| Adı | Ali Gaffar Okkan |
| Doğum | 1952 - Sakarya/Hendek |
| Meslek | Emniyet müdürü |
| Görevi | Diyarbakır İl Emniyet Müdürü |
| Ölüm tarihi | 24 Ocak 2001 |
| Yer | Diyarbakır, Yenişehir, Sezai Karakoç Bulvarı |
| Olay | Silahlı pusu / çapraz ateş |
| Ölenler | Gaffar Okkan + 5 polis memuru |
| Şehit polisler | Mehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş, Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı) |
| İlk resmî soruşturma | Diyarbakır Emniyeti + adli makamlar |
| Sonraki fail bağlantısı | Hizbullah |
| Öne çıkan sanıklar | Servet Yoldaş, Suat Çetin, Şener Dünük/Dönük, Veysi Şanlı, Mehmet Yaman; sonraki aşamalarda Mehmet Beşir Varol ve Mehmet Çiçek gibi isimler de dosyaya girdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir) |
| Örgütsel bağlantı | Hizbullah |
| JİTEM bağlantısı | Doğrulanamadı |
| Devlet içi örgüt | Bu dosyada doğrulanmadı bağlantısı |
✓ KAYNAK KONTROLÜ — BU DOSYADA YAPILAN DOĞRULAMALAR
- 2001 saldırısında Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi ayrı ayrı korunmuştur.
- 2003 TBMM kaydı ile sonraki Hizbullah bağlantılı yargılama süreçleri birbirine karıştırılmamıştır.
- 2007 ilk karar, Yargıtay bozması ve 2008 yeniden yargılama zinciri ayrı tutulmuştur.
- JİTEM/devlet içi gizli yapı bağlantısı, kaynakların izin verdiği sınırın ötesine taşınmamıştır.
1. Dosya Kimliği
Adı: Ali Gaffar Okkan Doğum: 1952 - Sakarya/Hendek Meslek: Emniyet müdürü Görevi: Diyarbakır İl Emniyet Müdürü Ölüm tarihi: 24 Ocak 2001 Yer: Diyarbakır, Yenişehir, Sezai Karakoç Bulvarı Olay: Silahlı pusu / çapraz ateş Ölenler: Gaffar Okkan + 5 polis memuru Şehit polisler: Mehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş, Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı) İlk resmî soruşturma: Diyarbakır Emniyeti + adli makamlar Sonraki fail bağlantısı: Hizbullah Öne çıkan sanıklar: Servet Yoldaş, Suat Çetin, Şener Dünük/Dönük, Veysi Şanlı, Mehmet Yaman; sonraki aşamalarda Mehmet Beşir Varol ve Mehmet Çiçek gibi isimler de dosyaya girdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir) Örgütsel bağlantı: Hizbullah JİTEM bağlantısı: Doğrulanamadı Devlet içi örgüt bağlantısı: Bu dosyada doğrulanmadı
TBMM kayıtları 24 Ocak 2001'de Gaffar Okkan ile 5 polis memurunun aynı saldırıda hayatını kaybettiğini açıkça kaydediyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
2. Gaffar Okkan Kimdi?
Ali Gaffar Okkan, özellikle Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü döneminde halkla kurduğu ilişki ve terörle mücadeledeki yaklaşımıyla tanındı.
TBMM'de 2024'te yapılan anma konuşmalarında Okkan'ın devlet-halk ilişkisini güçlendirdiği, Diyarbakır'da halkın sevgisini kazandığı ve bölgede önemli güvenlik çalışmaları yürüttüğü vurgulandı. (tbmm.gov.tr)
2024 tarihli TBMM konuşmalarında ayrıca Okkan'ın:
- Diyarbakır halkıyla güçlü bağ kurduğu,
- güvenlik hizmetlerinde vatandaş merkezli yaklaşım sergilediği,
- terörle mücadelede aktif olduğu
belirtildi. (tbmm.gov.tr)
Bu değerlendirmeler:
kamu makamlarının ve siyasetçilerin anma konuşmalarıdır.
Dolayısıyla biyografik/tarihsel bağlam için kullanılabilirler; suikastın nedeni konusunda tek başına delil değillerdir.
3. Diyarbakır Dönemi
Okkan'ın Diyarbakır'daki görev anlayışının önemli özelliklerinden biri:
vatandaş ile güvenlik güçleri arasındaki mesafeyi azaltmak
olarak aktarılıyor.
2024 TBMM kayıtlarında Okkan'ın bu yönü özellikle vurgulanmış; Diyarbakır'da halkın devlet kurumlarına güvenini artırdığı ifade edilmiştir. (tbmm.gov.tr)
Sonraki değerlendirmelerde onun bu yaklaşımının Hizbullah'a yönelik yoğun operasyonlarla birlikte ele alındığı da görülüyor.
Sözcü'nün 2024 tarihli araştırması, Okkan'ın Diyarbakır'da Hizbullah'a karşı yürütülen güvenlik operasyonlarında önemli rol oynadığını aktarıyor. (Sözcü)
Burada:
Hizbullah ile mücadele → BELGELENDİ/AKTARILDI
fakat:
“Bu nedenle öldürüldü” → motivasyon değerlendirmesi
olarak tutulmalı.
