmamalı.

Talimat zinciri ile:

ateş eden kişiler

ayrı aşamalardır.

22. 2019 Sonrası Tahliyeler

2024'te yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya göre, Okkan suikastı dosyasındaki hükümlülerin önemli bölümü:

2019 yerel seçimleri öncesinde

çeşitli hukuki düzenlemeler ve yeniden yargılama süreçleri sonucunda serbest kaldı. (Gerçek Gündem)

Bu nedenle bugün:

“Fail kadrosu hâlen cezaevinde.”

denemez.

Dosyanın hukuki sonucu ile kişilerin bugünkü infaz statüsünü ayrı tutmak gerekiyor.

23. Zamanaşımı Tartışmaları

2024'te Sözcü'nün araştırmasında:

Haydar Solmaz

ve

Siraç Şanlı

hakkında Okkan'ın ölümünden önce veya sonrasındaki Hizbullah eylemleri kapsamında yürütülen bazı davaların:

zaman aşımı nedeniyle düştüğü

aktarıldı. (Sözcü)

Ancak bu kişiler için:

Okkan suikastının kesin failleri

sonucunu yalnızca bu habere dayanarak kurmamak gerekir.

Bu dosyaların Okkan suikastıyla:

doğrudan mı, dolaylı mı

bağlandığı ayrıca incelenmeli.

24. Okkan'ın Öldürülmesinin Motivasyonu

Sonraki mahkeme gerekçesinde:

Hizbullah'ın:

prestij kazanmak

örgütün yeniden güçlendiğini göstermek

medyada büyük yankı oluşturmak

amacıyla Okkan'ı hedef aldığı değerlendirmesi yer aldı. (Gazete Vatan)

Ayrıca Okkan'ın:

medyatik

olması da hedef seçilme nedenlerinden biri olarak gösterildi. (Gazete Vatan)

Bu:

mahkeme gerekçesindeki motivasyon değerlendirmesi

olarak dosyaya alınabilir.

Bu, diğer dosyalardaki yalnızca siyasi yorumlardan daha güçlü bir kaynak seviyesidir.

25. Hizbullah'ın Okkan'ı Hedef Almasının Diğer Boyutu

Mahkeme gerekçesinde:

Hüseyin Velioğlu'nun 2000 yılında Beykoz'daki operasyonda öldürülmesi

sonrasında Hizbullah'ın örgütsel durumunun sarsıldığı ve Okkan suikastının bir tür güç gösterisi/prestij eylemi olarak değerlendirildiği aktarılıyor. (Gazete Vatan)

Bu nedenle:

Velioğlu'nun ölümü → 17 Ocak 2000

Okkan suikastı → 24 Ocak 2001

arasında yaklaşık bir yıl vardır.

Bu kronoloji mahkeme gerekçesindeki motivasyon anlatımıyla birlikte önem taşıyor.

26. Okkan'ın Hizbullah Operasyonları

Sözcü'nün 2024 tarihli araştırmasına göre Okkan'ın Diyarbakır'daki görevi sırasında Hizbullah'a yönelik önemli operasyonlar gerçekleştirildiği aktarılıyor. (Sözcü)

Bu nedenle:

Okkan - Hizbullah çatışması

dosyanın tarihsel bağlamında önemli.

Fakat:

Operasyon düzenlemek → öldürülme motivasyonunun tek ve kesin nedeni

değildir.

Mahkeme gerekçesi daha farklı bir motivasyon, yani örgütsel prestij/güç gösterisi üzerinde duruyor. (Gazete Vatan)

27. Jitem Bağlantısı

Burada dosya oldukça net.

JİTEM'in Okkan suikastını gerçekleştirdiği

DOĞRULANAMADI

Jandarma istihbarat yapısının faili olduğu

DOĞRULANAMADI

Devlet içi gizli yapının saldırıyı düzenlediği

DOĞRULANAMADI

Hizbullah bağlantısı

GÜÇLÜ YARGISAL TEMELE SAHİP

Bu nedenle kitapta:

“Gaffar Okkan suikastı JİTEM'in faili meçhul operasyonlarından biridir.”

şeklinde bir cümle kullanılmamalı.

Doğru sınıflandırma:

“Okkan suikastı, Hizbullah bağlantısı üzerinden soruşturulmuş ve çeşitli Hizbullah mensupları hakkında yargılamalar yapılmıştır.”

