Halit Güngen Dosyası

1. Dosya Kimliği

Adı: Halit Güngen Doğum: 1971 olarak kayıtlarda geçiyor Meslek: Gazeteci Görevi: 2000'e Doğru dergisi Diyarbakır muhabiri/temsilcisi Ölüm tarihi: 18 Şubat 1992 Yer: Diyarbakır Olay: Dergi bürosunda silahlı saldırı Yaş: Yaklaşık 21 Ölüm şekli: Baş/ense bölgesinden yakın mesafeden ateş edilmesi Ölümden iki gün önceki haber: “Hizbullah Çevik Kuvvet Merkezi'nde Eğitiliyor” Dergi: 2000'e Doğru İlk dönem: Fail belirsizliği Sonraki önemli dosya: Diyarbakır Hizbullah Ana Davası Öne çıkan isimler: Cemal Tutar, Fuat Balca, Abdülkerim Kaya, M. Faysal Bozkuş Sonraki alternatif bağlantı: Cem Ersever/kontrgerilla iddiası JİTEM bağlantısı: Güçlü araştırma/iddia verileri mevcut; ancak

doğrudan JİTEM failliği konusunda kesinleşmiş hüküm yok.

Bianet'in dosya çalışmasına göre Güngen 18 Şubat 1992'de 2000'e Doğru dergisinin Diyarbakır bürosunda öldürüldü ve cinayet daha sonra Hizbullah Ana Davası'nın kapsamına alındı. (Bianet)

2. Halit Güngen Kimdi?

Halit Güngen, Şırnaklı genç bir gazeteciydi.

Şırnak Lisesi'ni tamamladıktan sonra:

1990 yılında

Diyarbakır'a gelerek:

2000'e Doğru dergisinde

gazetecilik yapmaya başladı. (Bianet)

Bianet'teki aile anlatımına göre Güngen:

• çok okuyan,
• araştırmacı,
• gazeteciliğe ciddi ilgi duyan,
• bölgedeki siyasi gelişmeleri takip eden

bir gençti. (Bianet)

3. Diyarbakır Gazeteciliği

Güngen'in çalıştığı:

2000'e Doğru

dergisi, 1990'ların başında Güneydoğu'daki:

• faili meçhuller,
• kontrgerilla iddiaları,
• Hizbullah,
• güvenlik güçleri,
• PKK,
• bölgedeki siyasi çatışma

konularını araştıran yayınlardan biriydi.

Bu yayın çizgisi nedeniyle bölgedeki gazeteciler önemli baskı ve tehditlerle karşı karşıyaydı.

Güngen'in ailesi, büroda kaldığı dönemde:

büroya ve apartmana tehdit notları bırakıldığını

ve Güngen'in de tehditler aldığını aktarıyor. (Bianet)

4. 16 Şubat 1992 - Son Haber

Dosyanın merkezindeki olay:

16 Şubat 1992

tarihinde yayımlanan:

““Hizbullah Çevik Kuvvet Merkezi'nde Eğitiliyor””

başlıklı haber.

Bu kapak, Güngen'in yaptığı araştırmaya dayanıyordu.

Haberin spotunda:

• Diyarbakır Çevik Kuvvet merkezindeki gece eğitimleri,
• şalvarlı/sakallı kişilerin emniyet çevresine gelişleri,
• Batman, Kızıltepe ve Diyarbakır'daki örgütlenme,
• Kızıltepe'deki Hizbullah mensuplarının Özel Tim tarafından korunduğu iddiası,
• Hüseyin Velioğlu'nun bölgedeki liderliği

gibi iddialar bulunuyordu.

5. Haberin Önemli Bir Ayrıntısı

Bu haberin tamamının:

“kesin gerçek”

olarak sunulmaması gerekiyor.

Proje arşivimizdeki akademik inceleme, haber spotunda:

iddiaların yanında karşı açıklamaların da bulunduğunu

özellikle belirtiyor.

Örneğin:

Çevik Kuvvet Müdürü Koç: “Doğru değil.”

şeklinde karşı görüş de aynı haberde yer alıyordu.

Bu nedenle kitapta:

““2000'e Doğru, Hizbullah'ın kesin olarak Çevik Kuvvet'te eğitildiğini belgeledi.””

yerine:

““2000'e Doğru, Hizbullah mensuplarının Diyarbakır Çevik Kuvvet Merkezi'nde eğitildiğini ileri süren bir araştırma yayımladı; haberde bu iddialara ilişkin karşı açıklamalar da yer aldı.””

demek daha doğru.