4. 24 Ocak 2001 - Suikast
24 Ocak 2001
günü Gaffar Okkan:
makam aracıyla Diyarbakır Valiliği yönüne
giderken saldırıya uğradı.
TBMM kayıtlarında saldırı:
silahlı saldırı
ve sonraki kayıtlarda:
terör saldırısı
olarak tanımlanıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Olay yeri:
Yenişehir ilçesi, Sezai Karakoç Bulvarı
olarak kaydedildi. (Anadolu Ajansı)
5. Çapraz Ateş
Saldırının en önemli fiziksel özelliği:
çapraz ateş
olmasıdır.
TBMM ve sonraki kaynaklarda Okkan'ın içinde bulunduğu makam aracının silahlı saldırganlar tarafından çapraz ateş altına alındığı belirtiliyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Bu nedenle saldırı:
tek kişinin gerçekleştirdiği ani bir silahlı saldırı
olmaktan ziyade:
birden fazla saldırganın dahil olduğu planlı pusu
olarak değerlendirilmiştir.
6. Öldürülen Polisler
Gaffar Okkan'ın yanında 5 polis memuru da hayatını kaybetti:
Mehmet Kamalı
Sabri Kün
Mehmet Sepetçi
Atilla Durmuş
Selahattin Baysoy. (Anadolu Ajansı)
Bu nedenle dosya sadece:
“Gaffar Okkan suikastı”
değil;
“Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi”
şeklinde kayıt altına alınmalı.
7. Tbmm'nin İlk Tutumu
Saldırının hemen ardından TBMM:
24 Ocak 2001
Genel Kurulunda:
- Okkan'ın,
- 5 polis memurunun
öldürülmesini kınadı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Başkanvekili Nejat Arseven saldırıyı TBMM adına kınarken, milletvekilleri de ayrıca gündem dışı konuşmalar yaptı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Bu nedenle:
Saldırı → dönemsel devlet kaydıyla kesin.
8. İlk Dönemde Faıl Belli Miydi?
Hayır.
2003 tarihli TBMM araştırma önergesinde:
“Gaffar Okkan ve polis memurlarımızın cinayeti aydınlığa kavuşmamıştır.”
ifadesi yer alıyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Aynı önergede saldırının:
iyi eğitilmiş, disiplinli ve güçlü odaklarla desteklenen örgüt veya örgütlenmeler tarafından gerçekleştirilmiş olabileceği
yönünde siyasi değerlendirme yapılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Ancak bu:
TBMM'ye sunulan araştırma önergesi
dir.
Bu nedenle:
“Saldırının arkasında kesin olarak şu örgüt vardı”
şeklinde okunmamalı.
9. Tbmm Araştırma Önergesinin Önemi
2003 tarihli önerge çok önemli çünkü saldırının üzerinden yaklaşık iki yıl geçmesine rağmen:
failin tam olarak belirlenememiş olduğunu
resmî bir Meclis belgesinde gösteriyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Önergede ayrıca:
“son derece karmaşık bir siyasal örgütün”
var olabileceği ileri sürüldü. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Bu:
siyasi değerlendirme
olarak kaydedilmeli.
Mahkeme hükmü değildir.
10. Hizbullah Bağlantısı
Daha sonraki soruşturmalarla birlikte:
Hizbullah
bağlantısı öne çıktı.
2007'de Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen davada:
Servet Yoldaş
Suat Çetin
Şener Dünük/Dönük
Veysi Şanlı
Mehmet Yaman
yargılandı.
Mahkeme:
Servet Yoldaş'a müebbet
Suat Çetin'e 10 yıl
Şener Dönük'e 6 yıl 3 ay
Veysi Şanlı'ya 3 yıl 1 ay
verirken:
Mehmet Yaman'ı beraat ettirdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Bu karar, Hizbullah bağlantısı bakımından dosyada önemli bir yargı aşamasıdır.
11. Servet Yoldaş
2007 tarihli mahkeme kararında:
Servet Yoldaş
Hizbullah adına ağır silahlı eylemlere katılmak ve anayasal düzeni zorla değiştirmeye yönelik örgütsel faaliyetler kapsamında suçlu bulundu.
Ceza:
ağırlaştırılmış müebbet
olarak verildi.
Daha sonra:
müebbet hapse
dönüştürüldü. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Ancak Bu cezanın:
Gaffar Okkan'ı doğrudan öldürme
nedeniyle verildiği şeklinde sadeleştirilmemesi gerekir.
Mahkeme kararının dayandığı suç vasfı ve eylemler ayrıca incelenmelidir.
12. Suat Çetin
Suat Çetin, Okkan suikastına katıldığı iddiasıyla önemli sanıklardan biriydi.
2007 kararında:
10 yıl hapis
cezası aldı. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Daha sonraki yargılama süreçlerinde bu dosyaya ilişkin kararlar tartışma konusu oldu.