28. “devlet İçi Güçler” İddiası

2003 TBMM araştırma önergesinde:

“güçlü odaklarla desteklenen örgütler”

ifadesi kullanılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Ancak önerge:

JİTEM

veya

Emniyet/Jandarma içindeki belirli bir yapı

göstermemişti.

Dolayısıyla:

TBMM önergesi → saldırının arkasında güçlü bir örgüt olabileceği düşüncesi

olarak kullanılmalı.

JİTEM tespiti

olarak değil.

29. Okkan Dosyasında “hizbullah” İçin Kanıt Seviyesi

Bu dosyada:

1. Sanıkların Hizbullah bağlantısı

YARGI KARARLARIYLA BELGELENDİ

2. Bazı sanıkların Okkan saldırısına katılımı YARGILAMA/MAHKEME GEREKÇELERİYLE DESTEKLENDİ

3. Varol'un talimat verdiği MAHKEME GEREKÇESİNDE TESPİT EDİLDİ

4. Bütün saldırganların kimlikleri TAM OLARAK AYDINLATILMIŞ DEĞİL

5. JİTEM

DOĞRULANAMADI

Bu nedenle dosyanın ağırlık merkezi:

Hizbullah

olmalı.

30. Kanıt Matrisi

ID Konu Kaynak Tür Seviye Değerlendirm
GO-01 Ali Gaffar Okkan'ın emniyet müdürü olması TBMM/AA Biyografik BELGELENDİ e
GO-02 Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü TBMM/AA Resmî BELGELENDİ
GO-03 Halkla güçlü ilişki kurması TBMM Siyasi/resmî BELGELENDİ Anma konuşmaları
GO-04 Hizbullah'a yönelik operasyonlarda rolü Basın/sonraki araştırma Güvenlik kaynakları AKTARILDI
GO-05 24.01.2001'de öldürülmesi TBMM/AA Resmî BELGELENDİ
GO-06 Yenişehir/Sezai Karakoç Bulvarı AA Olay BELGELENDİ
GO-07 Çapraz ateş TBMM/AA Olay BELGELENDİ
GO-08 5 polis memurunun da öldürülmesi AA/TBMM Resmî BELGELENDİ
GO-09 Mehmet Kamalı AA Resmî BELGELENDİ
GO-10 Sabri Kün AA Resmî BELGELENDİ
GO-11 Mehmet Sepetçi AA Resmî BELGELENDİ
GO-12 Atilla Durmuş AA Resmî BELGELENDİ
GO-13 Selahattin Baysoy AA Resmî BELGELENDİ
GO-14 2003'te cinayetin hâlen aydınlatılamamış olması TBMM Resmî BELGELENDİ
GO-15 Güçlü/iyi eğitilmiş örgüt ihtimali TBMM önergesi Siyasi değerlendirme İDDİA/DEĞERLENDİ RME
GO-16 Hizbullah bağlantısı Mahkeme kararları Yargısal BELGELENDİ
GO-17 Servet Yoldaş'ın mahkûmiyeti Diyarbakır 4. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-18 Suat Çetin'in mahkûmiyeti Diyarbakır 4. ACM Yargı BELGELENDİ Sonraki süreç var
GO-19 Şener Dönük/Dünük mahkûmiyeti Diyarbakır 4. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-20 Veysi Şanlı mahkûmiyeti Diyarbakır 4. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-21 Mehmet Yaman beraati Diyarbakır 4. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-22 Yargıtay 9. CD bozması İHA/sonraki dava Yargı BELGELENDİ
GO-23 Mehmet Beşir Varol'un Hizbullah'taki konumu Mahkeme gerekçesi Yargı BELGELENDİ
GO-24 Varol'un suikast talimatıyla ilişkilendirilmesi Mahkeme gerekçesi Yargı BELGELENDİ
GO-25 Mehmet Çiçek'in Hizbullah Diyarbakır sorumlusu olarak tanımlanması Mahkeme gerekçesi Yargı BELGELENDİ
GO-26 Varol'a 18 yıl 9 ay ceza Diyarbakır 6. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-27 Çiçek'e müebbet ceza Diyarbakır 6. ACM Yargı BELGELENDİ
GO-28 Hizbullah'ın prestij/güç gösterisi amacı Mahkeme gerekçesi Yargısal değerlendirme BELGELENDİ Motivasyon
GO-29 Okkan'ın “medyatik” hedef olması Mahkeme gerekçesi Yargısal değerlendirme BELGELENDİ
GO-30 2019 sonrası bazı sanıkların serbest kalması Sonraki basın Hukuki süreç BELGELENDİ
GO-31 Suat Çetin'in yeniden yargılama sonrası serbest kalması Sonraki basın Hukuki süreç BELGELENDİ/AKTARILDI
GO-32 Haydar Solmaz hakkında zaman aşımı 2024 basın Yargı/basın BELGELENDİ/AKTARILDI Okkan bağı ayrıca incelenmeli
GO-33 Siraç Şanlı hakkında zaman aşımı 2024 basın Yargı/basın BELGELENDİ/AKTARILDI e
GO-34 JİTEM'in saldırıyı gerçekleştirdiği - - DOĞRULANAMADI
GO-35 Emniyet/Jandarma içi gizli yapı - - DOĞRULANAMADI
GO-36 Saldırının bütün tetikçilerinin kesinleşmiş kimliği - - TAM OLARAK DOĞRULANAMADI
GO-37 Hizbullah'ın olayla bağlantısı Yargı kararları Yargısal GÜÇLÜ BİÇİMDE BELGELENDİ