6. Haberdeki Fotoğraflar

Dosyada sadece yazılı iddia değil:

fotoğraf

boyutu da önemli.

Sonraki anlatımlarda Güngen'in:

Diyarbakır Jandarma'da Hizbullah üyelerinin eğitildiğine ilişkin fotoğraflar çektiği

ileri sürüldü. Bu bilgi Tuncay Güney'in 2001 tarihli Emniyet mülakatının daha sonra Ergenekon iddianamesine yansıyan kısmında yer aldı.

Fakat:

Fotoğrafları Güngen çekti → İDDİA/AKTARIM

Fotoğrafların gerçekliği ve içeriği → ASLİ GÖRSELLER GEREKLİ

Fotoğrafların JİTEM'i veya belirli bir personeli gösterdiği

→ DOĞRULANAMADI

7. “hizbullah Çevik Kuvvet'te Eğitiliyor” Haberinin

KAYNAKLARI

Marmara Üniversitesi arşivindeki akademik çalışmanın aktardığı haber içeriğinde:

Diyarbakır Çevik Kuvvet'te gece eğitimleri

iddiası bulunuyor.

Ayrıca:

emniyet müdürlüğüne gece yarısından sonra gelen şalvarlı/sakallı kişilere

ilişkin bekçi anlatımı aktarılıyor.

Bir başka iddia:

Kızıltepe'de eğitim gören Hizbullah mensuplarının Özel Tim tarafından korunduğu

yönünde. (Marmara Katalogu)

Ancak bunlar:

haber içindeki kaynak anlatımlarıdır.

Tek tek bağımsız kriminal veya mahkeme delili olarak sınıflandırılmamalı.

8. Cinayetten İki Gün Sonra

Kronoloji:

16 Şubat 1992

→ “Hizbullah Çevik Kuvvet Merkezi'nde Eğitiliyor” kapağı

↓ 18 Şubat 1992

→ Halit Güngen öldürülüyor.

Bu zaman yakınlığı, cinayet motivasyonu konusunda:

çok güçlü bir araştırma sorusu

oluşturuyor.

Ancak:

““Haber yüzünden öldürüldüğü kesinleşti.””

demek için ayrıca mahkeme tespiti gerekir.

9. 18 Şubat 1992 - Cinayet

Güngen:

18 Şubat 1992 akşamı

Diyarbakır'daki:

2000'e Doğru dergi bürosundaydı.

Akşam saatlerinde büroya:

silahlı kişiler

geldi.

Saldırganlardan biri:

eski bir dergi sayısını isteme bahanesiyle

Güngen'e yaklaştı.

Güngen arkasını döndüğü sırada:

ensesine ateş edildi.

Bianet ve T24'te aktarılan dava anlatımlarında olay bu şekilde yer alıyor. (T24)

10. Saat

T24'ün aktardığı sanık beyanına göre:

19.45

sıralarında bürodan:

bir el silah sesi

duyuldu. (T24)

Bu saat:

sanık anlatımına dayalı

olarak arşivlenmeli.

11. Saldırının Biçimi

Marmara Üniversitesi akademik çalışmasında:

Güngen'in:

yaklaşık 25 santimetre mesafeden

vurulduğu aktarılıyor. (Marmara Katalogu)

TİHV'nin 1992 raporu ise Güngen'in:

başından vurularak

öldürüldüğünü kaydediyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Dolayısıyla:

Yakın mesafeden ateş → güçlü biçimde aktarılmış

Baş/ense bölgesinden vurulma → BELGELENDİ / AKTARILDI

12. Saldırganların Sayısı

Dönem kaynaklarında:

silahlı kişiler

ifadesi kullanılıyor.

Sonraki dava anlatımında:

Cemal Tutar + Fuat Balca

başta olmak üzere çeşitli isimler öne çıkıyor.

Ancak olay yerindeki bütün saldırganların:

kimliklerinin ve rollerinin

tamamı konusunda aynı kesinlik düzeyinde veri bulunmuyor.

13. İlk Dönemde Hizbullah İddiası

Güngen cinayeti:

Hizbullah

ile çok erken dönemde ilişkilendirildi.

TİHV'nin 1992 raporunda cinayetin ardından dergi yöneticisi Şule Perinçek'in:

Hizbullah ve kontrgerilla ilişkisi hakkında yapılan haberden sonra gazetecilerin uyarıldığını

anlattığı kaydediliyor. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Aynı dönemde cinayetin:

Hizbullah tarafından işlendiği

yönündeki değerlendirmeler basında yer aldı.