2024 tarihli Sözcü araştırması, Çetin'in daha sonraki süreçte yeniden yargılama kararıyla serbest bırakıldığını aktarıyor. (Gerçek Gündem)
Bu nedenle:
“Suat Çetin'in mahkûmiyeti değişmez ve nihai bir hüküm olarak kaldı”
şeklinde yazmak yerine:
“Suat Çetin hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş, ancak sonraki hukuki süreçte yeniden yargılama/tahliye gelişmeleri yaşanmıştır.”
denmeli.
13. Şener Dünük / Dönük
Kaynaklarda soyadının:
Dünük
ve
Dönük
şeklinde yazıldığı görülüyor.
2007 kararında:
Şener Dönük
için:
6 yıl 3 ay
hapis cezası verildi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Arşivde isim varyasyonu ayrıca belirtilmeli.
14. Veysi Şanlı
Veysi Şanlı:
3 yıl 1 ay
hapis cezası aldı. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Bu cezanın gerekçesi:
Hizbullah'ın silahlı örgütlü faaliyetlerine katılma
çerçevesindeydi.
Dolayısıyla:
“Okkan'ın tetikçisi olarak kesinleşti”
şeklinde daha ileri bir ifade kullanmadan, mahkemenin hangi suçtan ceza verdiği belirtilmeli.
15. Mehmet Yaman
Beş sanık arasında:
Mehmet Yaman
hakkında farklı bir sonuç çıktı.
Mahkeme:
yeterli ve inandırıcı delil bulunmadığı
gerekçesiyle:
BERAAT
kararı verdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Bu nokta önemli:
İlk yargılamadaki bütün sanıklar mahkûm edilmedi.
16. Mehmet Beşir Varol
Daha sonraki yargılamalarda dosyanın önemli isimlerinden biri:
Mehmet Beşir Varol
oldu.
Kod adı:
“Melle Mizgin”
olarak geçiyor.
Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nin gerekçeli kararında Varol'un:
Okkan suikastının talimatını verdiği
yönünde değerlendirme yapıldığı aktarılıyor. (İhlas Haber Ajansı)
Bu nedenle:
Örgütsel talimat zinciri → Varol
yargısal değerlendirmede önemli yer tutuyor.
17. Mehmet Beşir Varol'un Konumu
Mahkeme gerekçeli kararında Varol'un:
Hizbullah'ın çekirdek kadrosunda bulunduğu
ve Hüseyin Velioğlu'nun ölümünden sonra örgüt liderliği bakımından öne çıktığı anlatılıyor. (Habertürk)
Ayrıca:
Okkan suikastının talimatını verdiği
yönünde mahkeme gerekçesi bulunuyor. (Habertürk)
Bu dosyada:
“talimat zinciri”
açısından en önemli yargısal kayıtlardan biridir.
18. Mehmet Çiçek
Mehmet Çiçek de sonraki yargılamalarda:
Hizbullah'ın Diyarbakır sorumlusu
olarak tanımlandı. (İhlas Haber Ajansı)
Ancak onun Okkan saldırısındaki hukuki konumu ile başka bir polis memurunun öldürülmesine ilişkin sorumluluğu arasında ayrım yapılmalı.
2007/2008 sürecindeki mahkeme değerlendirmelerinde Çiçek'in:
Okkan saldırısına katıldığı
ve ayrıca başka bir polis memurunun öldürülmesi ile ilgili bulunduğu farklı başlıklar altında ele alınmıştı. (İhlas Haber Ajansı)
19. Yargıtay Bozması
Dosya tek karar aşamasında bitmedi.
2007'de verilen bazı kararlar:
Yargıtay 9. Ceza Dairesi
tarafından bozuldu.
Bunun üzerine sanıkların yeniden yargılanmasına geçildi. (İhlas Haber Ajansı)
Bu nedenle arşivde:
2007 ilk karar
↓
Yargıtay bozması
↓
yeniden yargılama
şeklinde bir hukuk zinciri kurulmalı.
20. 2008 Yeniden Yargılama
Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde yapılan yeniden yargılama sürecinde:
Mehmet Beşir Varol
ve
Mehmet Çiçek
hakkında karar verildi.
Varol:
18 yıl 9 ay
Çiçek:
ağırlaştırılmış müebbetten çevrilmiş müebbet
cezaya çarptırıldı. (İhlas Haber Ajansı)
Burada dikkat:
Bu kararların gerekçeleri yalnızca Okkan suikastını değil, sanıkların diğer örgütsel/şiddet eylemlerini de kapsayabiliyor.
21. Okkan Suikastında “talimat” Meselesi
Mahkeme gerekçesinde:
Mehmet Beşir Varol'un Okkan suikastının talimatını verdiği
belirtildi. (İhlas Haber Ajansı)
Bu:
yargısal tespit
olduğu için dosyada önemli.
Ancak:
talimatı veren kişi = bütün saldırganlar
şeklinde okunmamalı.
Talimat zinciri ile:
ateş eden kişiler
ayrı aşamalardır.