31. Hukuki Durum

Soru Sonuç
Gaffar Okkan öldürüldü mü? EVET - BELGELENDİ
Tarih 24 Ocak 2001
Yer Diyarbakır / Yenişehir
Saldırı Silahlı pusu / çapraz ateş
Ölen polis sayısı 5
İlk dönemde fail belirlendi mi? Hayır
Hizbullah bağlantısı ortaya çıktı mı? Evet
Hizbullah mensupları yargılandı mı? Evet
2007'de karar verildi mi? Evet
Yargıtay bozması oldu mu? Evet
Yeniden yargılama yapıldı mı? Evet
Mehmet Beşir Varol'un talimat rolü mahkeme Evet
gerekçesinde yer aldı mı?
Varol'a ceza verildi mi? Evet
Tüm doğrudan tetikçiler kesinleşti mi? Hayır
Bazı mahkûmlar sonradan serbest kaldı mı? Evet
JİTEM bağlantısı Doğrulanamadı
Devlet içi yapı bağlantısı Doğrulanamadı

32. Dosyanın En Önemli Hukuki Ayrımı

Bu dosyada:

“Hizbullah bağlantısı var mı?” EVET.

Bunu destekleyen mahkeme kararları mevcut. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

“Hizbullah mensupları hakkında mahkûmiyet kararları verildi mi?” EVET. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

“Bütün saldırganların kimlikleri ve rollerinin tamamı kesinleşti mi?” HAYIR.

“JİTEM saldırıyı gerçekleştirdi mi?”

DOĞRULANAMADI.

Bu nedenle dosyanın ana fail kategorisi:

HİZBULLAH

olarak belirgin.

33. Okkan Dosyasında “faili Meçhul” Dönemi

Bu dosyanın ilginç tarafı:

2001 → saldırı

2003 → TBMM: hâlâ aydınlatılmadı

2007 → ilk önemli mahkûmiyetler

şeklindeki süreçtir.

Yani olay:

ilk günlerde faili meçhul

iken,

yıllar içinde belirli örgütsel ve kişisel bağlantılara

ulaştı.

Bu yönüyle dosya, çalışmanın genel metodolojisi açısından iyi bir örnek:

“Bir olayın ilk soruşturmadaki bilinmezliği, daha sonra ortaya çıkan yargısal deliller nedeniyle aynı seviyede kalmak zorunda değildir.”

34. 2003 Tbmm Önergesi İle 2007 Mahkeme Arasındaki

FARK

2003 TBMM önergesi:

“Kim yaptı?”

sorusunun hâlâ açık olduğunu gösteriyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

2007 mahkemesi ise:

Hizbullah bağlantılı sanıklar

hakkında ceza verdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Bu iki belgeyi birlikte kullanmak mümkün.

Ancak:

“TBMM 2003'te faili meçhul dedi, o halde bugün de faili meçhul.”

demek yanlış.

Aynı şekilde:

“2007'de Hizbullah bağlantısı ortaya çıktı, o halde bütün ayrıntılar çözülmüş oldu.”

demek de yanlış.

35. 24 Ocak Tarihinin Özel Konumu

Okkan suikastı:

24 Ocak 2001

Uğur Mumcu suikastı:

24 Ocak 1993

Bu nedenle iki olay daha sonraki yıllarda kamuoyunda aynı tarihle ilişkilendirildi.