14. Cinayeti Kim Üstlendi?

Web kaynaklarında:

Hizbullah'ın cinayeti üstlendiği

aktarılıyor. (Marmara Katalogu)

Ancak üstlenme açıklamasının:

• tam metni,
• kim tarafından,
• hangi telefon üzerinden,
• ne zaman

yapıldığına ilişkin asli belge ayrıca bulunmalı.

Bu nedenle:

Hizbullah üstlenmesi → DÖNEMSEL OLARAK AKTARILDI

şeklinde tutulmalı.

15. Nedim Uysal Dosyası

Güngen cinayetiyle ilgili ilk önemli somut adli bağlantılardan biri:

Nedim Uysal

oldu.

Uysal:

1992 Ekim sonunda

Batman'da polisle silahlı çatışma sonucu:

yaralı olarak yakalandı.

Diyarbakır DGM Savcılığı'nın hazırladığı iddianamede Uysal'ın üzerinde bulunan tabancanın:

Halit Güngen

ve başka bazı gazetecilerin öldürülmesinde kullanıldığı belirtildi. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Bu:

çok önemli balistik/silah bağlantısı iddiası.

16. Nedim Uysal'ın Savunması

Uysal:

üzerinde yakalanan tabancanın kendisine ait olduğunu kabul etti.

Ancak:

öldürme olaylarıyla ilgisi olmadığını

savundu. (TİHV - Türkiye İnsan Hakları Vakfı)

Dolayısıyla:

Silah

Uysal'ın üzerinde bulundu → BELGELENDİ

Silahın Güngen cinayetinde kullanıldığı İDDİANAMEDE İLERİ SÜRÜLDÜ

Uysal'ın Güngen'i öldürdüğü

KESİNLEŞMEDİ

Bu ayrım çok önemli.

17. Nedim Uysal Neden Önemli?

Çünkü bu dosyada ilk kez:

belirli bir kişi + belirli silah

bağlantısı kuruldu.

Fakat Uysal'ın:

Güngen'i öldürdüğüne ilişkin kesinleşmiş hüküm

tespit edemiyoruz.

Sonraki Hizbullah Ana Davası'nda farklı isimler:

Cemal Tutar

Fuat Balca

Abdülkerim Kaya

M. Faysal Bozkuş

Güngen cinayetiyle bağlantılı biçimde dosyaya girdi. (Bianet)

Bu nedenle Uysal hattı ile sonraki Tutar/Balca hattının:

nasıl kesiştiği veya neden ayrıldığı

ayrıca araştırılmalı.

18. 2000 - Hizbullah Ana Davası

Güngen cinayeti:

2000 yılında

Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülen:

31 sanıklı Hizbullah Ana Davası

kapsamındaki:

188 cinayetten biri

olarak ele alındı. (Bianet)

Bu, dosyanın hukuki açıdan büyük dönüm noktası.

Artık Güngen cinayeti:

ayrı ve faili belirsiz bir dosya

olmaktan çıkıp:

geniş Hizbullah yargılamasının bir parçası

haline geldi.

19. Cinayetle İlişkilendirilen İsimler

Hizbullah Ana Davası kapsamında:

Cemal Tutar Fuat Balca Abdülkerim Kaya M. Faysal Bozkuş isimleri Güngen cinayetiyle ilişkilendirildi. (Bianet)

Burada özellikle:

Cemal Tutar

ve

Fuat Balca

üzerinde durmak gerekiyor.

20. Cemal Tutar

T24'ün aktardığı dava anlatımında:

Cemal Tutar

Güngen'e:

ateş eden kişi

olarak gösteriliyor.

İddia edilen yöntem:

eski dergi sayısını isteme bahanesi

↓ Güngen arkasını dönüyor

↓ enseye ateş

şeklinde. (T24)

Daha sonra Tutar:

17 Ocak 2000

tarihinde Beykoz/Kavacık'taki operasyonda:

yaralı olarak yakalandı. (T24)

21. Fuat Balca

Fuat Balca:

gözcülük

yapan kişi olarak gösterildi.

Bu bilgi:

Balca'nın kendi ifadesine ilişkin dava anlatımından

geliyor. (T24)

Dolayısıyla:

Cemal Tutar doğrudan ateş eden

Fuat Balca gözcü

şeklinde bir yargısal anlatım oluşmuş durumda.

22. Abdülkerim Kaya

Abdülkerim Kaya da Güngen cinayeti kapsamında yargılanan isimlerden.

2009'da:

ağırlaştırılmış müebbet

alan 16 sanık arasında:

Abdülkerim Kaya

da bulunuyordu. (Bianet)

Ancak bu cezanın:

Güngen'i doğrudan öldürme

eylemine mi, yoksa geniş Hizbullah suçlamalarına mı ilişkin olduğunu gerekçeli karar üzerinden ayrıca ayrıştırmak gerekir.