22. 2019 Sonrası Tahliyeler
2024'te yayımlanan kapsamlı bir araştırmaya göre, Okkan suikastı dosyasındaki hükümlülerin önemli bölümü:
2019 yerel seçimleri öncesinde
çeşitli hukuki düzenlemeler ve yeniden yargılama süreçleri sonucunda serbest kaldı. (Gerçek Gündem)
Bu nedenle bugün:
“Fail kadrosu hâlen cezaevinde.”
denemez.
Dosyanın hukuki sonucu ile kişilerin bugünkü infaz statüsünü ayrı tutmak gerekiyor.
23. Zamanaşımı Tartışmaları
2024'te Sözcü'nün araştırmasında:
Haydar Solmaz
ve
Siraç Şanlı
hakkında Okkan'ın ölümünden önce veya sonrasındaki Hizbullah eylemleri kapsamında yürütülen bazı davaların:
zaman aşımı nedeniyle düştüğü
aktarıldı. (Sözcü)
Ancak bu kişiler için:
Okkan suikastının kesin failleri
sonucunu yalnızca bu habere dayanarak kurmamak gerekir.
Bu dosyaların Okkan suikastıyla:
doğrudan mı, dolaylı mı
bağlandığı ayrıca incelenmeli.
24. Okkan'ın Öldürülmesinin Motivasyonu
Sonraki mahkeme gerekçesinde:
Hizbullah'ın:
prestij kazanmak
örgütün yeniden güçlendiğini göstermek
medyada büyük yankı oluşturmak
amacıyla Okkan'ı hedef aldığı değerlendirmesi yer aldı. (Gazete Vatan)
Ayrıca Okkan'ın:
medyatik
olması da hedef seçilme nedenlerinden biri olarak gösterildi. (Gazete Vatan)
Bu:
mahkeme gerekçesindeki motivasyon değerlendirmesi
olarak dosyaya alınabilir.
Bu, diğer dosyalardaki yalnızca siyasi yorumlardan daha güçlü bir kaynak seviyesidir.
25. Hizbullah'ın Okkan'ı Hedef Almasının Diğer Boyutu
Mahkeme gerekçesinde:
Hüseyin Velioğlu'nun 2000 yılında Beykoz'daki operasyonda öldürülmesi
sonrasında Hizbullah'ın örgütsel durumunun sarsıldığı ve Okkan suikastının bir tür güç gösterisi/prestij eylemi olarak değerlendirildiği aktarılıyor. (Gazete Vatan)
Bu nedenle:
Velioğlu'nun ölümü → 17 Ocak 2000
↓
Okkan suikastı → 24 Ocak 2001
arasında yaklaşık bir yıl vardır.
Bu kronoloji mahkeme gerekçesindeki motivasyon anlatımıyla birlikte önem taşıyor.
26. Okkan'ın Hizbullah Operasyonları
Sözcü'nün 2024 tarihli araştırmasına göre Okkan'ın Diyarbakır'daki görevi sırasında Hizbullah'a yönelik önemli operasyonlar gerçekleştirildiği aktarılıyor. (Sözcü)
Bu nedenle:
Okkan - Hizbullah çatışması
dosyanın tarihsel bağlamında önemli.
Fakat:
Operasyon düzenlemek → öldürülme motivasyonunun tek ve kesin nedeni
değildir.
Mahkeme gerekçesi daha farklı bir motivasyon, yani örgütsel prestij/güç gösterisi üzerinde duruyor. (Gazete Vatan)
27. Jitem Bağlantısı
Burada dosya oldukça net.
JİTEM'in Okkan suikastını gerçekleştirdiği
DOĞRULANAMADI
Jandarma istihbarat yapısının faili olduğu
DOĞRULANAMADI
Devlet içi gizli yapının saldırıyı düzenlediği
DOĞRULANAMADI
Hizbullah bağlantısı
GÜÇLÜ YARGISAL TEMELE SAHİP
Bu nedenle kitapta:
“Gaffar Okkan suikastı JİTEM'in faili meçhul operasyonlarından biridir.”
şeklinde bir cümle kullanılmamalı.
Doğru sınıflandırma:
“Okkan suikastı, Hizbullah bağlantısı üzerinden soruşturulmuş ve çeşitli Hizbullah mensupları hakkında yargılamalar yapılmıştır.”
28. “devlet İçi Güçler” İddiası
2003 TBMM araştırma önergesinde:
“güçlü odaklarla desteklenen örgütler”
ifadesi kullanılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Ancak önerge:
JİTEM
veya
Emniyet/Jandarma içindeki belirli bir yapı
göstermemişti.
Dolayısıyla:
TBMM önergesi → saldırının arkasında güçlü bir örgüt olabileceği düşüncesi
olarak kullanılmalı.
JİTEM tespiti
olarak değil.
29. Okkan Dosyasında “hizbullah” İçin Kanıt Seviyesi
Bu dosyada:
1. Sanıkların Hizbullah bağlantısı
YARGI KARARLARIYLA BELGELENDİ
2. Bazı sanıkların Okkan saldırısına katılımı YARGILAMA/MAHKEME GEREKÇELERİYLE DESTEKLENDİ
3. Varol'un talimat verdiği MAHKEME GEREKÇESİNDE TESPİT EDİLDİ
4. Bütün saldırganların kimlikleri TAM OLARAK AYDINLATILMIŞ DEĞİL
5. JİTEM
DOĞRULANAMADI
Bu nedenle dosyanın ağırlık merkezi:
Hizbullah
olmalı.