TBMM'deki 2012 konuşmasında 24 Ocak:

Uğur Mumcu ve Gaffar Okkan'ın suikastları

nedeniyle özel olarak anıldı. (tbmm.gov.tr)

Ancak:

24 Ocak ortaklığı → aynı örgütün faili olduğu anlamına gelmez.

Bu sadece kronolojik bir örtüşmedir.

36. Uğur Mumcu Dosyası İle Bağlantı

Artık arşivde:

21. Abdi İpekçi

22. Muammer Aksoy

23. Bahriye Üçok

24. Ahmet Taner Kışlalı

25. Necip Hablemitoğlu

26. Gaffar Okkan

dosyaları bulunuyor.

Okkan dosyası, bu zincirde:

JİTEM değil, Hizbullah bağlantısının yargısal olarak öne çıktığı dosya

olarak ayrıca sınıflandırılmalı.

Bu ayrım kitabın genel güvenilirliği açısından çok önemli.

37. Jitem Araştırması İçin Özel Not

Okkan dosyasını JİTEM kitabına koyarken bölümün başına şu metodolojik not konabilir:

“Bu dosya JİTEM'in faaliyetlerine örnek olduğu için değil, 1990'lar ve 2000'lerin başındaki faili meçhul/siyasi şiddet dosyalarında aynı dönemin farklı silahlı aktörlerinin de bulunduğunu göstermek amacıyla incelenmektedir.”

Çünkü:

Hizbullah

JİTEM

PKK

Devrimci Sol

Tevhid-Selam

aynı örgütsel kategoriye konulamaz.

38. Açık Kalan Araştırma Soruları

1. 2001 olay yeri balistik raporlarının tamamı nerede?

2. Saldırıda kullanılan silahlar kaç farklı silahtı?

3. Yakalanan sanıkların parmak izi/DNA eşleşmeleri var mıydı?

4. Mehmet Beşir Varol'un talimat zincirini hangi somut deliller destekliyordu?

5. 2007 mahkeme gerekçesinin tamamı hangi eylemleri Okkan suikastıyla ilişkilendiriyor?

6. Yargıtay bozmasının tam gerekçesi neydi?

7. Yeniden yargılama sonucunda verilen hükümlerin tümü kesinleşti mi?

8. 2019 sonrası serbest kalan sanıkların her biri hangi hukuki gerekçeyle tahliye edildi?

9. Okkan suikastında doğrudan ateş eden kişilerin tamamının kimlikleri kesinleşmiş miydi?

10. 2003 TBMM araştırma önergesinde belirtilen “güçlü odaklar” hangi somut istihbarat bilgisine dayanıyordu?

11. JİTEM bağlantısını ileri süren sonraki anlatımlar varsa bunların ilk kaynağı nedir?

12. Bu iddiaların Hizbullah hakkındaki kesinleşmiş yargısal bulgularla herhangi bir kesişme noktası var mı?

39. Zaman Tüneli

1952 Ali Gaffar Okkan doğdu — BELGELENDİ
1990'lar Emniyet görevleri ve terörle mücadele — BELGELENDİ/AKTARILDI
1990'lar sonu Diyarbakır İl Emniyet Müdürü — BELGELENDİ
2000 Hüseyin Velioğlu Beykoz operasyonunda öldürüldü — BELGELENDİ
24.01.2001 Gaffar Okkan ve 5 polis öldürüldü — BELGELENDİ
2001-2003 İlk soruşturma — BELGELENDİ
2003 TBMM: cinayet henüz aydınlatılamadı — BELGELENDİ
2007 Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi ilk önemli karar — BELGELENDİ
2007 1 sanık beraat, 4 sanık hakkında cezalar — BELGELENDİ
2007/2008 Yargıtay bozması ve yeniden yargılama — BELGELENDİ
2008 Varol ve Çiçek hakkında yeni kararlar — BELGELENDİ
2019 Bazı hükümlülerin tahliye süreçleri — AKTARILDI
2024 Dosyanın hukuki akıbeti üzerine yeniden değerlendirmeler — BELGELENDİ/AKTARILDI
2026 Okkan'ın 25. ölüm yıldönümü anıldı — BELGELENDİ
2026'da da Okkan ve beş pol olis memuru için anma töreni düzenlendi. (Habertürk)