Bu nedenle:

Kaya = Güngen'in tetikçisi

denmemeli.

23. M. Faysal Bozkuş

Bozkuş da dosyada yer aldı.

Ancak diğer üç isimden farklı olarak:

2007'de tahliye edildi.

Daha sonra:

14 yıl hapis

cezasına çarptırıldığı Bianet'te aktarılıyor. (Bianet)

Dolayısıyla:

Bozkuş'un hukuki konumu diğer sanıklardan farklı.

24. 20 Aralık 2009 Kararı

Diyarbakır 6. Ağır Ceza Mahkemesi:

20 Aralık 2009

tarihinde karar verdi.

Bianet'in aktardığına göre:

Balca, Kaya ve Tutar'ın da aralarında bulunduğu 16 sanık

→ müebbet

M. Faysal Bozkuş

→ 14 yıl

hapis cezası aldı. (Bianet)

Bu:

çok önemli yargısal sonuç.

25. Yargıtay Onaması

Dosya:

Yargıtay 9. Ceza Dairesi

ne gitti.

Bianet'in aktardığı kronolojiye göre Yargıtay:

26 Ocak 2011

tarihinde:

16 sanığın müebbet

ve

Bozkuş'un 14 yıllık

cezasını onadı. (Bianet)

Bu nedenle:

Hizbullah Ana Davası'ndaki örgütsel suçlar bakımından önemli mahkûmiyetler

kesinleşme aşamasına geldi.

26. Ama Çok Önemli Bir Hukuki Detay

Karar Yargıtay'da onanırken:

CMK 102

nedeniyle tutukluluk süresi 10 yılı aşan bazı sanıklar:

3 Ocak 2011

tarihinde tahliye edildi.

Bunlar arasında:

Fuat Balca

Abdülkerim Kaya

Cemal Tutar

da vardı. (Bianet)

Yargıtay:

14 Ocak 2011

tarihinde yeniden tutuklama kararı vermesine rağmen:

sanıklar bulunamadı. (Bianet)

Bu, dosyanın hukuki tarihindeki çok önemli bir çelişki/adalet tartışmasıdır.

27. Sonuçta Ne Oldu?

Dolayısıyla:

2009

→ Mahkûmiyet

↓ 2011

→ Yargıtay onaması

↓ 2011

→ uzun tutukluluk nedeniyle tahliye

↓ yeniden yakalama kararı

↓ sanıkların bulunamaması

şeklinde bir zincir oluştu. (Bianet)

Bu nedenle:

““Sanıklar beraat etti.””

demek yanlış.

Tam tersine:

mahkûmiyet + Yargıtay onaması + sonrasında firar/tahliye sorunu

var.

28. Cem Ersever'in İddiası

Şimdi dosyanın JİTEM açısından en kritik noktasına geliyoruz.

Cem Ersever

1993 yılında Soner Yalçın'a verdiği röportajda:

Halit Güngen'i kontrgerillanın öldürdüğünü

ileri sürdü. (Marmara Katalogu)

Bu bilgi proje arşivimizde de özellikle yer alıyor.

Ancak Ersever'in:

“kontrgerilla öldürdü”

sözü:

tanık/itiraf niteliğinde bir beyan

olarak değerlendirilmelidir.

Bu:

mahkeme hükmü değildir.

29. Ersever'in Sözü “jitem Öldürdü” Mü?

Burada çok dikkatli olmak gerekiyor.

Kaynaklarda:

“kontrgerilla”

ifadesi aktarılıyor. (Marmara Katalogu)

Sonraki yıllarda bu:

JİTEM

ile özdeşleştirilerek aktarılabiliyor.

Fakat:

kontrgerilla

ve

JİTEM

kavramsal olarak otomatik olarak aynı şey değildir.

Dolayısıyla kitapta:

““Cem Ersever, Güngen'i JİTEM'in öldürdüğünü itiraf etti.””

şeklinde yazmak kaynak seviyesini aşabilir.

Daha doğru:

““Cem Ersever, daha sonra verdiği röportajda Güngen'i kontrgerillanın öldürdüğünü ileri sürdü.””

30. Jitem-hizbullah İlişkisi

Dosyanın en önemli araştırma sorusu:

“Güngen'i öldüren Hizbullah mensupları gerçekten tek başlarına mı hareket etti, yoksa güvenlik yapılarıyla başka bir bağlantı var mıydı?”