30. Kanıt Matrisi
| ID | Konu | Kaynak | Tür | Seviye | Değerlendirm |
|---|---|---|---|---|---|
| GO-01 | Ali Gaffar Okkan'ın emniyet müdürü olması | TBMM/AA | Biyografik | BELGELENDİ | e |
| GO-02 | Diyarbakır İl Emniyet Müdürlüğü | TBMM/AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-03 | Halkla güçlü ilişki kurması | TBMM | Siyasi/resmî | BELGELENDİ | Anma konuşmaları |
| GO-04 | Hizbullah'a yönelik operasyonlarda rolü | Basın/sonraki araştırma | Güvenlik kaynakları | AKTARILDI | |
| GO-05 | 24.01.2001'de öldürülmesi | TBMM/AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-06 | Yenişehir/Sezai Karakoç Bulvarı | AA | Olay | BELGELENDİ | |
| GO-07 | Çapraz ateş | TBMM/AA | Olay | BELGELENDİ | |
| GO-08 | 5 polis memurunun da öldürülmesi | AA/TBMM | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-09 | Mehmet Kamalı | AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-10 | Sabri Kün | AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-11 | Mehmet Sepetçi | AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-12 | Atilla Durmuş | AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-13 | Selahattin Baysoy | AA | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-14 | 2003'te cinayetin hâlen aydınlatılamamış olması | TBMM | Resmî | BELGELENDİ | |
| GO-15 | Güçlü/iyi eğitilmiş örgüt ihtimali | TBMM önergesi | Siyasi değerlendirme | İDDİA/DEĞERLENDİ RME | |
| GO-16 | Hizbullah bağlantısı | Mahkeme kararları | Yargısal | BELGELENDİ | |
| GO-17 | Servet Yoldaş'ın mahkûmiyeti | Diyarbakır 4. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-18 | Suat Çetin'in mahkûmiyeti | Diyarbakır 4. ACM | Yargı | BELGELENDİ | Sonraki süreç var |
| GO-19 | Şener Dönük/Dünük mahkûmiyeti | Diyarbakır 4. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-20 | Veysi Şanlı mahkûmiyeti | Diyarbakır 4. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-21 | Mehmet Yaman beraati | Diyarbakır 4. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-22 | Yargıtay 9. CD bozması | İHA/sonraki dava | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-23 | Mehmet Beşir Varol'un Hizbullah'taki konumu | Mahkeme gerekçesi | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-24 | Varol'un suikast talimatıyla ilişkilendirilmesi | Mahkeme gerekçesi | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-25 | Mehmet Çiçek'in Hizbullah Diyarbakır sorumlusu olarak tanımlanması | Mahkeme gerekçesi | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-26 | Varol'a 18 yıl 9 ay ceza | Diyarbakır 6. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-27 | Çiçek'e müebbet ceza | Diyarbakır 6. ACM | Yargı | BELGELENDİ | |
| GO-28 | Hizbullah'ın prestij/güç gösterisi amacı | Mahkeme gerekçesi | Yargısal değerlendirme | BELGELENDİ | Motivasyon |
| GO-29 | Okkan'ın “medyatik” hedef olması | Mahkeme gerekçesi | Yargısal değerlendirme | BELGELENDİ | |
| GO-30 | 2019 sonrası bazı sanıkların serbest kalması | Sonraki basın | Hukuki süreç | BELGELENDİ | |
| GO-31 | Suat Çetin'in yeniden yargılama sonrası serbest kalması | Sonraki basın | Hukuki süreç | BELGELENDİ/AKTARILDI | |
| GO-32 | Haydar Solmaz hakkında zaman aşımı | 2024 basın | Yargı/basın | BELGELENDİ/AKTARILDI | Okkan bağı ayrıca incelenmeli |
| GO-33 | Siraç Şanlı hakkında zaman aşımı | 2024 basın | Yargı/basın | BELGELENDİ/AKTARILDI | e |
| GO-34 | JİTEM'in saldırıyı gerçekleştirdiği | - | - | DOĞRULANAMADI | |
| GO-35 | Emniyet/Jandarma içi gizli yapı | - | - | DOĞRULANAMADI | |
| GO-36 | Saldırının bütün tetikçilerinin kesinleşmiş kimliği | - | - | TAM OLARAK DOĞRULANAMADI | |
| GO-37 | Hizbullah'ın olayla bağlantısı | Yargı kararları | Yargısal | GÜÇLÜ BİÇİMDE BELGELENDİ |
31. Hukuki Durum
| Soru | Sonuç |
|---|---|
| Gaffar Okkan öldürüldü mü? | EVET - BELGELENDİ |
| Tarih | 24 Ocak 2001 |
| Yer | Diyarbakır / Yenişehir |
| Saldırı | Silahlı pusu / çapraz ateş |
| Ölen polis sayısı | 5 |
| İlk dönemde fail belirlendi mi? | Hayır |
| Hizbullah bağlantısı ortaya çıktı mı? | Evet |
| Hizbullah mensupları yargılandı mı? | Evet |
| 2007'de karar verildi mi? | Evet |
| Yargıtay bozması oldu mu? | Evet |
| Yeniden yargılama yapıldı mı? | Evet |
| Mehmet Beşir Varol'un talimat rolü mahkeme | Evet |
| gerekçesinde yer aldı mı? | |
| Varol'a ceza verildi mi? | Evet |
| Tüm doğrudan tetikçiler kesinleşti mi? | Hayır |
| Bazı mahkûmlar sonradan serbest kaldı mı? | Evet |
| JİTEM bağlantısı | Doğrulanamadı |
| Devlet içi yapı bağlantısı | Doğrulanamadı |
32. Dosyanın En Önemli Hukuki Ayrımı
Bu dosyada:
“Hizbullah bağlantısı var mı?” EVET.