40. Sonuç

SONUÇ

Ali Gaffar Okkan'ın 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de, makam aracıyla seyir halindeyken düzenlenen silahlı pusu sonucu öldürüldüğü kesin olarak belgelenmiştir. Aynı saldırıda polis memurları Mehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş ve Selahattin Baysoy da hayatını kaybetmiştir. (Anadolu Ajansı)

Saldırının hemen sonrasında failler açıklığa kavuşmamıştı. Nitekim 2003 tarihli TBMM araştırma önergesinde cinayetin hâlâ aydınlatılamamış olduğu açıkça belirtilmiştir. Önergede saldırının arkasında iyi eğitimli ve güçlü örgütlenmelerin bulunabileceği yönünde siyasi bir değerlendirme de yapılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)

Daha sonraki yıllarda soruşturma Hizbullah bağlantısı üzerinde yoğunlaştı. Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2007 tarihli kararında beş sanık yargılandı; Servet Yoldaş'a müebbet, Suat Çetin'e 10 yıl, Şener Dönük'e 6 yıl 3 ay ve Veysi Şanlı'ya 3 yıl 1 ay hapis cezası verilirken, Mehmet Yaman beraat etti. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)

Bu kararların tamamı nihai biçimde tek aşamada kalmadı. Yargıtay 9. Ceza Dairesi bazı kararları bozdu ve yeniden yargılama yapıldı. Daha sonraki Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi sürecinde Mehmet Beşir Varol'un Okkan suikastının talimatını verdiği yönündeki değerlendirme gerekçeli kararda yer aldı. (İhlas Haber Ajansı)

Mahkeme gerekçesinde saldırının, Hizbullah'ın örgütsel prestij ve güç gösterisi amacı taşıdığı; Okkan'ın kamuoyu tarafından tanınan bir emniyet müdürü olması nedeniyle hedef seçildiği yönünde değerlendirme yapıldı. (Gazete Vatan)

Ancak dosyada bir başka önemli gerçek daha var: 2007'de verilen mahkûmiyetler, bütün saldırganların kimliklerinin ve her birinin saldırıdaki rolünün eksiksiz biçimde kesinleştiği anlamına gelmiyor. Bazı sanıkların daha sonra yeniden yargılandığı, bazı hükümlülerin ise 2019 sonrası süreçlerde tahliye edildiği bildirildi. (İhlas Haber Ajansı)

Bu nedenle JİTEM projesi açısından:

Okkan'ın öldürülmesi → KESİN

Silahlı pusunun gerçekleşmesi → KESİN

Hizbullah bağlantısı → GÜÇLÜ YARGISAL TEMELE SAHİP

Bazı Hizbullah mensupları hakkında mahkûmiyet → BELGELENDİ

Talimat zincirinde Mehmet Beşir Varol → MAHKEME GEREKÇESİNDE YER ALDI

Bütün tetikçilerin kimliği ve nihai ceza sorumluluğu → TAM OLARAK KESİNLEŞMEDİ

JİTEM bağlantısı → DOĞRULANAMADI

şeklinde sınıflandırılmalı.

41. Nihai Arşiv Sınıflandırması

NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI

“GAFFAR OKKAN - ANA KATEGORİ: DEVLET GÖREVLİLERİ / SUİKAST / YIL: 2001 / TARİH: 24.01.2001 / YER: DİYARBAKIR-YENİŞEHİR-SEZAİ KARAKOÇ BULVARI / ÖLÜM: BELGELENDİ / OLAY: MAKAM ARACINA YÖNELİK SİLAHLI PUSU VE ÇAPRAZ ATEŞ / ÖLENLER: GAFFAR OKKAN + 5 POLİS / İLK DÖNEM: FAİLLER TESPİT EDİLEMEDİ / 2003 TBMM: CİNAYET HALEN AYDINLATILAMAMIŞ OLARAK KAYDA GEÇTİ / SONRAKİ SORUŞTURMA: HİZBULLAH BAĞLANTISI / 2007: HİZBULLAH BAĞLANTILI SANIKLAR HAKKINDA MAHKÛMİYETLER / MEHMET YAMAN: BERAAT / YARGITAY: BOZMA / YENİDEN YARGILAMA: YAPILDI / MEHMET BEŞİR VAROL: MAHKEME GEREKÇESİNDE SUİKAST TALİMATINI VEREN KİŞİ OLARAK GÖSTERİLDİ / HİZBULLAH'IN MOTİVASYONU: PRESTİJ/GÜÇ GÖSTERİSİ OLARAK MAHKEMECE DEĞERLENDİRİLDİ / TÜM TETİKÇİLERİN ROLLERİ: TAM OLARAK KESİNLEŞMEDİ / JİTEM FAİLLİĞİ: DOĞRULANAMADI / DEVLET İÇİ GİZLİ YAPI: DOĞRULANAMADI.”