Bu soruyu gündeme getiren unsurlar:

1. Güngen'in son haberi:

Hizbullah-Çevik Kuvvet bağlantısı

2.

Dönem basınındaki:

Hizbullah/kontrgerilla ilişkisi

araştırmaları.

3. Cem Ersever'in:

kontrgerilla öldürdü

iddiası.

4. Tuncay Güney'in:

Jandarma/Hizbullah eğitimine ilişkin fotoğraflar

anlatısı.

5. Daha sonraki JİTEM itirafları.

Bunların birleşimi:

ciddi bir araştırma hattı

oluşturuyor.

Fakat hiçbir tek belge:

“JİTEM, Güngen cinayetini emir verdi ve Hizbullah tetikçilerini kullandı.”

sonucunu kesinleştirmiyor.

31. Tuncay Güney'in 2001 Anlatımı

Proje arşivindeki belgeye göre Tuncay Güney:

2001 yılında İstanbul Emniyeti'nde

bir mülakat verdi.

Daha sonra bu anlatım:

İkinci Ergenekon İddianamesi'ne

yansıdı.

Güney'in anlatımına göre:

• Veli Küçük,
• Hizbullah'ın PKK'ya karşı kullanılmak üzere askerî birliklerde eğitildiğini,
• Halit Güngen'in Diyarbakır Jandarma'da Hizbullah üyelerinin eğitildiğini gösteren fotoğraflar çektiğini,
• bu fotoğrafları yayımlayamadan öldürüldüğünü

söylediği aktarılıyor.

Ancak Bu:

Tuncay Güney'in anlatımı

dır.

İddianameye girmiş olması:

mahkemenin bunu kesin doğru kabul ettiği

anlamına gelmez.

32. Veli Küçük Bağlantısı

Tuncay Güney'in anlatımında:

Veli Küçük

ile Hizbullah arasında ilişki kuran ifadeler bulunuyor.

Bu nedenle:

Veli Küçük → araştırılması gereken isim

olarak dosyada bulunabilir.

Ancak:

Veli Küçük Güngen'i öldürdü

sonucunu destekleyen kesin hüküm bulunmuyor.

33. Hüseyin Velioğlu

Güngen'in son haberinde:

Hüseyin Velioğlu

Hizbullah'ın bölgedeki lideri olarak gösteriliyordu.

Sonraki yıllarda Velioğlu:

Hizbullah'ın en önemli liderlerinden biri

olarak ortaya çıktı.

2000 yılında:

Beykoz operasyonunda öldürüldü.

Cemal Tutar'ın da bu operasyonda yakalandığı T24'te aktarılıyor. (T24)

Bu nedenle Güngen dosyası:

Hüseyin Velioğlu → Cemal Tutar → Hizbullah Ana Davası

hattıyla daha sonra doğrudan kesişti.

34. Güngen'in Haberinde Velioğlu

16 Şubat 1992 tarihli kapak haberinde:

Hüseyin Velioğlu'nun bölge lideri

olarak gösterilmesi, Güngen'in:

Hizbullah'ın örgütsel yapısını

araştırdığını gösteriyor.

Bu yüzden:

““Güngen sıradan bir gazeteciydi ve tamamen rastlantısal biçimde öldürüldü.””

şeklinde bir anlatı dosyanın tamamını açıklamaz.

Fakat:

““Kesin olarak bu haberi nedeniyle öldürüldü.””

demek de mahkeme hükmünü aşar.

35. Tehditler

Bianet'teki kardeş anlatımına göre:

Güngen:

cinayetten önce tehditler alıyordu.

Dergi bürosuna ve apartmana:

tehdit kâğıtları

asıldığı aktarılıyor. (Bianet)

Bu:

cinayet öncesi riskin varlığı

açısından önemli.

Ancak:

tehdidi kimin yaptığı

kesinleşmiş değil.

36. “haberden İki Gün Sonra Öldürüldü”

Dosyanın kronolojik olarak en güçlü noktası:

16 Şubat

→ Hizbullah/Çevik Kuvvet haberi

18 Şubat

→ Güngen cinayeti

Bu nedenle:

zaman yakınlığı

çok güçlü.

Buna ek olarak:

• tehditler,
• Güngen'in fotoğraf çektiği yönündeki sonraki anlatımlar,
• Hizbullah Ana Davası,
• Tutar/Balca isimleri

dosyanın önemini artırıyor.