Bunu destekleyen mahkeme kararları mevcut. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
“Hizbullah mensupları hakkında mahkûmiyet kararları verildi mi?” EVET. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
“Bütün saldırganların kimlikleri ve rollerinin tamamı kesinleşti mi?” HAYIR.
“JİTEM saldırıyı gerçekleştirdi mi?”
DOĞRULANAMADI.
Bu nedenle dosyanın ana fail kategorisi:
HİZBULLAH
olarak belirgin.
33. Okkan Dosyasında “faili Meçhul” Dönemi
Bu dosyanın ilginç tarafı:
2001 → saldırı
2003 → TBMM: hâlâ aydınlatılmadı
2007 → ilk önemli mahkûmiyetler
şeklindeki süreçtir.
Yani olay:
ilk günlerde faili meçhul
iken,
yıllar içinde belirli örgütsel ve kişisel bağlantılara
ulaştı.
Bu yönüyle dosya, çalışmanın genel metodolojisi açısından iyi bir örnek:
“Bir olayın ilk soruşturmadaki bilinmezliği, daha sonra ortaya çıkan yargısal deliller nedeniyle aynı seviyede kalmak zorunda değildir.”
34. 2003 Tbmm Önergesi İle 2007 Mahkeme Arasındaki
FARK
2003 TBMM önergesi:
“Kim yaptı?”
sorusunun hâlâ açık olduğunu gösteriyor. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
2007 mahkemesi ise:
Hizbullah bağlantılı sanıklar
hakkında ceza verdi. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Bu iki belgeyi birlikte kullanmak mümkün.
Ancak:
“TBMM 2003'te faili meçhul dedi, o halde bugün de faili meçhul.”
demek yanlış.
Aynı şekilde:
“2007'de Hizbullah bağlantısı ortaya çıktı, o halde bütün ayrıntılar çözülmüş oldu.”
demek de yanlış.
35. 24 Ocak Tarihinin Özel Konumu
Okkan suikastı:
24 Ocak 2001
Uğur Mumcu suikastı:
24 Ocak 1993
Bu nedenle iki olay daha sonraki yıllarda kamuoyunda aynı tarihle ilişkilendirildi.
TBMM'deki 2012 konuşmasında 24 Ocak:
Uğur Mumcu ve Gaffar Okkan'ın suikastları
nedeniyle özel olarak anıldı. (tbmm.gov.tr)
Ancak:
24 Ocak ortaklığı → aynı örgütün faili olduğu anlamına gelmez.
Bu sadece kronolojik bir örtüşmedir.
36. Uğur Mumcu Dosyası İle Bağlantı
Artık arşivde:
21. Abdi İpekçi
22. Muammer Aksoy
23. Bahriye Üçok
24. Ahmet Taner Kışlalı
25. Necip Hablemitoğlu
26. Gaffar Okkan
dosyaları bulunuyor.
Okkan dosyası, bu zincirde:
JİTEM değil, Hizbullah bağlantısının yargısal olarak öne çıktığı dosya
olarak ayrıca sınıflandırılmalı.
Bu ayrım kitabın genel güvenilirliği açısından çok önemli.
37. Jitem Araştırması İçin Özel Not
Okkan dosyasını JİTEM kitabına koyarken bölümün başına şu metodolojik not konabilir:
“Bu dosya JİTEM'in faaliyetlerine örnek olduğu için değil, 1990'lar ve 2000'lerin başındaki faili meçhul/siyasi şiddet dosyalarında aynı dönemin farklı silahlı aktörlerinin de bulunduğunu göstermek amacıyla incelenmektedir.”
Çünkü:
Hizbullah
JİTEM
PKK
Devrimci Sol
Tevhid-Selam
aynı örgütsel kategoriye konulamaz.
38. Açık Kalan Araştırma Soruları
1. 2001 olay yeri balistik raporlarının tamamı nerede?
2. Saldırıda kullanılan silahlar kaç farklı silahtı?
3. Yakalanan sanıkların parmak izi/DNA eşleşmeleri var mıydı?
4. Mehmet Beşir Varol'un talimat zincirini hangi somut deliller destekliyordu?
5. 2007 mahkeme gerekçesinin tamamı hangi eylemleri Okkan suikastıyla ilişkilendiriyor?
