| Tarih | 7 Kasım 1982 |
| Yer | Türkiye |
| Kategori | Darbeler ve siyasal rejim değişimleri |
| Araştırma çerçevesi | Resmî/kurumsal kayıtlar, mevzuat, yargı belgeleri, dönem kaynakları ve gerektiğinde akademik çalışmalar; her kaynağın niteliği ayrıca gösterilir. |
| Yayın ilkesi | Belge / İddia / Aktarım / Doğrulanamadı ayrımı; kesinlik veya hüküm ifade eden genellemelerden kaçınılır. |
Bu nedenle 1982 referandumu, anayasal düzenin başlangıç noktası olmakla birlikte tek başına bütün sistemi açıklamaz. Referandum sonucu ile anayasanın sonraki değişikliklerini birlikte okumak, Türkiye'nin anayasal evrimini daha doğru gösterir
1982 Anayasası sonraki yıllarda onlarca değişikliğe uğradı. 1987'de siyasi yasakların kaldırılması, 1995'te temel haklara ilişkin değişiklikler, 2001 ve 2004 reform paketleri, 2010 ve 2017 anayasa değişiklikleri metnin sürekli yeniden şekillendirildiğini gösterir.
Anayasa metninin yanında Kenan Evren'in Cumhurbaşkanı olarak belirlenmesi ve geçici hükümlerle Millî Güvenlik Konseyinin konumunun düzenlenmesi, halkoyunun yalnızca anayasa metninden ibaret olmayan bir siyasi çerçevede gerçekleştiğini gösterir
Referandum normal bir çok partili seçim ortamında yapılmadı. Siyasi parti faaliyetlerinin büyük bölümü yasaklıydı ve kampanya alanı sınırlıydı. Bu nedenle referandum sonucunun yüksek kabul oranı, metnin içeriği kadar oylamanın yapıldığı siyasi ve hukuki koşulların da dikkate alınmasını gerektirir.
Halkoylamasıyla birlikte Kenan Evren'in Cumhurbaşkanı sıfatı da anayasanın geçici hükümleriyle düzenlendi. Anayasa 9 Kasım 1982'de yürürlüğe girdi ve böylece 1980–1983 ara rejiminin anayasal çerçevesi tamamlanmış oldu
7 Kasım 1982'de Türkiye, 12 Eylül 1980 sonrasında hazırlanan yeni anayasa için halkoyuna gitti. TBMM tarihçesinde 18 milyon 885 bin 488 seçmenin oy kullandığı; 17 milyon 215 bin 559 kabul ve 1 milyon 626 bin 431 ret oyu verildiği belirtilir. Kabul oranı %91,37 olarak açıklandı.
Bu nedenle 1982 referandumu yalnızca yüzde kaç 'evet' çıktığını gösteren bir seçim sonucu olarak değerlendirilmemelidir. Aynı zamanda 12 Eylül ara rejiminin hukukî olarak kapanması, yeni anayasal düzenin yürürlüğe girmesi ve 1983 seçimleriyle sivil yönetime geçişin önünü açan tarihsel bir eşiktir. Sonraki anayasa değişiklikleri bu metnin pek çok maddesini değiştirdi; ancak 1982 halkoylaması Türkiye'nin yakın anayasa tarihindeki ana kırılma noktalarından biri olarak kaldı.
1982 halkoylamasının siyasal sistem bakımından bir diğer sonucu, yeni anayasal kurumların tamamlanmasının önünü açmasıydı. 1983 seçimleriyle TBMM yeniden oluşturuldu ve yürütme seçilmiş hükümete geçti. Ancak anayasanın getirdiği kurumlar ve özellikle temel hakların sınırlanma rejimi, siyasi partiler ve asker-sivil ilişkileri sonraki yıllarda yoğun biçimde tartışıldı.
Oylamadan önce hazırlanan metin Danışma Meclisi ve MGK aşamalarından geçmişti. Halkoylaması sonucunun kesinleşmesinden sonra anayasa 9 Kasım 1982'de yayımlandı. Yeni düzen, bir yandan seçilmiş hükümetlerin yeniden kurulması için yol açarken diğer yandan geçici maddeler ve siyasi yasaklar aracılığıyla 12 Eylül döneminin bazı sonuçlarını bir süre daha korudu.
Halkoylamasının koşulları, anayasanın sıradan bir parlamenter süreç sonunda hazırlanmadığını gösteriyordu. Siyasi partiler kapalıydı ve kamuoyu tartışması askerî yönetimin çizdiği çerçevede yürüyordu. Anayasa metni ile Millî Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığına ilişkin geçici düzenlemeler aynı halkoyuna bağlandı. Bu nedenle 1982 referandumu, hem anayasa değişikliğinin hem de ara rejimden yeni yönetime geçişin kurucu aracı olarak tasarlandı.
1982 Anayasası halkoylaması 7 Kasım 1982'de yapıldı. TBMM'nin yayımladığı kesin sonuçlara göre 18.600.313 geçerli oyun 16.945.545'i kabul, 1.594.761'i ret olarak kaydedildi. Böylece anayasa çok yüksek bir kabul oranıyla yürürlüğe girdi. Oylama, 12 Eylül 1980 sonrasında oluşturulan askerî ara rejim ile seçilmiş siyasal düzene geçiş arasında kurulan hukukî mekanizmanın son aşamalarından biriydi.
1982 Anayasası halkoylaması 7 Kasım 1982'de yapıldı. TBMM'nin yayımladığı YSK kesin sonuçlarına göre 18.600.313 geçerli oyun 16.945.545'i kabul, 1.594.761'i ret olarak kaydedildi. Böylece anayasa yüzde 91'in üzerinde bir kabul oranıyla yürürlüğe girdi.
Halkoylaması, 12 Eylül askerî yönetiminin oluşturduğu hukuk düzeninin demokratik meşruiyet tartışmalarında merkezi bir yere sahiptir. Oylama Anayasa Tasarısı ile Millî Güvenlik Konseyi Başkanı Kenan Evren'in cumhurbaşkanlığına geçiş hükümlerini birbirine bağlayan özel düzenlemelerle gerçekleştirildi. Bu nedenle 1982 referandumu sıradan bir anayasa oylamasından farklı bir geçiş mekanizmasıydı.
Anayasanın kabulünden sonra MGK'nin görevleri sona erdirildi ve siyasi hayat kademeli olarak yeniden açıldı. Ancak yeni anayasanın geçici maddeleri, siyasi yasaklar ve askerî yönetim döneminde çıkarılan düzenlemeler bir süre daha yürürlükte kaldı.
Bu nedenle 1982 referandumu, anayasal düzenin başlangıç noktası olmakla birlikte tek başına bütün sistemi açıklamaz. Referandum sonucu ile anayasanın sonraki değişikliklerini birlikte okumak, Türkiye'nin anayasal evrimini daha doğru gösterir
1982 Anayasası sonraki yıllarda onlarca değişikliğe uğradı. 1987'de siyasi yasakların kaldırılması, 1995'te temel haklara ilişkin değişiklikler, 2001 ve 2004 reform paketleri, 2010 ve 2017 anayasa değişiklikleri metnin sürekli yeniden şekillendirildiğini gösterir.
Anayasa metninin yanında Kenan Evren'in Cumhurbaşkanı olarak belirlenmesi ve geçici hükümlerle Millî Güvenlik Konseyinin konumunun düzenlenmesi, halkoyunun yalnızca anayasa metninden ibaret olmayan bir siyasi çerçevede gerçekleştiğini gösterir