37. Fakat “motivasyon” Kanıtı

Kitapta motivasyon şu şekilde sınıflandırılmalı:

Güngen'in haber yapması

BELGELENDİ

Haberden sonra tehditler

AKTARILDI/BELGELENDİ

Cinayetin aynı haber nedeniyle gerçekleştiği

GÜÇLÜ İDDİA

Hizbullah mensuplarının eylemde bulunduğu YARGISAL DOSYADA MAHKÛMİYETLERLE DESTEKLENDİ

JİTEM'in bu saldırıyı organize ettiği

DOĞRULANAMADI

38. Hizbullah Ana Davasında Cinayetin Statüsü

Bu dosyada özellikle:

Hizbullah Ana Davası

ile

Güngen cinayeti

arasındaki bağlantıyı doğru tanımlamak gerekiyor.

Bianet'in aktardığına göre Güngen cinayeti:

188 cinayetlik dosyanın bir parçası

olarak yargılandı. (Bianet)

Dolayısıyla:

cinayet → Hizbullah Ana Davası içine alınmış

sanıklar → Hizbullah örgütsel dosyası içinde yargılanmış

Yargıtay → ağır cezaları onamış

durumundadır.

39. “hizbullah'ın Cinayeti” Demek Mümkün Mü?

Evet, ancak dikkatli biçimde.

En güvenli ifade:

““Halit Güngen cinayeti, Diyarbakır Hizbullah Ana Davası kapsamında Hizbullah yapılanmasıyla bağlantılı bir eylem olarak yargılandı ve bu dosyada çeşitli sanıklar hakkında mahkûmiyet kararları verildi.””

Bu:

yargı dosyasına dayanıyor.

Ancak:

““Hizbullah'ın tamamı örgüt olarak Güngen'in öldürülmesi emrini verdi.””

şeklindeki daha geniş bir örgütsel komuta zinciri için ek belge gerekir.

40. Jitem'in Dosyadaki Yeri

JİTEM iddiası üç ana kaynaktan besleniyor:

1. Cem Ersever “Kontrgerilla öldürdü.” (Marmara Katalogu)

2. Tuncay Güney anlatımı Jandarma/Hizbullah eğitimine ilişkin fotoğraflar iddiası.

3. Daha sonraki JİTEM literatürü Güngen'in:

JİTEM veya kontrgerilla bağlantılı öldürülen gazeteciler

arasında gösterilmesi.

Bunlar:

JİTEM araştırması için ciddi veri

ama:

kesinleşmiş JİTEM failliği

değil.

41. Jitem Mi, Hizbullah Mı?

Bu soruyu ikili seçenek haline getirmek yanlış olabilir.

Teorik olarak birkaç ayrı model vardır:

Model A Hizbullah kendi başına öldürdü.

Model B Güvenlik çevreleri Hizbullah'la bağlantılıydı ve saldırıya lojistik destek verdi.

Model C Başka bir devlet içi yapı Hizbullah mensuplarını kullandı.

Model D Kontrgerilla/JİTEM doğrudan öldürdü.

Mevcut dosyalar içinde:

Hizbullah bağlantısı → en güçlü yargısal temele sahip

JİTEM/kontrgerilla → ciddi iddia ve tanıklık

B/C modellerinin bütün ayrıntıları → kesinleşmiş değil.

42. Bu Dosyada En Güçlü Yargısal İsim: Cemal Tutar

Güngen cinayeti bakımından mevcut kaynaklarda en belirgin kişi:

Cemal Tutar.

Çünkü:

• Güngen cinayetinde ateş eden kişi olarak gösteriliyor,
• Fuat Balca gözcülükte bulunuyor,
• Tutar daha sonra Hizbullah Ana Davası'nda ağır ceza aldı,
• 2000 Beykoz operasyonunda yakalandı. (T24)

Bu nedenle:

Cemal Tutar → ana sanık/faillik iddiası

olarak arşivde öne çıkarılmalı.

43. Fakat Tutar Hakkındaki Sınır

Tutar'ın:

Hizbullah Ana Davası'nda ağırlaştırılmış müebbet alması

çok önemli.

Ancak:

hangi suç kalemleri nedeniyle

bu cezaya hükmedildiğinin tamamını gerekçeli karardan ayrıştırmadan:

““Tutar Güngen'i öldürdüğü için müebbet aldı.””

denmemeli.

Daha doğru:

““Güngen cinayetinde ateş eden kişi olarak gösterilen Cemal Tutar, Hizbullah Ana Davası kapsamında ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına çarptırılan sanıklar arasında yer aldı; Yargıtay bu cezayı onadı.””

Bu ifade daha güvenli. (Bianet)

Güngen'in kardeşi:

Süleyman Cihangiroğlu

cinayet sonrası aile yaşantısını ve tehdit ortamını anlattı.