Kitapta kullanılabilecek ana cümle

“Ali Gaffar Okkan ve beş polis memuru, 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de makam aracına yönelik planlı bir silahlı pusu sonucu öldürüldü. Cinayet ilk yıllarında faili meçhul olarak kaldı; sonraki soruşturma ve yargılamalarda Hizbullah bağlantısı ortaya konuldu ve örgütle bağlantılı bazı sanıklar hakkında mahkûmiyet kararları verildi. Mahkeme gerekçelerinde Mehmet Beşir Varol'un suikastın talimatını verdiği ve Okkan'ın örgütün prestij kazanma/güç gösterisi amacıyla hedef seçildiği yönünde tespitler yer aldı. Buna karşılık bütün saldırganların hukuki sorumluluğu aynı kesinlikte ortaya konulmuş değildir ve JİTEM bağlantısı bu dosyada doğrulanmamıştır.” (İhlas Haber Ajansı)”

NİHAİ ARŞİV STATÜSÜ

NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI “Ali Gaffar Okkan ve beş polis memuru, 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de makam aracına yönelik planlı bir silahlı pusu sonucu öldürüldü. Cinayet ilk yıllarında faili meçhul olarak kaldı; sonraki soruşturma ve yargılamalarda Hizbullah bağlantısı ortaya konuldu ve örgütle bağlantılı bazı sanıklar hakkında mahkûmiyet kararları verildi. Mahkeme gerekçelerinde Mehmet Beşir Varol'un suikastın talimatını verdiği ve Okkan'ın örgütün prestij kazanma/güç gösterisi amacıyla hedef seçildiği yönünde tespitler yer aldı. Buna karşılık bütün saldırganların hukuki sorumluluğu aynı kesinlikte ortaya konulmuş değildir ve JİTEM bağlantısı bu dosyada doğrulanmamıştır.” (İhlas Haber Ajansı)

KAYNAK KATMANLARI - ÖZET

Kaynak Dosyadaki rol

TBMM kayıtları / tutanaklar Saldırının tarihi, yeri, kurbanlar ve ilk dönemdeki soruşturma durumuna ilişkin resmî kayıtlar

Anadolu Ajansı / kurumsal Okkan ve beş polis memurunun anılması ve olayın tarihsel çerçevesi kaynaklar

YENİ ASYA ve dönem/sonraki 2007 ilk mahkeme kararı, sanıklar ve ceza sonuçlarına ilişkin aktarım basın

İHA / mahkeme gerekçesi Yargıtay bozması, 2008 yeniden yargılama ve Varol/Çiçek hakkında kararlar aktarımları

Gerçek Gündem / Sözcü / Tahliye, yeniden yargılama ve bazı dosyaların sonraki hukuki durumlarına sonraki basın ilişkin aktarım

Proje arşivi / araştırma metni JİTEM ayrımı, kanıt seviyeleri ve dosyanın metodolojik sınıflandırması

KAYNAKÇA

RESMÎ / YARGISAL 1. TBMM Genel Kurul ve araştırma önergesi/tutanakları - Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi ile ilk dönem soruşturma kayıtları.

2. Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi - 2007 tarihli ilk karar aktarımı.

3. Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi - 2008 yeniden yargılama ve gerekçeli karar aktarımı.

DÖNEM / SONRAKİ BASIN 1. Anadolu Ajansı - Gaffar Okkan ve beş polis memuruna ilişkin kurumsal haberler.

2. YENİ ASYA - 2007 mahkeme kararındaki sanıklar ve ceza sonuçları.

3. İhlas Haber Ajansı - Yargıtay bozması ve 2008 yeniden yargılama sonuçları.

4. Gazete Vatan / Sözcü / Gerçek Gündem - mahkeme gerekçesi ve sonraki hukuki süreç aktarımları.

ARAŞTIRMA / PROJE 1. Gaffar Okkan proje dosyası - Hizbullah/JİTEM ayrımı ve kanıt seviyeleri.