6. Yargıtay bozmasının tam gerekçesi neydi?
7. Yeniden yargılama sonucunda verilen hükümlerin tümü kesinleşti mi?
8. 2019 sonrası serbest kalan sanıkların her biri hangi hukuki gerekçeyle tahliye edildi?
9. Okkan suikastında doğrudan ateş eden kişilerin tamamının kimlikleri kesinleşmiş miydi?
10. 2003 TBMM araştırma önergesinde belirtilen “güçlü odaklar” hangi somut istihbarat bilgisine dayanıyordu?
11. JİTEM bağlantısını ileri süren sonraki anlatımlar varsa bunların ilk kaynağı nedir?
12. Bu iddiaların Hizbullah hakkındaki kesinleşmiş yargısal bulgularla herhangi bir kesişme noktası var mı?
39. Zaman Tüneli
40. Sonuç
SONUÇ
Ali Gaffar Okkan'ın 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de, makam aracıyla seyir halindeyken düzenlenen silahlı pusu sonucu öldürüldüğü kesin olarak belgelenmiştir. Aynı saldırıda polis memurları Mehmet Kamalı, Sabri Kün, Mehmet Sepetçi, Atilla Durmuş ve Selahattin Baysoy da hayatını kaybetmiştir. (Anadolu Ajansı)
Saldırının hemen sonrasında failler açıklığa kavuşmamıştı. Nitekim 2003 tarihli TBMM araştırma önergesinde cinayetin hâlâ aydınlatılamamış olduğu açıkça belirtilmiştir. Önergede saldırının arkasında iyi eğitimli ve güçlü örgütlenmelerin bulunabileceği yönünde siyasi bir değerlendirme de yapılmıştı. (Türkiye Büyük Millet Meclisi)
Daha sonraki yıllarda soruşturma Hizbullah bağlantısı üzerinde yoğunlaştı. Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi'nin 2007 tarihli kararında beş sanık yargılandı; Servet Yoldaş'a müebbet, Suat Çetin'e 10 yıl, Şener Dönük'e 6 yıl 3 ay ve Veysi Şanlı'ya 3 yıl 1 ay hapis cezası verilirken, Mehmet Yaman beraat etti. (YENİ ASYA - Gerçekten haber verir)
Bu kararların tamamı nihai biçimde tek aşamada kalmadı. Yargıtay 9. Ceza Dairesi bazı kararları bozdu ve yeniden yargılama yapıldı. Daha sonraki Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi sürecinde Mehmet Beşir Varol'un Okkan suikastının talimatını verdiği yönündeki değerlendirme gerekçeli kararda yer aldı. (İhlas Haber Ajansı)
Mahkeme gerekçesinde saldırının, Hizbullah'ın örgütsel prestij ve güç gösterisi amacı taşıdığı; Okkan'ın kamuoyu tarafından tanınan bir emniyet müdürü olması nedeniyle hedef seçildiği yönünde değerlendirme yapıldı. (Gazete Vatan)
Ancak dosyada bir başka önemli gerçek daha var: 2007'de verilen mahkûmiyetler, bütün saldırganların kimliklerinin ve her birinin saldırıdaki rolünün eksiksiz biçimde kesinleştiği anlamına gelmiyor. Bazı sanıkların daha sonra yeniden yargılandığı, bazı hükümlülerin ise 2019 sonrası süreçlerde tahliye edildiği bildirildi. (İhlas Haber Ajansı)
Bu nedenle JİTEM projesi açısından:
Okkan'ın öldürülmesi → KESİN
Silahlı pusunun gerçekleşmesi → KESİN
Hizbullah bağlantısı → GÜÇLÜ YARGISAL TEMELE SAHİP
Bazı Hizbullah mensupları hakkında mahkûmiyet → BELGELENDİ
Talimat zincirinde Mehmet Beşir Varol → MAHKEME GEREKÇESİNDE YER ALDI
Bütün tetikçilerin kimliği ve nihai ceza sorumluluğu → TAM OLARAK KESİNLEŞMEDİ
JİTEM bağlantısı → DOĞRULANAMADI
şeklinde sınıflandırılmalı.