Ailesinin:

1992 Şırnak olayları

nedeniyle ağır baskı altında kaldığını;

cinayete ilişkin dava açma veya etkili takip yapmanın o dönemde çok zor olduğunu aktardı. (Bianet)

Bu anlatım:

cinayet sonrasındaki toplumsal/siyasi ortam

açısından önemlidir.

45. Halit Güngen Dosyası Ve Basın Özgürlüğü

Güngen'in ölümü:

gazeteci cinayeti

olarak değerlendirilmesi gereken açık bir dosya.

Çünkü doğrudan:

son haberi

ile zaman bakımından çok yakın.

Bu nedenle dosya:

1992 Güneydoğu'da gazetecilere yönelik şiddet

başlığında ayrı bir alt bölümde de kullanılmalı.

46. Aynı Dönemdeki Gazeteci Cinayetleri

1992 içinde:

Halit Güngen - 18 Şubat

↓ Cengiz Altun - 24 Şubat

↓ Mecit Akgün - 2 Haziran

↓ Hafız Akdemir - 8 Haziran

↓ Çetin Ababay / Yahya Orhan - Temmuz

↓ Hüseyin Deniz - Ağustos

↓ Musa Anter - Eylül

gibi bir dizi gazeteci cinayeti yaşandı.

Proje arşivindeki Cengiz Altun dosyası da bu kronolojik yoğunluğu kaydediyor, ancak ardışıklığın tek başına bütün cinayetlerin aynı fail tarafından işlendiğini göstermediğini özellikle belirtiyor.

Bu metodolojik uyarıyı Güngen için de koruyoruz.

47. Güngen - Cengiz Altun Arasındaki Zaman

Halit Güngen

18 Şubat 1992

↓ Cengiz Altun

24 Şubat 1992

Arada yalnızca:

6 gün

var.

İkisi de:

Güneydoğu'da gazetecilik

yapıyordu.

İkisi de:

bölgedeki güvenlik/kontrgerilla iddialarına ilişkin haberlerle

ilişkilendirildi.

Bu nedenle aralarında araştırma bağlantısı kurulabilir.

Ama:

““İki cinayeti aynı ekip yaptı.””

demek için ayrıca delil gerekir.

48. Güngen - Hafız Akdemir

Güngen'den yaklaşık:

4 ay sonra

Hafız Akdemir de öldürüldü.

Proje arşivinde Akdemir dosyasıyla ilgili:

Hizbullah/Hizbulkontra ve JİTEM bağlantısı iddialarının

Meclis kayıtlarına kadar taşındığı belirtiliyor.

Bu nedenle:

Güngen → Akdemir

hattı da ileride çapraz dosya incelemesinde önemli olacak.

49. Güngen - Hizbullah - Jitem Üçgeni

Bu dosyada üç aktör adı sürekli birlikte karşımıza çıkıyor:

Hizbullah

JİTEM

Emniyet/Jandarma

Fakat bunlar:

aynı örgüt

değil.

Güngen'in ölümünden önceki haber:

Hizbullah'ın güvenlik güçleriyle bağlantısı olduğu iddiaları

üzerineydi.

Güngen'in ölümünden sonraki dava:

Hizbullah mensupları

üzerinde yoğunlaştı.

Sonraki Ersever anlatımı:

kontrgerilla

dedi.

Bu nedenle dosyanın asıl araştırma sorusu:

“Bu üç alan arasında operasyonel bir bağlantı var mıydı?”

50. Dosyanın Kanıt Matrisi

51. Hukuki Durum

52. Dosyanın En Önemli Üç Katmanı

KATMAN 1 - GAZETECİLİK

Halit Güngen

↓ Hizbullah-Çevik Kuvvet araştırması

↓ 16.02.1992 kapak

↓ tehditler

KATMAN 2 - HİZBULLAH

18.02.1992 cinayet

↓ Hizbullah bağlantısı

↓ Cemal Tutar

↓ Fuat Balca

↓ Hizbullah Ana Davası

↓ 2009 mahkûmiyet

↓ 2011 Yargıtay onaması

KATMAN 3 - JİTEM/KONTRGERİLLA İDDİASI

Güngen'in araştırdığı güvenlik-Hizbullah ilişkisi

↓ Cem Ersever: “Kontrgerilla öldürdü”

↓ Tuncay Güney anlatımı

↓ Jandarma/Hizbullah eğitim fotoğrafları iddiası

↓ JİTEM bağlantısı araştırması

Bu üçüncü katman:

henüz kesinleşmiş fail tespitine dönüşmüş değil.

53. Dosyanın En Büyük Çelişkisi

Dosyanın temel çelişkisi:

Son haber Hizbullah'ın güvenlik güçleriyle bağlantısı

iddiası.

↓

2 gün sonra Güngen öldürülüyor.

↓

Sonraki dava Hizbullah mensupları cinayetle ilişkilendiriliyor.

↓

Sonraki yıllar Cem Ersever “kontrgerilla öldürdü” diyor.

Dolayısıyla:

“Hizbullah yaptı.”

ile

“Kontrgerilla/JİTEM yaptı.”

iddiaları dosyada farklı kaynaklardan birlikte bulunuyor.

54. Bu Çelişkiyi Nasıl Çözümlemeliyiz?

Şu anda yapılabilecek en güvenli ayrım:

Doğrudan yargısal hat Cemal Tutar / Fuat Balca / Hizbullah Ana Davası

→ GÜÇLÜ

Devlet bağlantısı iddiası Cem Ersever

→ CİDDİ TANIKLIK/İDDİA

JİTEM bağlantısı → ARAŞTIRMA HİPOTEZİ

JİTEM'in emir verdiği

→ KESİNLEŞMEDİ

Bu, mevcut bütün kaynakları aynı anda koruyor.

55. “hizbullah Devlet Tarafından Kullanıldı” Tezi

1990'lar konusunda sıkça ileri sürülen genel tezlerden biri:

Hizbullah'ın PKK'ya karşı devlet/güvenlik yapıları tarafından kullanıldığı

iddiası.

Dönemin 2000'e Doğru haberinde de bu yönde iddialar yer alıyordu.

Daha sonraki Arif Doğan ve Fikri Sağlar gibi isimlerin açıklamaları da bu tartışmayı büyüttü. Ancak 2011'de Arif Doğan'ın Hizbullah'ı “Hizbul-Kontr” olarak kurduğu yönündeki beyanlarının bağımsız delillerle doğrulanmadığı da kaynaklarda belirtiliyor. (Diken - Yaramazlara biraz batar!)

Bu nedenle:

Genel devlet-Hizbullah ilişkisi iddiası

ile:

Güngen cinayetinin özel olarak devlet/JİTEM tarafından emredilmesi

ayrı araştırma başlıklarıdır.

56. Jitem Projesi Açısından Neden Önemli?

Çünkü Güngen:

JİTEM'in varlığına ilişkin tartışmaların en hararetli olduğu dönemde

tam olarak:

Hizbullah + güvenlik güçleri

ilişkisini araştırıyordu.

Ve:

cinayetten sadece iki gün önce

bu konuda kapak haber yayınlandı.

Bu nedenle dosya:

“JİTEM'e ilişkin doğrudan kanıt”

olmaktan ziyade:

““JİTEM, güvenlik birimleri ve Hizbullah ilişkisine dair araştırma yaptığı sırada öldürülen gazeteci dosyası””

olarak çok önemli.

57. Açık Kalan Araştırma Soruları

1. 16 Şubat 1992 tarihli 2000'e Doğru dergisinin orijinal nüshası bulunmalı.

Proje arşivimiz de bunu öncelikli belge hedefi olarak işaretliyor.

2. Haberin ekindeki:

fotoğrafların

orijinali bulunmalı.

3.

Fotoğraflarda:

Hizbullah mensupları mı, güvenlik görevlileri mi, hangi tesis?

soruları teknik olarak incelenmeli.

4. Nedim Uysal'ın silahına ilişkin:

asli balistik rapor

bulunmalı.

5. Tutar/Balca'nın Güngen cinayetine ilişkin:

asli mahkeme gerekçesi

incelenmeli.

6. Cem Ersever röportajının:

orijinal ses/görüntü kaydı

ve tam transkripti bulunmalı.

7. Tuncay Güney'in:

2001 Emniyet mülakatının asli tutanağı

bulunmalı.

8. Güngen'in çektiği ileri sürülen:

Jandarma/Hizbullah fotoğrafları

bulunmalı.

9. 1992'de Diyarbakır Çevik Kuvvet personel listesi:

kimler görev yapıyordu?

10. 16 Şubat-18 Şubat arasında:

Güngen'e yönelik tehdit telefonları

var mıydı?

11. Cinayetten önce dergi bürosuna bırakıldığı ileri sürülen:

tehdit notları

korunmuş mu?

12. Cem Ersever'in kontrgerilla iddiasını:

hangi bilgiye dayanarak

yaptığı belirlenmeli.

58. Zaman Tüneli

59. Sonuç