41. Nihai Arşiv Sınıflandırması
NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI
“GAFFAR OKKAN - ANA KATEGORİ: DEVLET GÖREVLİLERİ / SUİKAST / YIL: 2001 / TARİH: 24.01.2001 / YER: DİYARBAKIR-YENİŞEHİR-SEZAİ KARAKOÇ BULVARI / ÖLÜM: BELGELENDİ / OLAY: MAKAM ARACINA YÖNELİK SİLAHLI PUSU VE ÇAPRAZ ATEŞ / ÖLENLER: GAFFAR OKKAN + 5 POLİS / İLK DÖNEM: FAİLLER TESPİT EDİLEMEDİ / 2003 TBMM: CİNAYET HALEN AYDINLATILAMAMIŞ OLARAK KAYDA GEÇTİ / SONRAKİ SORUŞTURMA: HİZBULLAH BAĞLANTISI / 2007: HİZBULLAH BAĞLANTILI SANIKLAR HAKKINDA MAHKÛMİYETLER / MEHMET YAMAN: BERAAT / YARGITAY: BOZMA / YENİDEN YARGILAMA: YAPILDI / MEHMET BEŞİR VAROL: MAHKEME GEREKÇESİNDE SUİKAST TALİMATINI VEREN KİŞİ OLARAK GÖSTERİLDİ / HİZBULLAH'IN MOTİVASYONU: PRESTİJ/GÜÇ GÖSTERİSİ OLARAK MAHKEMECE DEĞERLENDİRİLDİ / TÜM TETİKÇİLERİN ROLLERİ: TAM OLARAK KESİNLEŞMEDİ / JİTEM FAİLLİĞİ: DOĞRULANAMADI / DEVLET İÇİ GİZLİ YAPI: DOĞRULANAMADI.”
Kitapta kullanılabilecek ana cümle
“Ali Gaffar Okkan ve beş polis memuru, 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de makam aracına yönelik planlı bir silahlı pusu sonucu öldürüldü. Cinayet ilk yıllarında faili meçhul olarak kaldı; sonraki soruşturma ve yargılamalarda Hizbullah bağlantısı ortaya konuldu ve örgütle bağlantılı bazı sanıklar hakkında mahkûmiyet kararları verildi. Mahkeme gerekçelerinde Mehmet Beşir Varol'un suikastın talimatını verdiği ve Okkan'ın örgütün prestij kazanma/güç gösterisi amacıyla hedef seçildiği yönünde tespitler yer aldı. Buna karşılık bütün saldırganların hukuki sorumluluğu aynı kesinlikte ortaya konulmuş değildir ve JİTEM bağlantısı bu dosyada doğrulanmamıştır.” (İhlas Haber Ajansı)”
NİHAİ ARŞİV STATÜSÜ
NİHAİ ARŞİV SINIFLANDIRMASI “Ali Gaffar Okkan ve beş polis memuru, 24 Ocak 2001'de Diyarbakır Yenişehir'de makam aracına yönelik planlı bir silahlı pusu sonucu öldürüldü. Cinayet ilk yıllarında faili meçhul olarak kaldı; sonraki soruşturma ve yargılamalarda Hizbullah bağlantısı ortaya konuldu ve örgütle bağlantılı bazı sanıklar hakkında mahkûmiyet kararları verildi. Mahkeme gerekçelerinde Mehmet Beşir Varol'un suikastın talimatını verdiği ve Okkan'ın örgütün prestij kazanma/güç gösterisi amacıyla hedef seçildiği yönünde tespitler yer aldı. Buna karşılık bütün saldırganların hukuki sorumluluğu aynı kesinlikte ortaya konulmuş değildir ve JİTEM bağlantısı bu dosyada doğrulanmamıştır.” (İhlas Haber Ajansı)
KAYNAK KATMANLARI - ÖZET
Kaynak Dosyadaki rol
TBMM kayıtları / tutanaklar Saldırının tarihi, yeri, kurbanlar ve ilk dönemdeki soruşturma durumuna ilişkin resmî kayıtlar
Anadolu Ajansı / kurumsal Okkan ve beş polis memurunun anılması ve olayın tarihsel çerçevesi kaynaklar
YENİ ASYA ve dönem/sonraki 2007 ilk mahkeme kararı, sanıklar ve ceza sonuçlarına ilişkin aktarım basın
İHA / mahkeme gerekçesi Yargıtay bozması, 2008 yeniden yargılama ve Varol/Çiçek hakkında kararlar aktarımları
Gerçek Gündem / Sözcü / Tahliye, yeniden yargılama ve bazı dosyaların sonraki hukuki durumlarına sonraki basın ilişkin aktarım
Proje arşivi / araştırma metni JİTEM ayrımı, kanıt seviyeleri ve dosyanın metodolojik sınıflandırması
KAYNAKÇA
RESMÎ / YARGISAL 1. TBMM Genel Kurul ve araştırma önergesi/tutanakları - Gaffar Okkan ve beş polis memurunun öldürülmesi ile ilk dönem soruşturma kayıtları.
2. Diyarbakır 4. Ağır Ceza Mahkemesi - 2007 tarihli ilk karar aktarımı.
3. Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi - 2008 yeniden yargılama ve gerekçeli karar aktarımı.
DÖNEM / SONRAKİ BASIN 1. Anadolu Ajansı - Gaffar Okkan ve beş polis memuruna ilişkin kurumsal haberler.
2. YENİ ASYA - 2007 mahkeme kararındaki sanıklar ve ceza sonuçları.
3. İhlas Haber Ajansı - Yargıtay bozması ve 2008 yeniden yargılama sonuçları.
4. Gazete Vatan / Sözcü / Gerçek Gündem - mahkeme gerekçesi ve sonraki hukuki süreç aktarımları.
ARAŞTIRMA / PROJE 1. Gaffar Okkan proje dosyası - Hizbullah/JİTEM ayrımı ve kanıt seviyeleri.